3-мавзу. Тушунча


Oddiy kategorik (qat’iy) sillogizm (



Yüklə 1,13 Mb.
səhifə7/8
tarix15.11.2023
ölçüsü1,13 Mb.
#132554
1   2   3   4   5   6   7   8
Тушунча 7 мавзу

Oddiy kategorik (qat’iy) sillogizm (yunoncha, hisoblamoq, sanamoq, degani) – bu vositali deduktiv xulosa chiqarishning asosiy turi bо‘lib, ikki yoki undan kо‘p oddiy qat’iy hukmlar (asoslar)dan xulosa chiqarilishga aytiladi.

  • Oddiy kategorik (qat’iy) sillogizm (yunoncha, hisoblamoq, sanamoq, degani) – bu vositali deduktiv xulosa chiqarishning asosiy turi bо‘lib, ikki yoki undan kо‘p oddiy qat’iy hukmlar (asoslar)dan xulosa chiqarilishga aytiladi.
  • Oddiy qat’iy sillogizmning tarkibi uch qat’iy hukmlardan: ikki asos va bir xulosa, ya’ni uch termindan iborat bо‘ladi.
  • Sillogizmning kichik termini (S) xulosa subyektidagi tushunchaga, katta termini (R) xulosa predikatidagi tushunchalarga tо‘g‘ri keladi. Sillogizmning har ikkala, katta va kichik asoslarini bog‘lovchi, lekin xulosada ishtirok etmaydigan tushuncha – о‘rta termin deb atalib, lotincha (M) harfi (lotincha «medius» – о‘rta) bilan belgilanadi.
  • Ayblanuvchi (M ) о‘z himoyachisi bо‘lish huquqiga ega (P)
  • Gusev (S) — ayblanuvchi ( M)
  • Demak, Gusev (S) о‘z himoyachisi bо‘lish huquqiga ega (P)
  • (Asos hukmlarda о‘rta terminning joylashuvi sillogizmning figuralarini belgilab beradi. Mazkur misolda sillogizmning birinchi figurasi namoyon bо‘lgan).

I II III IV
M P P M M P P M
S М S M M S M S
SILLOGIZM FIGURALARI

Murakkab hukmlardan tuzilgan xulosa

  • 1. Sof shartli xulosa - ikki asos va xulosani shartli hukmlardan tashkil topgan vositali xulosalashga sof shartli xulosa chiqarish deyiladi
  • 2. Shartli-qat’iy (kategorik) xulosa chiqarish - asoslardan biri shartli, ikkinchisi va xulosa qat’iy hukmlardan iborat bо‘lgan xulosalashga shartli-qat’iy xulosa chiqarish deyiladi.
  • 3. Ayiruvchi qat’iy xulosa - asoslaridan biri ayiruvchi, qolgan asoslari va xulosasi qat’iy hukmdan iborat bо‘lgan xulosalashga ayiruvchi qat’iy xulosa chiqaruvchi deb aytiladi.
  • 4. Shartli-ayiruvchi xulosa chiqarish - asoslarning biri shartli, boshqasi ayiruvchi hukmlardan iborat bо‘lgan xulosalashga shartli-ayiruvchi xulosalash deyiladi.

Yüklə 1,13 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin