3-мавзу. Тушунча


BOG‘LOVCHImantiqiy bog‘lam (-)



Yüklə 1,13 Mb.
səhifə6/8
tarix15.11.2023
ölçüsü1,13 Mb.
#132554
1   2   3   4   5   6   7   8
Тушунча 7 мавзу

BOG‘LOVCHImantiqiy bog‘lam (-).
U subyekt va predikatni bir-biri bilan bog‘laydi

SODDA HUKMLARNING TURLARI

    • TASDIQ
    • INKOR

SIFATIGA KO‘RA
    • JUZ’IY
    • YAKKA

MIQDORIGA KO‘RA
ATRIBUTIV HUKMLAR
MAVJUDLIK HUKMLARI
PREDIKAT MAZMUNIGA KO‘RA
UMUMIY HUKMLAR
MUNOSABAT HUKMLAR
Birlashtiruvchi (konyunktiv ) hukm;
Ayiruvchi (dizyunktiv ) hukm;
Shartli (implikativ) hukm;
Ekvivalentlik xukmlari.
MURAKKAB HUKMLARNING ASOSIY TURLARI:

XULOSA TARKIBI:

  • Asoslar – xulosalash uchun keltirilgan hukmlar
  • Natija – asoslar asosida chiqarilgan yangi hukm
  • Xulosalash – asoslardan natijaga mantiqiy о‘tish (usuli) yо‘li
  • ASOS – Hamma sudyalar daxlsiz (О‘zb. R. Konstitusiyasi, 112-modda)
  • ASOSKomilov – sudya
  • NATIJA – Komilov daxlsiz

XULOSA TURLARI

  • Deduktiv (lotincha deductio-keltirib chiqar) xulosa chiqarish;
  • Induktiv (lotincha indictio-yagona asosga keltirish) xulosa chiqarish;
  • Analogiya (grekcha analogia-moslik, о‘xshashlik)ga kо‘ra xulosa chiqarish.

BEVOSITA XULOSA TURLARI

  • Aylantirish bevosita xulosaning shunday turiki, unda hukmning о‘zgartirilishi natijasida hosil bо‘lgan xulosaning predikati asos hukmning predikatiga zid bо‘lgan tushunchaga aylanadi. Masalan:
  • (A) Barcha insonlar yashash huquqiga ega
  • (YE) Hech bir inson, yashash huquqidan mahrum etilishi mumkin emas
  • 2. Almashtirish bevosita xulosa chiqarishning shunday turiki, unda hukm sifati о‘zgarmasdan, natijada uning subyekti predikatga, predikati esa natijada subyektga almashtiriladi.
  • (A) Barcha jinoyatlar ijtimoiy xavflilikka ega bо‘lgan qilmishlardir
  • (A) Ijtimoiy xavflilikka ega bо‘lgan qilmishlarning barchasi jinoyatdir
  • 3. Predikatga qarama-qarshi qо‘yishda hosil bо‘lgan natijadagi yangi hukmning subyekti о‘rnida hukmning predikatiga zid tushuncha, predikati о‘rnida esa asos hukmning subyekti keladi.
  • A. Barcha jinoyatlar ijtimoiy xavflilik belgisiga ega bо‘lmagan qilmishdir
  • YE. Ijtimoiy xavflilik belgisiga ega bо‘lgan hech bir qilmish jinoyat hisoblanmaydi.
  • 4. Mantiqiy kvadrat bо‘yicha xulosa chiqarish (A, YE, I,O ) qat’iy hukmlarni о‘rtasidagi munosabatning tabiatidan kelib chiqib, birining chinligidan ikkinchisining yolg‘on yoki chinligini keltirib chiqaruvchi xulosaga mantiqiy kvadrat bо‘yicha xulosa chiqarish deb aytiladi.

Yüklə 1,13 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin