Bilim, bilimsel yaklaşım ve sosyal bilim olarak İktisat Bilimi



Yüklə 446 b.
tarix17.08.2018
ölçüsü446 b.



Bilim, bilimsel yaklaşım ve sosyal bilim olarak İktisat Bilimi

  • Bilim, bilimsel yaklaşım ve sosyal bilim olarak İktisat Bilimi

  • İktisat biliminde temel kavramlar

  • İktisat biliminin konusu ve kapsamı

  • İktisat biliminin dalları





İktisat;Arapça kökenli

  • İktisat;Arapça kökenli

  • “kasıtlı, bilinçli, ılımlı haraket”

  • Günlük dilde türkçeye “tutumluluk” olarak geçmiş

  • Ekonomi; eski yunan kökenli

  • (oikonomos/oikos-nomos)

  • Aristonun öğrencisi Critobule “ev ve çiftlik idaresi” anlamında kullanmış

  • BİREY VE TOPLUMLARIN SAHİP OLDUKLARI SINIRLI KAYNAKLARI SINIRSIZ OLAN İHTİYAÇLARI KARŞILAMAK İÇİN NASIL DAĞITTIKLARININ İNCELENMESİDİR



İhtiyaç

  • İhtiyaç

  • Kaynak

  • Kıtlık

  • Seçim (tercih)

  • Fayda

  • Mal

  • Değer

  • Alternatif (Fırsat) Maliyeti



ihtiyaçlar sayıca sonsuzdur

  • ihtiyaçlar sayıca sonsuzdur

  • ihtiyaçlar tatmin edilince doyuma ulaşır.

  • ihtiyaçların şiddet dereceleri farklıdır.

  • ihtiyaçlar rakiptir.

  • ihtiyaçlar birbirlerini tamamlar

  • İhtiyaçlar zamanla alışkanlık halini alabilir



İhtiyaçları karşılayan araçlara mal denir

  • İhtiyaçları karşılayan araçlara mal denir

  • tüketim malları

  • üretim-sermaye malları

  • dayanıksız-dayanıklı mallar

  • kıt-ekonomik mallar-serbest mallar

  • zaruri mallar-lüx mallar

  • ikame malları-tamamlayıcı mallar

  • Maddi olmayan mallar-hizmetler



İNSAN İHTİYAÇLARININ DOĞRUDAN DOĞRUYA GİDERİLMESİ İÇİN MAL VE HİZMETLEİRİN KULLANILMASIDIR

  • İNSAN İHTİYAÇLARININ DOĞRUDAN DOĞRUYA GİDERİLMESİ İÇİN MAL VE HİZMETLEİRİN KULLANILMASIDIR



İHTİYAÇLARI GİDERMEKTE KULLANILACAK MAL VE HİZMETLERİN

  • İHTİYAÇLARI GİDERMEKTE KULLANILACAK MAL VE HİZMETLERİN

  • YAPILMASI

  • ELDE EDİLMESİ

  • MEYDANA GETİRİLMESİ

  • BİR YERDEN BAŞKA BİR YERE TAŞINMASI

  • SAKLANMASINA ÜRETİM DENİR



Malların ve hizmetlerin insan ihtiyaçlarını karşılama özelliği…

  • Malların ve hizmetlerin insan ihtiyaçlarını karşılama özelliği…

  • İnsan ihtiyaçlarını karşılayan bütün mallar faydalıdır….

  • Faydayı açıklarken…iktisat bilimi la ahlakidir…



Bir malı elde etmek için karşılığında bedel ödeniyorsa bu mal değerlidir.

  • Bir malı elde etmek için karşılığında bedel ödeniyorsa bu mal değerlidir.

  • Değer=fayda+nedret

  • İktisada göre değer göreli (izafi-relatif) bir kavramdır…

  • “güzelliğin on para etmez su bendeki aşk olmasa…” Aşık Veysel



Kaynaklar kıttır, ama kıt kaynakların alternatif kullanım alanları vardır.

  • Kaynaklar kıttır, ama kıt kaynakların alternatif kullanım alanları vardır.

  • İhtiyaçlarda alternatif kaynaklarla karşılanabilir…

  • Bu nedenle tercih yapılır..

  • Hangi ihtiyacın karşılanacağına ve hangi kaynağın kullanılacağına karar verilir.

  • Kıt kaynakların alternatif kullanım alanları arasında bir öncelik sıralaması yapılır.

  • Bu tercihlerin sonucu iktisadidir ve malların nisbi değerini etkiler.



Üretim yapmak için kullanmak zorunda olduğu herşey

  • Üretim yapmak için kullanmak zorunda olduğu herşey

  • EMEK: KAFA VE VÜCUT CABASIDIR

  • TABİAT :İNSANIN ÇEVRESİNDE HAZIR BULDUĞU VE ÜRETİMDE KULLANABİLECEĞİ HERŞEY

  • SERMAYE: İNSANIN ÜRETİMDE EMEĞE YARDIMCI OLARAK KULLANDIĞI FAKAT KENDİLERİDE ÜRETİLMİŞ OLAN HERŞEY.



HİÇ BİR TOPLUMDA HER AN BÜTÜN İNSANLARIN BÜTÜN İHTİYAÇLARINI KARŞILAYACAK KADAR ÜRETİM YAPILMAZ BU DURUM KAYNAK KITLIĞI OLARAK ADLANDIRILIR.

  • HİÇ BİR TOPLUMDA HER AN BÜTÜN İNSANLARIN BÜTÜN İHTİYAÇLARINI KARŞILAYACAK KADAR ÜRETİM YAPILMAZ BU DURUM KAYNAK KITLIĞI OLARAK ADLANDIRILIR.

  • KAYNAK KITLIĞI İNSANLARI SEÇİM YAPMAYA ZORLAMAKTADIR.



HANGİ İHTİYAÇLAR KARŞILANCAK

  • HANGİ İHTİYAÇLAR KARŞILANCAK

  • HANGİ MAL VE HİZMETLER ÜRETİLECEK

  • NASIL PAYLAŞILACAK



Alternatifler arasında tercih yapmak, seçilmeyen alternatiflerden mahrum kalmak demektir.

  • Alternatifler arasında tercih yapmak, seçilmeyen alternatiflerden mahrum kalmak demektir.

  • Bir ihtiyacın tatmini diğer alternatiflerin tatmini pahasına gerçekleştirilir.

  • Kaçırılan fırsatlara alternatif maliyeti adı verilir.



Bir toplum elindeki üretim faktörlerini kullanarak çeşitli mal ve hizmetler üretebilir.

  • Bir toplum elindeki üretim faktörlerini kullanarak çeşitli mal ve hizmetler üretebilir.

  • Anlatımı kolaylaştırmak için sadece iki mal üretildiğini kabul edelim tüfek, buğday

  • Bu toplum arzu ederse elindeki imkanları buğday üretimine ayırabileceği gibi tüfek üretiminede ayıra bilir veya hem tüfek hemde buğday üretmek isteyebilir



ÜRETİM FAKTÖRLERİNİN MİKTARI VE TEKNOLOJİ SABİTKEN BİR TOPLUMUN ÜRETEBİLECEĞİ VE ÜRETEMEYECEĞİ MAL DEMETLERİNİ AYIRAN BİR SINIR ÇİZGİSİDİR.

  • ÜRETİM FAKTÖRLERİNİN MİKTARI VE TEKNOLOJİ SABİTKEN BİR TOPLUMUN ÜRETEBİLECEĞİ VE ÜRETEMEYECEĞİ MAL DEMETLERİNİ AYIRAN BİR SINIR ÇİZGİSİDİR.





Üretim İmkanları (production possibilities): Kaynaklar sınırlı olduğundan hangi mal ve hizmetlerin hangi oran ve miktarlarda üretileceğine dair tercih yapılmalıdır.Bir maldan üretilen miktar arttıkça o malın diğer mallar cinsinden fırsat maliyeti artar; yani eldeki kaynaklar ile 10 birim X ve 20 birim Y üretilebiliyorsa üretilen X miktarı 14'e çıktığında üretilebilen Y miktarı azalmalı 16 gibi bir değer olmalıdır..

  • Üretim İmkanları (production possibilities): Kaynaklar sınırlı olduğundan hangi mal ve hizmetlerin hangi oran ve miktarlarda üretileceğine dair tercih yapılmalıdır.Bir maldan üretilen miktar arttıkça o malın diğer mallar cinsinden fırsat maliyeti artar; yani eldeki kaynaklar ile 10 birim X ve 20 birim Y üretilebiliyorsa üretilen X miktarı 14'e çıktığında üretilebilen Y miktarı azalmalı 16 gibi bir değer olmalıdır..



Malların miktarları arasındaki tüm bu üretim kombinasyonlarının birleştirilmesiyle üretim imkan eğrisi elde edilir. Eğri dışındaki noktalar elde edilemez üretim kombinasyonlarını gösterir. (10 birim X, 25 birim Y gibi)

  • Malların miktarları arasındaki tüm bu üretim kombinasyonlarının birleştirilmesiyle üretim imkan eğrisi elde edilir. Eğri dışındaki noktalar elde edilemez üretim kombinasyonlarını gösterir. (10 birim X, 25 birim Y gibi)





(1) Eğrinin negatif eğimi fırsat maliyetini gösterir.eğri üzerinde ilerledikçe bir maldan üretilen miktar arttıkça diğer mal(lar)dan üretilen miktar azalmaktadır.

  • (1) Eğrinin negatif eğimi fırsat maliyetini gösterir.eğri üzerinde ilerledikçe bir maldan üretilen miktar arttıkça diğer mal(lar)dan üretilen miktar azalmaktadır.



(2) Eğrinin dışındaki elde edilemez üretim kombinasyonlarını gösteren noktalar ekonomideki kıt kaynakların göstergesidir

  • (2) Eğrinin dışındaki elde edilemez üretim kombinasyonlarını gösteren noktalar ekonomideki kıt kaynakların göstergesidir



(3) Bu kıt kaynaklar üretilen malların miktarları arasında tercih yapmayı zorunlu kılar -->fırsat maliyeti, kıtlık(scarcity), tercih

  • (3) Bu kıt kaynaklar üretilen malların miktarları arasında tercih yapmayı zorunlu kılar -->fırsat maliyeti, kıtlık(scarcity), tercih





ÜRETİM İMKANLARI EĞRİSİ

  • ÜRETİM İMKANLARI EĞRİSİ

  • Üretim faktörlerinin miktarı ve teknoloji sabitken bir toplumun üretebileceği ve üretemeyeceği mal demetlerini ayıran bir sınır çizgisidir.

  • Eğrinin sağıdaki noktalarda üretilemeyecek mal demetlerini gösteriri.

  • Solundaki noktalar ise kaynaklar ya tam olarak kullanılmamakta yada kötü kullanılmakatadır.



Üretim imkanları eğrisinin bir başka adı ÜRÜN DÖNÜŞÜM EĞRİSİDİR. Eğri üzerinde bir noktadan başka bir noktaya geçiş ürünlerden birinin azalması diğerinin artması demektir.

  • Üretim imkanları eğrisinin bir başka adı ÜRÜN DÖNÜŞÜM EĞRİSİDİR. Eğri üzerinde bir noktadan başka bir noktaya geçiş ürünlerden birinin azalması diğerinin artması demektir.



İNSANLAR TOPLU HALDE YAŞARLAR VE EKONOMİK BAKIMDAN EN İYİ ŞEKİLDE ÖRGÜTLENMESİ GEREKİR

  • İNSANLAR TOPLU HALDE YAŞARLAR VE EKONOMİK BAKIMDAN EN İYİ ŞEKİLDE ÖRGÜTLENMESİ GEREKİR

  • ÖRGÜTLENME İYİ OLMAZSA ANARŞİ OLUR



BİR TOPLUMUN EKONOMİK SOSYAL VE HUKUKİ BAKIMDAN ÖRGÜTLENME ŞEKLİNE EKONOMİK SİSTEM DENİR

  • BİR TOPLUMUN EKONOMİK SOSYAL VE HUKUKİ BAKIMDAN ÖRGÜTLENME ŞEKLİNE EKONOMİK SİSTEM DENİR



EKONOMİK SİSTEM EKONOMİK REFAHI MAKSİMUM YAPMAK İÇİN TOPLUMUN BENİMSEDİĞİ EKONOMİK, SOSYAL VE HUKUKİ ÖRGÜTLENME BİÇİMİDİR(KAPİTALİZM, SOSYALİZM GİBİ)

  • EKONOMİK SİSTEM EKONOMİK REFAHI MAKSİMUM YAPMAK İÇİN TOPLUMUN BENİMSEDİĞİ EKONOMİK, SOSYAL VE HUKUKİ ÖRGÜTLENME BİÇİMİDİR(KAPİTALİZM, SOSYALİZM GİBİ)



TOPLUMUN İKTİSADİ AMAÇLARININ EN İYİ BİÇİMDE GERÇEKLEŞMESİNE İMKAN VEREREK MEVCUT KAYNAKLARLA HALKIN REFAHINI EN YÜKSEK DÜZEYE ÇIKARMALI VE EKONOMİK BÜYÜMEYİ SAĞLAMALIDIR.

  • TOPLUMUN İKTİSADİ AMAÇLARININ EN İYİ BİÇİMDE GERÇEKLEŞMESİNE İMKAN VEREREK MEVCUT KAYNAKLARLA HALKIN REFAHINI EN YÜKSEK DÜZEYE ÇIKARMALI VE EKONOMİK BÜYÜMEYİ SAĞLAMALIDIR.



HIZLI BÜYÜME VE KALKINMA: Fert başına düşen üretimin sürekli artması nüfus artışından fazla üretim

  • HIZLI BÜYÜME VE KALKINMA: Fert başına düşen üretimin sürekli artması nüfus artışından fazla üretim

  • ETKİNLİK:Mallar minimum maliyetle üretilecek

  • İSTİKRAR:Duraklama ve kriz yaratmadan üretim ve refah düzeyinin yükselmesi

  • ÖZGÜRLÜK: Girişim özgürlüğü

  • ADALET: Adil dağıtım



KAPİTALİST SİTEM

  • KAPİTALİST SİTEM

  • SOSYALİST SİSTEM

  • KARMA EKONOMİK SİSTEM



ARZ VE TALEP ÖZGÜR. SERBEST PİYASA EKONOMİSİDE DENİR

  • ARZ VE TALEP ÖZGÜR. SERBEST PİYASA EKONOMİSİDE DENİR



1.ÖZEL MÜLKİYET:Mal ve mülk edinebilme, miras, zengin olma hırsı

  • 1.ÖZEL MÜLKİYET:Mal ve mülk edinebilme, miras, zengin olma hırsı

  • 2.İKTİSADİ ÖZGÜRLÜKLER:Üretim ,rekabet, fiyat , mübadele gibi konularda özgürlükler vardır.

  • “Ahenkli bir menfaat toplumu yaratır”

  • 3.PİYASA MEKANİZMASI:Kapitalist sistemde sorunları serbest piyasa mekanizması çözer. Alıcı ve satıcı piyasada karşılaşır ve fiyat oluşur

  • 4.REKABET:Rekabetin kurallarını devlet koyar. Tüketiciler ucuz ve kaliteli mala ulaşması kolaylaşır



KAPİTALİST SİSTEMDE ÜRETİM FAKTÖRLERİ ÖZEL KİŞİLERE AİTTİR,

  • KAPİTALİST SİSTEMDE ÜRETİM FAKTÖRLERİ ÖZEL KİŞİLERE AİTTİR,

  • PİYASA MEKANİZMASINA GÖRE ÜRETİM FAKTÖRLERİ FAKTÖR PİYASALARINDAN, ÜRETİLEN MAL VE HİZMETLER ÜRÜN PİYASALARINDAN ÖZGÜRCE ALINIP SATILIR.

  • KARAR ALMA YAPISI MERKEZİYETÇİ DEĞİLDİR

  • KAPİTALİST SİSTEMDE DEVLETİN TEMEL İŞLEVİ ADALET SAVUNMA VE İÇ GÜVENLİKTİR

  • DEVLETİN EKONOMİ AÇIŞINDA TEMEL GÖREVİ İSE PİYASALARIN EN İYİ BİR ŞEKİLDE ÇALIŞABİLMESİ İÇİN GEREKLİ YASAL DÜZNLEMELERİ YAPMAKTIR



KARL MARX ;

  • KARL MARX ;

  • SOSYALİZM: ÜRETİM, DAĞITIM VE DEĞİŞİM ARAÇLARININ MİLLİLEŞTİRİLDİĞİ BİR SİSTEMDİR



DEVLET MÜLKİYETİ

  • DEVLET MÜLKİYETİ

  • MERKEZİ PLANLAMA

  • MERKEZİYETÇİ KARAR ALMA YAPISI

  • MADDİ VE MANEVİ TEŞVİKLER



SERMAYE VE DOĞAL KAYNAKLAR KAMU MÜLKİYETİNDE

  • SERMAYE VE DOĞAL KAYNAKLAR KAMU MÜLKİYETİNDE

  • UZUN KUYRUKLAR, SOVYETLER BİRLİĞİ



TÜRKİYEDE 1930 SONRASI UYULANMIŞ

  • TÜRKİYEDE 1930 SONRASI UYULANMIŞ

  • İKİ SİSTEMİN ÖZELLİKLERİ BİR ARADA BULUNUR

  • MÜLKİYETİN BİR BÖLÜMÜ ÖZEL BİR BÖLÜMÜ KAMUDADIR

  • 1980 SONRASI KAPİTALİST SİSTEM





İSTEK, ARZU ANLAMINA GELİR

  • İSTEK, ARZU ANLAMINA GELİR

  • BİR GEREKSİNİMİN EKONOMİK ANLAMDA TALEP SAYILABİLMESİ İÇİN BU GEREKSİNİMİN SATIN ALMA GÜCÜ İLE DESTEKLENMESİ GEREKMEKTEDİR



BELİRLİ BİR MALIN, BELİRLİ BİR ZAMANDA , ÖTEKİ FAKTÖRLER DEĞİŞMEMEK KAYDIYLA , ÇEŞİTLİ FİYATLARDAN TÜKETİCİLERİN BU MALDAN SATIN ALMAK İSTEDİKLERİ MİKTARLARDIR.

  • BELİRLİ BİR MALIN, BELİRLİ BİR ZAMANDA , ÖTEKİ FAKTÖRLER DEĞİŞMEMEK KAYDIYLA , ÇEŞİTLİ FİYATLARDAN TÜKETİCİLERİN BU MALDAN SATIN ALMAK İSTEDİKLERİ MİKTARLARDIR.



HERHANGİ BİR MAL VEYA HİZMET İÇİN TALEP DENİLDİĞİNDE O MALIN FİYATIYLA TALEP EDİLEN MİKTAR ARASINDAKİ İLİŞKİ ANLATILMAKTADIR.

  • HERHANGİ BİR MAL VEYA HİZMET İÇİN TALEP DENİLDİĞİNDE O MALIN FİYATIYLA TALEP EDİLEN MİKTAR ARASINDAKİ İLİŞKİ ANLATILMAKTADIR.



BİR MAL VEYA HİZMETİN TALEBİ ONUN SADECE FİYATINA BAĞLI DEĞİLDİR AYNI ZAMANDA DİĞER FAKTÖRLEREDE BAĞLIDIR. SABİT KABUL EDİLEN BU FAKTÖRLER TALEBİN FONKSİYONUNU OLUŞTURMAKTADIR.

  • BİR MAL VEYA HİZMETİN TALEBİ ONUN SADECE FİYATINA BAĞLI DEĞİLDİR AYNI ZAMANDA DİĞER FAKTÖRLEREDE BAĞLIDIR. SABİT KABUL EDİLEN BU FAKTÖRLER TALEBİN FONKSİYONUNU OLUŞTURMAKTADIR.



Fr:Öteki malların fiyatları

  • Fr:Öteki malların fiyatları

  • Ft:Tamamlayıcı malların fiyatları

  • Gt:Tüketici geliri

  • T:Tüketici tercihleri

  • N:Nüfus

  • Gd:gelir dağılımı

  • Fb:bekletiler

  • Fr:tamamlayıcı malların fiyatları



Talep fonksiyonu

  • Talep fonksiyonu

  • A malının talep miktarı(Mt=f(Fa,Fr,Ft,Gt,T,N,Gd,Fb,…)

  • Fa dışında diğer faktörlerin değişmediğini kabul edersek talep fonksiyonu

  • Mt(a)=f(Fa)



TÜKETİCİNİN TALEBİNİ ETKİLEYEN DİĞER ŞARTLAR SABİTKEN BELİRLİ BİR ZAMAN DİLİMİNDE ÇEŞİTLİ FİYATLARDAN SATIN ALMAYI PLANLADIĞI MAL MİKTARLARINI GÖSTERİR.

  • TÜKETİCİNİN TALEBİNİ ETKİLEYEN DİĞER ŞARTLAR SABİTKEN BELİRLİ BİR ZAMAN DİLİMİNDE ÇEŞİTLİ FİYATLARDAN SATIN ALMAYI PLANLADIĞI MAL MİKTARLARINI GÖSTERİR.

  • Bir malın belli bir fiyattan talebi bu fiyattan satın alınan miktarını oluşturmaktadır.



TÜKETİCİNİN HER HANGİ BİR MALDAN TALEP ETTİĞİ MİKTAR İLE FİYAT ARASINDAKİ İLİŞKİYİ GÖSTEREN EĞRİDİR.

  • TÜKETİCİNİN HER HANGİ BİR MALDAN TALEP ETTİĞİ MİKTAR İLE FİYAT ARASINDAKİ İLİŞKİYİ GÖSTEREN EĞRİDİR.

  • NEGATİF YÖNLÜDÜR.



MALIN FİYATININ YÜKSELMESİ TALEBİ ARTIRI DÜŞMESİ TALEBİ AZALTIR.

  • MALIN FİYATININ YÜKSELMESİ TALEBİ ARTIRI DÜŞMESİ TALEBİ AZALTIR.



BİR TÜKETİCİNİN BİR MAL VE HİZMETE KARŞI OLAN TALEBİNE BİREYSEL TALEP DENİR

  • BİR TÜKETİCİNİN BİR MAL VE HİZMETE KARŞI OLAN TALEBİNE BİREYSEL TALEP DENİR

  • BİREYSEL TALEPLERİN BİR ARAYA GELMESİ BİREYSEL TALEP EĞRİSİNİN YATAY TOPLAMIDIR.



















TALEP EĞRİSİNİN TAMANIYLA SAĞA YADA SOLA KAYMASI SÖZ KONUSUDUR.

  • TALEP EĞRİSİNİN TAMANIYLA SAĞA YADA SOLA KAYMASI SÖZ KONUSUDUR.

  • TEK BİR TALEP EĞRİSİ ÜZERİNDE FİYATA BAĞLI OLARAK TALEBİN ARTMASI YADA AZALMASI İLE

  • FİYAT DIŞINDAKİ NEDENLERDEN DOLAYI TALEBİN ARTMASI YADA AZALMASI FARKLI DURUMLARDIR.







GİFFEN PARADOKSU:GİFFEN MALLARI

  • GİFFEN PARADOKSU:GİFFEN MALLARI

  • SNOBİZM ETKİSİ: MARKA



SUNMA VERME GÖSTERME

  • SUNMA VERME GÖSTERME

  • FİİLEN SATILMAK İSTENEN MİKTAR

  • TALEBİN SATIN ALMA GÜCÜYLE DESTEKLENMEDİĞİ SÜRECE TALEP SAYILMAYACAĞI GİBİ ARZINDA MUTLAKA SATILMAK KAYDIYLA PİYASAYA GETİRİLMİŞ OLMASI GEREKMEKTEDİR.



DİĞER ŞARTLAR SABİTKEN BELLİ BİR ZAMANDA BELLİ BİR PİYASADA ÜRETİCİLERİN DEĞİŞİK FİYAT DÜZEYLERİNDEN SATMAYA HAZIR OLDUKLARI MAL VE HİZMET MİKTARLARIDIR.

  • DİĞER ŞARTLAR SABİTKEN BELLİ BİR ZAMANDA BELLİ BİR PİYASADA ÜRETİCİLERİN DEĞİŞİK FİYAT DÜZEYLERİNDEN SATMAYA HAZIR OLDUKLARI MAL VE HİZMET MİKTARLARIDIR.



X=MALIN FİYATI

  • X=MALIN FİYATI

  • ÜRETİM MALLARININ FİYATI

  • ÖTEKİ MALLARIN FİYATI

  • TEKNOLOJİ

  • VERGİLER

  • SÜBVANSİYONLAR

  • BEKLENTİLER

  • Mx=Fx























FİYAT MEKANİZMASININ İKİ UNSURU ARZ VE TALEPTİR.

  • FİYAT MEKANİZMASININ İKİ UNSURU ARZ VE TALEPTİR.

  • BU İKİ UNSURUN KESİŞMESİ PİYASA FİYATI OLUŞUR.



PİYASADA BELİRLİ BİR MALIN FİYATI O MALIN TALEP VE ARZININ PİYASADA KARŞI KARŞIYA GELMESİYLE OLUŞMAKTADIR.

  • PİYASADA BELİRLİ BİR MALIN FİYATI O MALIN TALEP VE ARZININ PİYASADA KARŞI KARŞIYA GELMESİYLE OLUŞMAKTADIR.

  • ARZ EDİLEN MİKTARLA TALEP EDİLEN MİKTARI BİRBİRİNE EŞİT KILAN FİYAT PİYASA FİYATI.( DENGE FİYATI)DIR.















GEREK ARZIN SABİT KALIP TALEBİN DEĞİŞMESİ GEREKSE TALEBİN SABİT KALIP ARZIN DEĞİŞMESİ YADA HER İKİSİNİN BİRLİKTE DEĞİŞMESİ DURUMUNDA

  • GEREK ARZIN SABİT KALIP TALEBİN DEĞİŞMESİ GEREKSE TALEBİN SABİT KALIP ARZIN DEĞİŞMESİ YADA HER İKİSİNİN BİRLİKTE DEĞİŞMESİ DURUMUNDA

  • PİYASA FİYATINDA DEĞİŞİKLİK MEYDANA GELECEKTİR.



A-TALEP ARTTIĞINDA PİYASA FİYATI YÜKSELİR

  • A-TALEP ARTTIĞINDA PİYASA FİYATI YÜKSELİR

  • B-TALEP AZALDIĞINDA PİYASA FİYATI DÜŞER

















A-ARZIN ARTMASI PİYASA FİYATI DÜŞER

  • A-ARZIN ARTMASI PİYASA FİYATI DÜŞER

  • B-ARZIN AZALMASI PİYASA FİYATINI ARTIRIR

















EGER TALEPTEKİ ORANSAL DEĞİŞME ARZDAKİ ORANSAL DEĞİŞMEDEN BÜYÜKSE DENGE FİYATININ ARTMASINA YOL AÇACAKTIR.

  • EGER TALEPTEKİ ORANSAL DEĞİŞME ARZDAKİ ORANSAL DEĞİŞMEDEN BÜYÜKSE DENGE FİYATININ ARTMASINA YOL AÇACAKTIR.

  • EĞER ARZDAKİ ORANSAL DEĞİŞME TALEPTEKİNDEN BÜYÜKSE DENGE FİYATINDA AZALMA OLACAKTIR

  • EGER ARZ VE TALEPTEKİ ORANSAL DEĞİŞME BİRBİRİNİN AYNISI İSE PİYASA FİYATINDA BİR DEĞİŞİKLİK MEYDANA GELMEYECEKTİR.



FİYATI OLMAYAN SERBEST MALLAR

  • FİYATI OLMAYAN SERBEST MALLAR

  • PİYASADA İHTİYAÇTAN FAZLA VAR FİYAT SIFIR OLUR SU HAVA

  • 2. FİYATI OLMAYAN AŞIRI LÜKS MALLAR



TALEBİN VE ARZIN FİYAT DIŞINDAKİ DEĞİŞKENLERE NE KADAR DUYARLI OLDUĞUNU ÖLÇMEK İÇİN ESNEKLİK KAVRAMI KULLANILIR.

  • TALEBİN VE ARZIN FİYAT DIŞINDAKİ DEĞİŞKENLERE NE KADAR DUYARLI OLDUĞUNU ÖLÇMEK İÇİN ESNEKLİK KAVRAMI KULLANILIR.

  • BİR FONKSİYONDA İKİ DEĞİŞKEN VARDIR

  • BİRİ BAĞIMSIZ DİĞERİ BAĞIMLI DEĞİŞKEN

  • A=f(B)

  • B:BAĞIMSIZ A:BAĞIMLI DEĞİŞKEN



BİR TALEP FONKSİYONUNDA HER HANGİ BİR MALIN FONKSİYONU ŞÖYLEDİR

  • BİR TALEP FONKSİYONUNDA HER HANGİ BİR MALIN FONKSİYONU ŞÖYLEDİR

  • X=f(Y)

  • X=MAL MİKTARI

  • Y=MAL FİYATI, TÜKETİCİNİN TERCİHİ,….

  • İŞTE ESNEKLİK FONKSİYONDAKİ BAĞIMSIZ DEĞİŞKENLERİN BAĞIMLI DEĞİŞKENİ NE YÖNDE , NE ORANDA, NE KADAR ETKİLEDİĞİNİ BELİRLEYEN BİR ANALİZDİR.



HER HANGİ BİR MALIN FİYAT DEĞİŞİKLİĞİ KARŞISINDA TÜKETİCİLERİN BU DEĞİŞİKLİĞE KARŞI SATIN ALDIKLARI MİTARI DEĞİŞTİRMEK ŞEKLİNDE GÖSTERDİKLERİ DUYARLILIK DERECESİ YADA TEPKİNİN ŞİDDETİDİR.

  • HER HANGİ BİR MALIN FİYAT DEĞİŞİKLİĞİ KARŞISINDA TÜKETİCİLERİN BU DEĞİŞİKLİĞE KARŞI SATIN ALDIKLARI MİTARI DEĞİŞTİRMEK ŞEKLİNDE GÖSTERDİKLERİ DUYARLILIK DERECESİ YADA TEPKİNİN ŞİDDETİDİR.



FİYATTAKİ BİR DEĞİŞME KARŞISINDA TALEP EDİLEN MİKTARDAKİ YÜZDE DEĞİŞMENİN FİYATTAKİ YÜZDE DEĞİŞMEYE ORANIDIR.

  • FİYATTAKİ BİR DEĞİŞME KARŞISINDA TALEP EDİLEN MİKTARDAKİ YÜZDE DEĞİŞMENİN FİYATTAKİ YÜZDE DEĞİŞMEYE ORANIDIR.





BU HESAPLAMA SONUCU ÇIKAN DEĞERLER

  • BU HESAPLAMA SONUCU ÇIKAN DEĞERLER

  • 0

  • EĞER E=1 İSE FİYAT DEĞİŞMELERİ ORANINDA TALEP DEĞİŞMEKTEDİR BİRİM ESNEK TALEP

  • 1

  • NEGATİF ÇIKMASI FİYATTAKİ DEĞİŞME İLE MİKTARDAKİ DEĞİŞMENİN TERS YÖNLÜ OLMASI ANLAMINA GELİR.



  • SIFIR ESNEK TALEP:E=0 FİYAT NEKADAR ARTARSA ARTSIN TÜKETİCİLER MALI ZORUNLU OLARA ALMATADIR İLAÇ,

  • BİRİM ESNEK TALEP MALIN FİYATI İLE TÜKETİCİLERİN TALEP MİKTARLARININ AYNI ORANDA DEĞİŞTİĞİ ESNEKLİKTİR

  • SONSUZ ESNEK TALEP:ÇOK DUYARLI











MAL VE HİZMETLERİN İHTİYAÇLARI KARŞILAMA ÖZELLİĞİ YADA TÜKETİLEN MAL VE HİZMETTEN ELDE EDECEĞİ MEMNUNİYETİ İFADE EDER.

  • MAL VE HİZMETLERİN İHTİYAÇLARI KARŞILAMA ÖZELLİĞİ YADA TÜKETİLEN MAL VE HİZMETTEN ELDE EDECEĞİ MEMNUNİYETİ İFADE EDER.



TÜKETİCİLERİN ELDE ETTİKLERİ FAYDAYI EN YÜKSEK DÜZEYE ÇIKARMA YÖNÜNDE YAPTIKLARI TERCİHLER İKİ AYRI YAKLAŞIM İLE ANALİZ ETMİŞLERDİR

  • TÜKETİCİLERİN ELDE ETTİKLERİ FAYDAYI EN YÜKSEK DÜZEYE ÇIKARMA YÖNÜNDE YAPTIKLARI TERCİHLER İKİ AYRI YAKLAŞIM İLE ANALİZ ETMİŞLERDİR

  • 1-KARDİNAL YAKLAŞIM (SAYISALCI)

  • 2-ORDİNAL YAKLAŞIM (SIRALAMACI)



BİREYİN BİR MALI ÇEŞİTLİ MİKTARLARDA TÜKETMESİ SONUCU ULAŞILAN TATMİN DÜZEYİDİR. TU İLE GÖSTERİLİR.

  • BİREYİN BİR MALI ÇEŞİTLİ MİKTARLARDA TÜKETMESİ SONUCU ULAŞILAN TATMİN DÜZEYİDİR. TU İLE GÖSTERİLİR.

  • BİR MALDAN TÜKETİLEN MİKTARLAR ARTTIKÇA TÜKETİCİNİN ELDE ETTİĞİ TOPLAM FAYDA BELİRLİ BİR NOKTAYA KADAR ARTAR SONRA AZALMAYA BAŞLAR.





BELLİ BİR ZAMAN DİLİMİNDE BİR MALDAN TÜKETİLEN HER YENİ BİRİMİN TOPLAM FAYDADA MEYDANA GETİRDİĞİ DEĞİŞİKLİKTİR.

  • BELLİ BİR ZAMAN DİLİMİNDE BİR MALDAN TÜKETİLEN HER YENİ BİRİMİN TOPLAM FAYDADA MEYDANA GETİRDİĞİ DEĞİŞİKLİKTİR.

  • BİR MALIN SON BİRİMİNİN TÜKETİMİNDEN ELDE EDİLEN TATMİNİ GÖSTERİR.



MU=TOPLAM FAYDADAKİ DEĞİŞME/TÜKETİLEN MAL MİKTARINDAKİ DEĞİŞME

  • MU=TOPLAM FAYDADAKİ DEĞİŞME/TÜKETİLEN MAL MİKTARINDAKİ DEĞİŞME



HER İLAVE TÜKETİM SONUCUNDA MARJİNAL FAYDANIN GİDEREK AZALMASINA DENİR.

  • HER İLAVE TÜKETİM SONUCUNDA MARJİNAL FAYDANIN GİDEREK AZALMASINA DENİR.





TÜKETİCİNİN GELİRİNİN TÜMÜNÜ HARCAYARAK FAYDASINI MASİMİZE ETTİĞİ DURUMA TÜKETİCİ DENGESİ DENİR.

  • TÜKETİCİNİN GELİRİNİN TÜMÜNÜ HARCAYARAK FAYDASINI MASİMİZE ETTİĞİ DURUMA TÜKETİCİ DENGESİ DENİR.

  • 1.TÜKETİCİNİ GELİRİNİNİN HEPSİNİ HARCAMASI

  • 2-HER MAL İÇİN HARCANAN SONLİRANIN MARJİNAL FAYDALARININ EŞİT OLMASI



XMALININ MARJİNAL FAYDASI/X MALININ FİYATI

  • XMALININ MARJİNAL FAYDASI/X MALININ FİYATI

  • =Y MALININ MARJİNAL FAYDASI/Y MALININ FİYATI















HER HANGİ BİR ŞEYİN ALICI VE SATICILARINI KARŞI KARŞIYA GETİREN HER KOLAYLIK PİYASA OLARAK ADLANDIRILABİLİR

  • HER HANGİ BİR ŞEYİN ALICI VE SATICILARINI KARŞI KARŞIYA GETİREN HER KOLAYLIK PİYASA OLARAK ADLANDIRILABİLİR

  • ALICI VE SATICININ KARŞI KARŞIYA GELMESİ ALIM SATIM İŞİNİN GERÇEKLEŞMESİNİ SAĞLAR

  • GELENEKSEL PAZAR YERLERİ



Ülkemiz, iki uluslararası taahhüdü dolayısıyla rekabetçi bir  piyasa ekonomisini hayata geçirmeyi üstlenmiş durumdadır. Bu taahhütlerden birincisi, AB ve Kopenhag kriterleri, ikincisi ise IMF ve Dünya Bankası ile yapılan anlaşmalar nedeniyle verilen niyet mektuplarıdır.

  • Ülkemiz, iki uluslararası taahhüdü dolayısıyla rekabetçi bir  piyasa ekonomisini hayata geçirmeyi üstlenmiş durumdadır. Bu taahhütlerden birincisi, AB ve Kopenhag kriterleri, ikincisi ise IMF ve Dünya Bankası ile yapılan anlaşmalar nedeniyle verilen niyet mektuplarıdır.



Piyasa ekonomisi,

  • Piyasa ekonomisi,

  • özel mülkiyetin var olduğu ve devir edilebildiği, 

  • işbölümünün bulunduğu

  • sözleşme ve girişim özgürlüklerinin tanındığı, 

  • özel teşebbüsün esas alındığı, iktisadi örgütlenme şekline denir





Sosyal Piyasa Ekonomisi ( = piyasa ekonomisi + sosyal refah hizmetleri) olarak tanımlanabilir.

  • Sosyal Piyasa Ekonomisi ( = piyasa ekonomisi + sosyal refah hizmetleri) olarak tanımlanabilir.

  • Bu sosyal refah hizmetlerini;

  • eğitim,

  • sağlık,

  • sosyal güvenlik,

  • konut, çevre koruma

  • olarak sayabiliriz. Ancak öncelik devlette değil, piyasa ekonomisindedir.



Serbest Piyasa Ekonomisi

  • Serbest Piyasa Ekonomisi

  • ( = piyasa ekonomisi + sosyal güvenlik ağı) şeklinde özetlenebilir.



Açık Toplum ve Piyasa Ekonomisi

  • Açık Toplum ve Piyasa Ekonomisi

  • Bir açık toplumun/sivil toplumun, temel kurumları:

  • (a) Demokrasi,

  • (b) Hukuk Devleti,

  • (c) Sosyal Ahlâk

  • piyasa ekonomisine tüketicinin egemen olabilmesi, ancak; seçmenin siyasal iktidarı elinde tutması ile mümkündür

  • Demokrasi, hukuk devleti ve sosyal ahlâk, piyasa ekonomisi için gerekli alt yapıyı oluştururlar.



(1) Demokrasi için şart olan; Kuvvetler Ayrımı, ‘İktisadi ve Siyasal İktidarların Ayrımı’nın gerçekleşmesini yani piyasa ekonomisinin kabulünü gerektirir.

  • (1) Demokrasi için şart olan; Kuvvetler Ayrımı, ‘İktisadi ve Siyasal İktidarların Ayrımı’nın gerçekleşmesini yani piyasa ekonomisinin kabulünü gerektirir.



(2) Muhalefet hakkının mevcudiyeti, birden çok siyasal partinin varlığıyla değil; piyasa ekonomisinin ve özel mülkiyetin yani servet sahibi bireylerin bulunması ile mümkündür.

  • (2) Muhalefet hakkının mevcudiyeti, birden çok siyasal partinin varlığıyla değil; piyasa ekonomisinin ve özel mülkiyetin yani servet sahibi bireylerin bulunması ile mümkündür.



(3) Piyasa ekonomisi netice itibariyle özgürlük ve etkinliği bağdaştırabilen tek iktisadi örgütlenme olduğu için; demokrasinin ihtiyaç duyduğu ekonomik sistemdir. Ayrıca demokrasi de, piyasa ekonomisine destek verir: (a) Tüketicinin piyasada ‘kıral’ olabilmesi; seçmenin devlete egemen olmasına bağlıdır. (b) Piyasa

  • (3) Piyasa ekonomisi netice itibariyle özgürlük ve etkinliği bağdaştırabilen tek iktisadi örgütlenme olduğu için; demokrasinin ihtiyaç duyduğu ekonomik sistemdir. Ayrıca demokrasi de, piyasa ekonomisine destek verir: (a) Tüketicinin piyasada ‘kıral’ olabilmesi; seçmenin devlete egemen olmasına bağlıdır. (b) Piyasa



özel mülkiyetin varlığı  ve özel mülkiyetin devir edilebilir olması,

  • özel mülkiyetin varlığı  ve özel mülkiyetin devir edilebilir olması,

  • (ii) iktisadi ajan olarak müteşebbisin kabulü ve desteklenmesi,

  • (iii) mübadele ve sözleşme özgürlüğü,



(iv) iş bölümünün mevcudiyeti,

  • (iv) iş bölümünün mevcudiyeti,

  • (v) serbest fiyatların tüketici tercihleri ile belirlenmesi

  • (vi) piyasalara giriş ve çıkışın serbest bulunması

  • ( vii) piyasa aksaklıklarının giderilmesi ile sınırlı bir devletin ve vergi yükünün mevcudiyeti



(vııı) tüm ekonomik özgürlüklerin temini 

  • (vııı) tüm ekonomik özgürlüklerin temini 

  • (ix) piyasa disiplini veya piyasa müşevviklerinin varlığıdır.



Türkiye devletçi/ karma ekonomiden, piyasa ekonomisine geçmeye uğraşan, fakat 1980’lerden beri bu süreci tamamlayamayan, bir geçiş ekonomisidir. Nitekim, mevcut ekonomik kriz, küreselleşme çağında karma ekonomiden piyasa ekonomisine geçişteki gecikmenin, maliyeti olarak ortaya çıkmıştır.

  • Türkiye devletçi/ karma ekonomiden, piyasa ekonomisine geçmeye uğraşan, fakat 1980’lerden beri bu süreci tamamlayamayan, bir geçiş ekonomisidir. Nitekim, mevcut ekonomik kriz, küreselleşme çağında karma ekonomiden piyasa ekonomisine geçişteki gecikmenin, maliyeti olarak ortaya çıkmıştır.



Türkiye’de Piyasa Ekonomisine Geçişte Alınması Gereken Önlemler

  • Türkiye’de Piyasa Ekonomisine Geçişte Alınması Gereken Önlemler




Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə