6 İstehsalçı və istehlakçı profsitləri

Sizin üçün oyun:

Google Play'də əldə edin


Yüklə 445 b.
tarix14.01.2017
ölçüsü445 b.



6

  • İstehsalçı və istehlakçı profsitləri



BAZAR TARAZLIĞINA YENİDƏN NƏZƏR SALMAQ

  • Tarazlıq qiyməti və tarazlıq həcmi alıcıların və satıcıların məcmu rifahını maksimumlaşdıra bilərmi?

  • Bazar tarazlığı bazarın qıt resursları necə bölüşdürdüyünü əks etdirir.

  • Bazarın bölüşdürülməsinin arzulana bilən olub olmadığını rifah iqtisadiyyatı müəyyən edir.



Rifah İqtisadiyyatı

  • Rifah iqtisadiyyatı resursların bölüşdürülməsinin iqtisadiyyatıdakı rifaha necə təsir göstərdiyini araşdırır.

  • Alıcılar və satıcılar bazara qoşulmaqdan fayda əldə edirlər.

  • Bir bazardakı tarazlıq alıcı və satıcıların məcmu rifahını artırır.



Rifah İqtisadiyyatı

  • Bazardakı tarazlıq maksimum fayda, yəni əmtəənin həm istehlakçıları, həm də istehsalçıları üçün maksimum fayda təmin edir.



Rifah İqtisadiyyatı

  • İstehlakçı profsiti, alıcı baxımından iqtisadi rifahı ölçür.

  • İstehsalçı profsiti, satıcı baxımından iqtisadi rifahı ölçür.



İSTEHLAKÇI PROFSİTİ

  • Ödəmək istənilən qiymət bir alıcının bir əmtəə üçün verməyə istəkli olduğu və verəbiləcəyi miqdardır.

  • Bu alıcının əmtəə və ya xidmətə nə qədər dəyər verdiyini göstərir.



İSTEHLAKÇI PROFSİTİ

  • İstehlakçı profsiti bir alıcının ödəməyə istəkli olduğu qiymət ilə o alıcının həqiqətdə ödədiyi qiymət arasındakı fərqdir.



Cədvəl 1: Dörd potensial alıcının ödəmək istədikləri qiymətlər...



İSTEHLAKÇI PROFSİTİ

  • Bazar tələb əyrisi istehlakçıların müxtəlif qiymətlərdən almağa istəkli olduqları və ala bildikləri miqdarı göstərir.



Tələb Cədvəli və Tələb Əyrisi



Qrafik 1: İstehlakçı profsitinin tələb əyrisi ilə ölçülməsi



Qrafik 2: İstehlakçı profsitinin tələb əyrisi ilə ölçülməsi



Qrafik 2: İstehlakçı profsitinin tələb əyrisi ilə ölçülməsi



İstehlakçı profsitinin tələb əyrisi ilə ölçülməsi

  • Tələb əyrisinin və qiymətin altındakı sahə bazardakı istehlakçı profsitini ölçür.



Qrafik 3: Qiymət istehlakçı profsitinə necə təsir göstərir?



Qrafik 3: Qiymət istehlakçı profsitinə necə təsir göstərir?



İstehlakçı artığı necə hesablanır?

  • İstehlakçı profsiti, alıcıların əmtəə üçün ödəməyə hazır olduğu miqdardan həmin əmtəə üçün real olaraq ödədiyi miqdarı çıxmaqla hesablanır.

  • İstehlakçıların öz gözündən onların əldə etdiyi faydanı ölçür.



İSTEHSALÇI PROFSİTİ

  • İstehsalçı profsiti istehsalçının əmtəəni satdığı qiymət ilə həmin əmtəənin istehsal xərci arasındakı fərqdir.

  • Bu bazarda iştirak edən satıcıların faydasını ölçür.



Cədvəl 2: Dörd mümkün satıcının xərcləri



Təklif əyrisindən istifadə etməklə istehsalçı profsitinin ölçülməsi

  • Eynilə istehlakçı profsiti tələb əyrisi ilə əlaqəli olduğu kimi istehsalçı profsiti də təklif əyrisi ilə yaxından əlaqəlidir.



Təklif Cədvəli və Təklif Əyrisi



Qrafik 4: Təklif Cədvəli və Təklif Əyrisi



Təklif əyrisindən istifadə etməklə istehsalçı profsitinin ölçülməsi

  • Təklif əyrisinin üstündəki və qiymətin altındakı sahə bir bazarda istehsalçı profsitini ölçür.



Qrafik 5: Təklif əyrisi ilə istehsalçı profsitinin ölçülməsi



Qrafik 5: Təklif əyrisi ilə istehsalçı profsitinin ölçülməsi



Qrafik 6: Qiymət istehsalçı profsitinə necə təsir göstərir?



Qrafik 6: Qiymət istehsalçı profsitinə necə təsir göstərir?



BAZARIN SƏMƏRƏLİLİYİ

  • İstehsalçı profsiti və istehlakçı profsiti aşağıdakı sualı cavablandırmaq üçün istifadə edilə bilər:

    • Sərbəst bazarlar tərəfindən müəyyən edilən resurs bölgüsü arzu ediləndirmi?


BAZARIN SƏMƏRƏLİLİYİ

  • İstehlakçı profsiti = Alıcılara görə olan dəyəri – Alıcılar tərəfindən ödənilən miqdar

  • İstehsalçı profsiti = Satıcılar tərəfindən əldə edilən miqdar – Satıcılara olan xərci



BAZARIN SƏMƏRƏLİLİYİ

  • Məcmu profsit = İstehlakçı profsiti + İstehsalçı profsiti

  • və ya

  • Məcmu profsit = Alıcılara görə dəyəri – Satıcılara görə xərci



BAZARIN SƏMƏRƏLİLİYİ

  • Səmərəlilik resursların bölgüsü məcmu profsiti maksimumlaşdırdığı zaman əldə edilir.



BAZARIN SƏMƏRƏLİLİYİ

  • Bazarın səmərəliliyinə əlavə olaraq, sosial bir planlaşdırıcı bərabərlik, yəni müxtəlif alıcılar və satıcılar arasında rifah bölgüsünün ədalətliliyi ilə maraqlana bilər.



Qrafik 7: Bazar tarazlığında istehlakçı və istehsalçı profsiti



BAZARIN SƏMƏRƏLİLİYİ

  • Bazarın nəticələri ilə bağlı üç məqam:

    • Sərbəst bazarlar əmtəələri onlara ən çox dəyər verən alıcılara təklif edir.
    • Sərbəst bazarlar əmtəələr üçün olan tələbi onları ən az xərclə istehsal edən satıcıya yönəldir.
    • Sərbəst bazarlar istehsalçı və istehlakçı profsitlərinin məcmusunu maksimumlaşdıran miqdarda əmtəə istehsal edir.


Qrafik 8: Tarazlıq həcminin səmərəliliyi



Bazar tarazlığının qiymətləndirilməsi

  • Tarazlıq nəticəsində resursların səmərəli istifadəsi mövcud olduğundan, sosial planlaşdırıcı bazar nəticəsinə müdaxilə etməməlidir.

  • Bu bazarı özü-özünə buraxma siyasəti Fransızca laissez faire termini ilə ifadə edilir.



Bazar tarazlığının qiymətləndirilməsi

  • Bazar gücü

    • Əgər bir bazar sistemi tam rəqabətçi deyildirsə, nəticədə bazar gücü doğa bilər.
      • Bazar gücü qiymətlərə təsir göstərmə qabiliyyətidir.
      • Bazar gücü bazarların səmərəli olmamasına yol aça bilər. Çünkü qiymət və miqdarı, tarazlıq qiyməti və miqdarından uzaqlaşdırır.


Bazar tarazlığının qiymətləndirilməsi

  • Xarici effektlər

    • Xarici effektlər bir bazar nəticəsinin o bazardakı alıcılar və satıcılardan başqa fərdlərə təsir etdiyi zaman ortaya çıxır.
    • Xarici effektlər bir bazardakı rifahın sadəcə əmtəənin satıcılara olan xərci və alıcılara olan dəyərindən başqa şeylərə bağlı olmasına yol açar.
  • Alıcılar və satıcılar nə qədər istehsal ediləcəyi və istehlak ediləcəyinə qərar verəndə xarici effektləri nəzərə almadıqları zaman bazardakı tarazlıq səmərəli olmaya bilər.



Xülasə

  • İstehlakçı profsiti alıcıların bir əmtəə üçün ödəmək istədiyi miqdar ilə onun real olaraq ödədiyi miqdar arasındakı fərqdir.

  • İstehlakçı profsiti alıcıların bazara qoşulmaları səbəbindən əldə etdikləri faydanı ölçür.

  • İstehlakçı profsiti tələb əyrisi ilə qiymət arasındakı sahənin hesablanması ilə əldə edilir.



Xülasə

  • İstehsalçı profsiti satıcıların bir əmtəə üçün əldə etdikləri miqdarla onun istehsal xərci arasındakı fərqə bərabərdir.

  • İstehsalçı profsiti satıcıların bazara qoşulmasından əldə etdikləri faydanı ölçür.

  • İstehsalçı profsiti qiymətdən aşağıda, təklif əyrisindən yuxarıda qalan sahəni əhatə edir.



Xülasə

  • İstehsalçı və istehlakçı profsitlərinin məcmusunun maksimum olduğu hal resursların bölgüsünün məhsuldar olduğunu göstərir.

  • Siyasətçilər tez-tez məhsusuldarlıq haqqında düşünürlər. Eyni zamanda onları iqtisadi nəticələrin ədalətliliyi də maraqlandırır.



Xülasə

  • Təklif və tələb tarazlığı istehsalçı və istehlakçı profsitinin məcmusunu maksimumlaşdırır.

  • Bu eyni zamanda bazarların görünməz əlinin alıcı və satıcıları resursları səmərəli bir şəkildə bölüşdürməyə sövq etməsidir.

  • Bazarlar bazar çatışmazlıqlarının mövcud olduğu halda resursları səmərəli bir şəkildə bölüşdürə bilmir.



TÖVSİYƏ OLUNAN ƏDƏBİYYATLAR

  • Nick Wilkinson, “Managerial Economics: A Problem-Solving Approach”, Cambridge University Press, 2005

  • Gregory Mankiw, “Principles of Microeconomics”, Cengage Learning, 2011

  • Luke M. Froeb, Brian McCann, “Managerial Economics: A Problem-Solving Approach”, Thomson South-Western, 2008

  • Michael R. Baye, “Managerial Economics and Business Strategy”, McGraw-Hill/Irwin, 2010

  • İbrahim Özer Ertuna, “Yönetim Ekonomisi”, Okan Üniversitesi Yayınları, 2009

  • Qreqory Mənkyu, “Ekonomiksin Əsasları”, Bakı, ADİU, 2010




Dostları ilə paylaş:
Orklarla döyüş:

Google Play'də əldə edin


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə