Azərbaycan miLLİ elmlər akademiyasi folklor institutu azərbaycan folkloru antologiyasi (Cəbrayıl, Ağdam, Laçın, Qubadlı, Zəngilan, Ağcabədi və Kəlbəcər rayonlarından toplanmış folklor nümunələri) baki – “Nurlan“ – 2012



Yüklə 2.51 Mb.
səhifə29/29
tarix21.06.2018
ölçüsü2.51 Mb.
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   29

V NAĞILLAR

Quş dili bilən İsgəndər 173

Quru kəllə 182

Adamyeyən qız 187

Şah Abbasnan məleykə 196

Padşah oğlu 202

Məlik Məhəmməd 206

Narxatın 217

Tısbağa qız 226

Tacir oğlu 237

Huri qızı 246

Santır 259

Zal oğlu Rüstəm 267

Qaraçuxasını yatıran şəxs 269

Üç qız 275

Baxdını gəzənin nağılı 281

Üç qardaş 282

İki qozun nağılı 283

Həzrət Əliynən qəssab 284

Savabın xeyri 287

Süleyman peyğəmbərin üzüyü 293

Bacı həsrəti 295

Xeyrül-əməl 297

Hatəmin səxavəti 300

Məbudnan haramıbaşı 303

Allaha pənah 307

Ac qarnı doyuzdurmağın savabı 308

Altı manatın misalı 311

Azreyilnən yoldaşlıq edən şəxs 314

Övladını Azreyildən qaçıran ana 318

Var-dövləti başqasına qismət olan kişi 320

Şaha nübar aparan kişi 322

Qismətdən qaçmaq olmaz 327

At quyruğu boyda sünbül 328

Yetim oğlan 330

Evi arvad tikər 332

Şaha bel bağlama, arvada etibar etmə 338

Keçəl 344

Arvadın eləsi də var, beləsi də 353

Şahın siğə qardaşı 359

Tacir Bəhlul 363

Dünyanı necə tutsan, elə də gedər 366

Taleyindən narazı oğlan 370

Yazıya pozu yoxdu 372

Ağıllı qız 377

Şahın yuxusu 378

Çobanın mənasız sözü 382

Ədalətli qazı 383

Ağsaqqal məsləhəti 386

Döyülən axmaq 387

Quyruğu yox idi 389

Sağalmaz xəstəliyə tutulmuş adam 392

Əl aman 394

Yaxşılığa yamanlıq 395


VI LƏTİFƏLƏR

Molla Nəsrəddin haqqında

Molla və eşşəyi 398

Molla özünü ölülüyə vurur 402

Allah bölgüsü 403

İnanma 404

Heç nə 405

Doxsan doqquzunu verən, birini də yetirər 406

Bəhlul Danəndə haqqında

Eşşək, sənə deyirəm, qonaq, sən eşit 408

Bekaf Bəhlul 410

Soğan al, sarımsağ al 411

Bəhlul olmağın bədəli 412

Bəhlulnan şəyirdi 412

Bəhlul özünə ev tikir 413

Ye, iç, ölmə 413

Bəhlulun bazarkomluğu 415

Bizim evimiz oradı 417

Bəhlul atasını buyurur 418

Dənizdən çıxan əl 418



Abdal Qasım haqqında

Çox qohumlu bəxtəvər 419

Abdal Qasımın ermənidən toyuq alması 419

Toyuqdan qorxan Qasım 420



Loğman haqqında

Özləri öz dərmanını bilirlər 420



Afşarlar haqqında

Soruş gör hələ pravası var? 421

Yemişəm aşunu, tökmüşəm yaşumu 422

Afşar şəri 422

Yeyim, doyum, nə verim? 422

Elə bilirəm dava kağızıdı 423

Əşi, yeyirsən dana 423

Qarabağın baməzə adamları haqqında

Ağamir dayı 424

Soltan bəy 425

Molla Lətif 426

Söygülü Canan 426

Götür baltanı qoy xurcuna, ya Əli 427

Bəynən süd qardaşı olmusan 427

Müxtəlif mövzulu lətifələr

Fərasəti vardı, birini də o tutardı 428

Otuza durmayan, on ikiyə yaxın durardı? 428

Bəxtəvər sizsiniz 429

Elə bağlamışam, yerə düşməyəcək, ay qayınana 429

Halıma bax, ay Mahmud 430

Altı daş, üsdü aş 432

İz eşşəyin, fil gəlinin 433

Yaman dərtdi, bacı 434

Mən birini göstərmişdim 435

Mənə dəyməginən 436

Dızz 437


Hələ gedib nənəsini də öyrədib 438

Allah qoysa ərindi 439

Səni alanı da gördüm, pulumu yeyəni də 440

Sənin quyruğun elə həmişə göydədi 441

Hamınızı söz verə-verə gəmiyə komalamışam 441

Atın züy tutanı 442

Ayaq üsdə getmişdim 442
VII ATALAR SÖZÜ VƏ MƏSƏLLƏR 443
VIII BAYATILAR 447
IX MÜXTƏLİF ŞEİRLƏR

Afşarın 456

Tapşırın məni 457

Vaxdıdı 458

Qalmır 459

Ya Əli 459

Yatıbdı 460

Tanımır məni 461

Çağımdı 462

Başa-baş 462

Çirkin 463

Arvadın əlinnən 464

Bizim arvad 466

Qarabağ: folklor da bir tarixdir, II kitab

(Bərdə və Ağcabədi rayonlarından

toplanmış folklor örnəkləri).

Bakı, “Elm və təhsil“, 2012.

Nəşriyyat direktoru:

Prof. Nadir Məmmədli

Nəşriyyat redaktoru:



Səbinə İsayeva
Kompyuterdə yığdı:

Tünzalə Məmmədova
Korrektor:

Könül Əliyeva
Kompyuter tərtibçisi

və texniki redaktoru:



Ruhəngiz Əlihüseynova

Kağız formatı: 60/84 1/16

Mətbəə kağızı: №1

Həcmi: 40 ç/v

Tirajı: 400

Kitab Azərbaycan MEA Folklor İnstitutunun

Kompyuter Mərkəzində yığılmış, “Elm və təhsil” NPM-də

ofset üsulu ilə çap olunmuşdur.



* sabırqa - qabırqa

* Bu mətn Bərdə rayonunun Dəymədağıldı kəndindən qeydə alınıb.


* Bu mətnin bir variantı da Ağcabədi rayonunun Rəncbərlər kəndindən qeydə alınıb. Bax: Folklor İnistitutunun arxivi, İnv. 1300, səh. 48


* günü – ikinci arvad

* kərəskə - tövlə

* cəhləşə-cəhləşə – mübahisə edə-edə

* kirişkələnmək – narahat olmaq

* mağlətə – dava-dalaş, mübahisə

* kötmək – ağac kökü, qarğı kökü, ümumiyyətlə yandırmaq üçün iştifadə olunan bitki kökü

** su cuarrığı – əkin-biçini su ilə təmin etmək

* II və III mətnlər Seyid Yusif ağanın nəvəsindən qeydə alınıb.


* qariyətin – inam, etiqad

* vənöysə – qışqırtı, şivən

* Söyləyicinin dediyinə görə, həmin daş Ağdaşda yolun kənarında yerləşir, indinin özündə də camaat həmin daşı ziyarət edir.

* Bağırov – Mir Cəfər Bağırov

* Söyləyici iti öz nəvəsinin küçüyünə bənzədir.

* Laçın rayonunda yerləşir.

* Ağdam rayonunda yerləşir.

** Sisyan rayonunda yerləşir.

* Ağcabədi rayonunda Təzə kəndin körpüsündən bir az yuxarıda yerləşir.

* çoğustan – qarğıdan və ya çubuqdan hörülmüş daxma

* Söyləyicinin dediyinə görə, bu hadisə Laçın rayonunun Müsəlmanlar kəndində olub. Rəvayət Bərdə rayonunun Dəymədağıldı kəndindən qeydə alınıb.

* Kəbirlilər haqqında məlumatlar Hacıbədəlli kənd sakinləri Zeynalov Soltan İbrahim oğlu, Mehdiyev Məzahir Əyyub oğlu və Salmanbəyli kənd sakini Qəhrəmanov Şükür Hümbət oğlundan qeydə alınıb.

* Urbabalıdan, Arxıməmədlidən də Qızıllılara kömək verən var idi.

** Qara Əsgər Qızıllıdandır.

*** Hacı Əsgər davanı salan şəxsin atasıdı.

* Afşarlar haqqında məlumatlar Afşar kənd sakinləri Cəfərov Yasin Seymur oğlu, Quliyev Zahid Hacıqulu oğlu, Bayramova Narış İsa qızı və Afşar kənd bələdiyyəsinin sədr müavini Cəfərov Nizami Ənvər oğlundan qeydə alınıb.


* xam – otlaq sahəsi


* kətəyinə - yuvasına

* cəvəran – qarğıdan, çubuqdan və ya həsirdən hörülmüş səbət

* Şahsevənlər haqqında məlumatlar Sahsevən kəndinin Bələdiyyə sədri Əliyev Rəfail Əli oğlundan, sonuncu mətn isə Muradov Əşrəf Müseyib oğlundan qeydə alınıb.

* Qaradolaqlar haqqında məlumatlar Qaradolaq kənd sakinləri Həsənov Möhsün Qara oğlu, İmanov Baba Surxay oğlu, Məmmədov İmdad Bədəl oğ­lu, Məmmədov Musa Məmməd oğlu və Məmmədov Murad Musa oğlundan qeydə alınıb.

* Bu hadisə Xoraşendə oluf.

** Küratan Kürün sahilində yerləşir.

* çəm – yol, yöntəm

* Bu mətnin bir variantı da Ağcabədi rayonunun Təzəkənd kəndindən qeydə alınıb. Bax: Folklor İnistitutunun arxivi, İnv. 1300, səh. 48-49

* iraxmadarı – gözünün ağı-qarası

* suat – çaydan su götürmək üçün istifadə edilən eniş, torpaq hissə

* azeyləndi – gileyləndi

* çeyillik – bataqlıq

* liğabınnan – tüpürcəyindən

* qazdıx – qazılmış

* sefillənir – veyillənmək

* kəfrəm – yorğana, döşəyə salınan ilk üz

* Söyləyicinin dediyinə görə, qış olanda uşaqlar peçin qırağında pambığ art­dıyardılar. Qayınanası da onları həvəsləndirmək üçün deyərdi ki, bu gecə pam­bığı artdıyın, çərdəkdən çıxardın, sizə nağıl danışacağam. Uşaqların San­­tırın nağılından xoşu gələrdi. Qayınanası danışmağa başlayanda deyər­dilər ki, Santırın nağılını danış. Bu nağılı da ondan eşidib.

* müta eliyir – siğə eliyir

* Söyləyicinin oğlu

* Bu mətn Ağcabədi rayonunun Afşar kəndindən qeydə alınıb.

* Söyləyici personaja söhbətə qulaq asan qohumunun adını verir.

** Söyləyici personaja öz adını verir.

* Söyləyici qoca ilə bağlı hissəni unudub.


* Bu mətn Bərdə rayonunun Boyəhmədli kəndindən toplanıb.

* avxırrıyıfsa – itiləyibsə

* dəhmərriyir – itələmək, çubuqlamaq

* Söyləyicinin dediyinə görə, Molla Nəsrəddindən danışan şəxs rəhmətlik sözünü deməsə, 7 lətifə deməlidir.

* yansığ – hər şeyi açıb deyən, varını-pulunu şişirdib öyünən.

* qayı – QAİ

* Soltan bəy haqqında hər iki mətn Ağcabədi rayonunun Salmanbəyli kəndindən qeydə alınıb.

* Qaradolaq kəndi

* Əvvəl getdiyimizdə gəlinləri yanında olduğundan söyləyici gəlin-qayınana münasibətlərindən bəhs edən lətifələri demək istəmədi. Amma növbəti dəfə gedəndə gəlinləri yanında yox idi, ona görə də bu lətifələrini çəkinmədən bizə danışdı.

* fil – fel, əməl

* Sonuncu cümlədə biədəb söz işləndiyindən söyləyici onu dəyişdirir.


* Qaradolaq kəndinin

* Ağdamın Saybalı kəndi

** hulq - hulqum

* 43-dən 95-ə qədər olan bayatılar Ağcabədi rayon sakinləri Mülayim Mədətova və Teyyubə Əhmədovadan toplanmışdır. Toplayan: M.Ağayeva


* alıxlıdı - palan əvəzinə at, öküz, və s. heyvanların belinə çəkilən çul, keçə

* şöynüsünə - şər qarışan vaxtı

* Söyləyicinin gənc övladı dünya­sını dəyişdiyindən bayatılarını da ona müraciət edərək deyir.

* Bu şeirin müəllifi Ağcabədi rayonu Afşar kəndinin sakini Narış Bayra­movadır.

* Seyid Yusif ağanın ölümü münasibətilə yazılıb.

* “Tapşırın məni”, “Vaxdıdı” şeirləri Bərdə rayonunun Seyid Yusifli kəndinin sakini Musa Bayramovundur.

* Yevlaxlı şair Cəlilin şeiri

* nabadını – ardını, davamını

396


Dostları ilə paylaş:
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   29


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə