Operatsion auditda barcha xo’jalik muomalalari va jarayonlari, ularning ish samaradorligiga va unumdorligiga bo’lgan ta‘siri o’rganiladi. Operatsion auditda unumdorlik va samaradorlik ko’rsatkichlari, qimmatli qog’ozlar hamda moliyaviy tizimga rioya qilishning buxgalteriya tamoyillariga mos kelishi nuqtayi nazaridan ham ko’rib chiqiladi.
Moliyaviy hisobot auditi – bunday tekshiruv moliyaviy va buxgalteriya xodimlari tomonidan o’tkazilib, asosan korxonaning to’lov qobiliyati, moliyaviy natijalar, sotish jarayonlarining hisobotlarda qanchalik darajada aks ettirilganligi tekshiriladi.
Auditorlik tekshiruvi o’tkazilishining davriyligiga ko’ra ikkiga bo’linadi:
1. Dastlabki audit; 2. Davriy audit.
Dastlabki audit auditor yoki auditorlik tashkiloti tomonidan ushbu korxonani birinchi marta tekshirishni anglatadi.
Davriy audit takroriy shartnomalar orqali bir korxona bitta auditor yoki auditorlik tashkiloti tomonidan amalga oshiriladi. Bu esa, albatta, mijozning malakali auditor bilan uzoq muddatli hamkorlik qilishga bo‗lgan qiziqishidan kelib chiqadi. Davriy audit dastlabki auditga nisbatan ancha ustundir.
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA‘LIM VAZIRLIGI TOSHKENT MOLIYA INSTITUTI
“BUXGALTERIYA HISOBI VA AUDIT” FAKULTETI
“AUDIT” KAFEDRASI
“AUDIT” FANIDAN
NAZORAT ISHI
Topshirdi:Xaydarov M.
Qabul qildi: Ovlayev S.
Тошкент-2022 й
Jahon amaliyotida auditning rivojlanish bosqichlari
Hozirgi zamon auditorlarining paydo bo’lishi Buyuk Britaniyada 1780 yillarda boshlangan Sanoat inqilobi davrida sodir bo’ldi. Ushbu inqilob murakkab byurokratik tuzilmalari bo’lgan yirik sanoat korxonalarining paydo bo’lishiga va keyinchalik korxonalarni kengaytirishni moliyalashtirish uchun tashqi mablag’larni izlashga bo’lgan ehtiyojni asta-sekin oshirdi. Kapital bilan ta‘minlash va boshqaruv o’rtasidagi o’zaro bog’liqlik yuzaga keldi. Ikkala o’zgarish ham buxgalteriya xizmati mutaxassislariga hamda korxonaning ichki va tashqi moliya bo’limlarini tekshirishga bo’lgan talabni keltirib chiqardi. Auditorlik kasbining institutlari yaratilishi usha vaqt davri oldida turgan masala edi.