Dönemi Cumhuriyetin İlanı



Yüklə 74.65 Kb.
tarix06.03.2018
ölçüsü74.65 Kb.


CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI

III. ÜNİTE: CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI COŞKU VE HEYECANI DİLE GETİREN METİNLER (ŞİİR)


1923-1940

Dönemi

*Cumhuriyetin İlanı

Edebiyatımız toplumcu bir karakter kazanmış, eserlerde gerçekçi bir anlayış güdülmüştür. Edebiyat artık İstanbul dışına çıkmış, Anadolu’ya yönelmiştir. (Anadolu, Anadolu insanı, Anadolu’nun güzellikleri…) Roman ve öykülerde toplumsal sorunlar, Cumhuriyetle gelen değişiklikler, köy ve kasaba hayatı, Türk tarihi ve insan psikolojisi… Yazı dili ile konuşma dili arasındaki fark ortadan kaldırılmış, eserlerde yalın ve anlaşılır bir dil kullanılmıştır.Aruz ölçüsünün yerini hece ölçüsü almış, halk şiirinin biçim ve içerik özelliklerinden yararlanılmıştır. Şiir, roman, hikaye ve tiyatro gibi türlerde önemli gelişmeler olmuştur.

1940 Sonrası

(Son Dönem)
*II. Dünya Savaşı

Şiirde memleket sevgisi, Atatürk sevgisi, çocukluk yıllarına özlem, modern hayatın getirdiği sıkıntılar, ideolojik yaklaşımlar, mistik duygular… Roman ve öyküde toplumu ilgilendiren konular, köy hayatı, iş ve işçi sorunları, köyden kente göç, gecekondu hayatı, kuşaklar arası çatışma, çeşitli düşünce akımları, Türk tarihi, Türk toplulukları, yurt dışında yaşayan insanların hayatı,ekonomik sıkıntılar,yalnızlık... Konular gerçekçi bir biçimde ele alınmıştır. Soyut ve postmodern anlatımı tercih eden yazarlara da rastlanır. Pek çok şair ölçü, uyak ve kurallara uymamış, serbest nazım biçimiyle yazmıştır. Klasik Türk Edebiyatı ve Türk Halk Edebiyatı nazım biçimiyle yazanlar da olmuştur. Edebi eserlerin dili ve üslubu genellikle yalındır. Tiyatro, deneme, eleştiri açısından önemli gelişmeler olmuştur.
SANAT ANLAYIŞLARI


Öz Şiir Anlayışını Sürdüren Şiir (1920-1940)
* En değerli şey “dize”

* Sanat bir biçim sorunu

* Amaç, iyi ve güzel şiir

* Şiir, soylu bir sanat

* Şiir dili her şeyin

üstünde,


* İnsana içsel ve bireyci

yaklaşım


* Disiplinli çalışma ile

saf şiir yazma endişesi

* Sembolizm etkisi

* Simgecilik, bireysellik,

ruh, ölüm, masal, rüya,

mit,konularını zeka ve

bilincin disipliniyle

bütünleştirerek yazma




  • Yedi Meşaleciler (1928)

*Beş Hececilere tepki

(olarak ortaya çıksalar da

yine de onların yolunda)

*İçtenlik,samimiyet,yenilik

canlılık,özgün şiir

*Şiire yeni bir ses,yeni bir

felsefi hava,yeni temalar






Serbest Nazım ve Toplumcu Şiir (1920-1960)
*İşlenmemiş

konular


*Toplumsal

konular


*Şiir diline yeni

ifade ve


kavramlar

*Geniş kitlelere

hitap ve onları

harekete

geçirecek üslup

*Ölçü ve uyak

kullanılmamış

*Serbest ölçü

*Serbest nazım

*Fütürizm etkisi

*Sanatçı, “toplumun ruh

mühendisi”





Milli Edebiyat Zevk

ve Anlayışını Sürdüren Şiir

(1920-1950)
1.Beş Hececiler(1920)

*Şiirlerinin konuları:

Anadolu halkının

hayatı,sanat anlayışı,

kültürü,zevki

*Milli kültür

*Sade ve süssüz dil

*Halk şiiri nazım

biçimleri

*Ölçü:hece

*Nazım birimi:dörtlük
2.Hisarcılar (1950)

*Eski şiirimizden,

milli kültür ve edeb.

kopmadan yeni ve

güzel şiir yazmak

*Şiiri çıkmaza

sokanlara karşı tavır

*Sanatçı bağımsız

olmalı

*Sanat milli olmalı



*Sanatta aslolan yenilik




Garip Hareketi (I.Yeni) (1940-1954)
*Şiirde ölçü ve

uyağa gerek yok

*Ölçü:serbest

*Süslü,sanatlı,

söyleyişler gereksiz

*Sıradan insanlar ve

her şey şiire konu

*Toplumdaki bütün

aksaklıklar şiire

konu


*Realizm ve

sürrealizm etkisi






Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şiir

(1940-1960)


  • Maviciler

*Garip

akımına


tepki

*Şairane

bir sanat

anlayışı






II.Yeni Şiiri

(1950-1965)
*Garip akımına

tepki


*Şiir,hikaye değildir

o yüzden anlatım

kapalı ve soyut

*Söyleyiş anlamdan

daha önemli

*Şiir dili konuşma

dilinden uzak

ve özgün olmalı

*Şiirde ahenk ölçü

ve uyakla değil

musiki ile

sağlanmalı

*İnsanı aşırı

soyutlama ile

anlatma amaç

*Şiirin amacı ahlaki

değerler,erdem

değil

*Şiir bir görüntü

sanatıdır.





II.Yeni Sonrası Toplumcu Şiir (1960-1980)
*Sosyal ve politik

durumlar

karşısında

insanın eleştirel

duruşu ve

özgürlük arayışı

*Şiir,toplum

bilincini

uyaran,bireysel

bilincin sesi

*Şairlerde

ümit,direnme,

sorgulama isteği

*Dil ve söyleyişte

aşırılık yok

*Açık bir anlatım

*Yerleşik düzene

başkaldırı

*Şiir bir araç

*Şair toplumun

sözcüsüdür.





1980 Sonrası Türk Şiiri
*Kültür ve

medeniyet

tarihimizin konu

ve kavramlarına

gönderme

*Düzyazıya

yaklaşma,

anlatmaya uygun

temalar

*İkinci Yeni



şiirinin imge,

kapalı anlatım

ve uzak çağrışım

anlayışından

etkilenme




III.ÜNİTE: CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI COŞKU VE HEYECANI DİLE GETİREN METİNLER (ŞİİR)






























1.Öz Şiir Anlayışını Sürdüren Şiir

(Ahmet Haşim)

(Yahya Kemal Beyatlı)

Ahmet Hamdi Tanpınar

Necip Fazıl Kısakürek Cahit Sıtkı Tarancı Ahmet Muhip Dıranas
* Yedi Meşaleciler

Muammer Lütfi (Bahşi)

Cevdet Kudret Solok

Kenan Hulusi Koray

Sabri Esat Siyavuşgil

Vasfi Mahir Kocatürk

Yaşar Nabi Nayır

Ziya Osman Saba







2.Serbest Nazım ve Toplumcu Şiir

Nazım Hikmet

Rıfat Ilgaz

Ceyhun Atuf Kansu







3.Milli Edebiyat Zevk

ve Anlayışını Sürdüren Şiir

Mehmet Emin Yurdakul

Ömer Bedrettin Uşaklı

Ahmet Kutsi Tecer

Kemalettin Kamu

Arif Nihat Asya


* Beş Hececiler

Faruk Nafiz Çamlıbel

Enis Behiç Koryürek Halit Fahri Ozansoy

Orhan Seyfi Orhon

Yusuf Ziya Ortaç
* Hisarcılar

Yavuz Bülent Bakiler

Bahattin Karakoç Gültekin Samanoğlu Mehmet Çınarlı

İlhan Geçer







4.Garip Hareketi (I.Yeni)

Orhan Veli Kanık

Melih Cevdet Anday

Oktay Rıfat Horozcu






5.Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şiir

Behçet Necatigil

Cahit Külebi

Cahit Zarifoğlu

Erdem Beyazıt

Hilmi Yavuz

Fazıl Hüsnü Dağlarca

* Maviciler

Attila İlhan







6.İkinci Yeni Şiiri

İlhan Berk

Edip Cansever

Turgut Uyar

Ece Ayhan

Cemal Süreya

Sezai Karakoç

Ülkü Tamer








7.İkinci Yeni Sonrası Toplumcu Şiir

İsmet Özel

Ataol Behramoğlu

Süreyya Berfe

Refik Durbaş

Nihat Behram







8.1980 Sonrası Türk Şiiri

Haydar Ergülen

Hüseyin Atlansoy






9.CUMHURİYET DÖNEMİNDE

HALK ŞİİRİ (20.yy)

Âşık Veysel Şatıroğlu

Âşık Mahzuni Şerif

Âşık Reyhanî

Şeref Taşlıova

Murat Çobanoğlu


Nazım birimi genellikle dörtlük - Hece ölçüsü ve sade dil - Genellikle yarım uyak

Usta-çırak ilişkisi içinde yetişme,çoğu okuma-yazma bilmekte.

Şehir kültürünün artması,halk şairlerinin beslenme kaynağını daralttı.

Önceden “cönk”lerle ve sözlü gelenekte yayılma şimdi radyo, televizyon, gazete, dergi…

Önceki dönemlerde aşk, ölüm, gurbet vb. konular işlenirken şimdi işçi sorunu, enflasyon, yoksulluk vb. güncel konular.

Üniversitelerdeki halkbilimi dersleri ve Sivas,Erzurum,Konya,Kayseri vb. illerde düzenlenen Aşık Bayramları,

bu geleneğin devamı ve desteklenmesi konusunda önemli.



KONGRE ANADOLU LİSESİ 2016 / TÜRK EDEBİYATI 12

IV.ÜNİTE: CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATINDA OLAY ÇEVRESİNDE OLUŞAN METİNLER

















Milli Edebiyat Zevk ve Anlayışını Sürdürenler
*Realist roman tekniği

*Yazı dili konuşma diline yakın

*I.Dünya Savaşı ve Milli

Mücadeleyle ilgili konular,

savaş sonrası şehirde ve

kırsalda sürdürülen yaşam,

aydın-halk çatışması,

Atatürk ilke ve inkılaplarının

çevresinde oluşan konular,

Anadolu insanının yaşam

tarzı, ahlaki bozukluklar,

yanlış Batılılaşma,

Doğu-Batı karşılaşması…
Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Reşat Nuri Güntekin






Toplumcu Gerçekçiler
*Toplumdaki düzensizlik,

köy sorunları,toplumsal

çatışmalar, zengin-fakir,

ağa-köylü,halk-yönetici,

öğretmen-imam,cahil-aydın

çatışması, Anadolu insanı,

büyük şehirlere göç…

gibi temalar



*Sade ve gerektiğinde

yerel ağız özelliklerinin

kullanıldığı bir dil

*Sanat,yazarın düşüncelerini

topluma yaymak için bir araç

*Sanatçıların amacı toplumu

aydınlatma
Kemal Tahir

Orhan Kemal

Yaşar Kemal

Sabahattin Ali

Fakir Baykurt

Rıfat Ilgaz






Bireyin İç Dünyasını Esas Alanlar
*Bireyin iç dünyası, bunalımları,

sıkıntıları,hesaplaşmaları,

yalnızlığı,yabancılaşması…

işlenen konular



*Çağrışımlara açık,yalın bir dil

*Ruh tahlilleri önemli

*Psikoloji ve psikoanalitikten

yararlanma
Peyami Safa

Tarık Buğra

Ahmet Hamdi Tanpınar

Mustafa Kutlu

Samiha Ayverdi






Modernizmi Esas Alanlar
*Bireysellik ve bireyin

kozmik yalnızlığı,

karmaşık bir varlık insan,

bireysel ve toplumsal

huzursuzluk, toplumdan

kaçış, toplumdaki değer

çatışmaları, geleneğe

başkaldırış, gecekondularda

yaşayan insanların

problemleri, eserlerde konu

*Eserlerde karmaşık bir



varlık olarak insan,

bunalım içinde,

toplumla çatışma ve

huzursuzluk halinde

olan insan gibi temalar

*Alegorik anlatım

*Şiire has söyleyişler

*Şiirde çağrışımlar

*Geleneksel anlatım ve yapının

yazar tarafından değiştirilmesi


Orhan Pamuk

Oğuz Atay
1.ANLATMAYA BAĞLI EDEBİ METİNLER

IV.ÜNİTE: CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATINDA OLAY ÇEVRESİNDE OLUŞAN METİNLER
2.GÖSTERMEYE BAĞLI EDEBİ METİNLER (TİYATRO)




T

İ

Y

A

T

R

O


Cumhuriyetin İlanından günümüze kadar geçen dönem “Cumhuriyet Dönemi Tiyatrosu”

Türk tiyatrosunda tiyatro oyuncuları ve yazarları yetişir. Ankara’da Devlet Konservatuvarı ile tiyatro Anadolu’ya açılır.

Muhsin Ertuğrul devlet tiyatrosunun başına geçer. Milli Edebiyat dönemi tiyatro yazarlarından bazıları Cumhuriyette de eser verir.

Tiyatro eserleri kesin çizgilerle ayrılmaz;modern trajedinin kahramanları krallar,prensler değil,günlük hayattaki sıradan insanlardır.

Günümüzde oyun yazarı türlerin tarihsel özünü korumakla birlikte yeni kalıplar deneyebiliyor. Tiyatro eserlerinin dili oldukça sade.

Cumhuriyetin ilk yıllarında “ulusçuluk” yönü ağır basan idealist oyunlar yazılırken diğer yandan toplumsal sorunları, değer yargılarının



değişmesi ile ruhsal çelişkiler ve çatışmalar yaşayan insanı anlatan eserler de karşımıza çıkar.

  • 1930’lu yıllarda Osmanlı Devleti’nin yıkılış nedenleri,Anadolu’daki uyanış,mitoloji ve evrensel konular,

  • 1940’lı yıllarda aile yapısı, idealizm ile paranın gücü arasındaki çatışmalar,

  • 1950-1970’li yıllarda bireysel sorunlar, toplumsal sorunlar,eğitim sorunları,köylü-kentli arası eğitim farkından doğan çatışmalar, kuşaklar arası çatışma… (Toplumdaki bozuklukların bireyin bilinçsizliğinden kaynaklandığı,bilinçli olanların da sorumluluklarından kaçtığı vurgulanır.)

  • 1970’lerde Türk tarihini gözden geçirme,işçi sorunları,Almanya’ya gidenlerin kültür ve kuşak çatışması… işlenir.





S

A

N

A

T

Ç

I

L

A

R



Cumhuriyet Döneminde

Faruk Nafiz Çamlıbel: Canavar, Akın, Özyurt…

Reşat Nuri Güntekin: Balıkesir Muhasebecisi, Tanrı Dağı Ziyafeti...

Necati Cumalı: Susuz Yaz, Boş Beşik, Ezik Otlar, Derya Gülü…

Necip Fazıl Kısakürek: Tohum, Bir Adam Yaratmak, Reis Bey…

Ahmet Kutsi Tecer: Köşebaşı, Koçyiğit Köroğlu

Cevat Fehmi Başkut: Paydos

Tarık Buğra: Ayakta Durmak İstiyorum

Turgut Özakman: Şu Çılgın Türkler

Güngör Dilmen: Midas’ın Kulakları, Canlı Maymun Lokantası…



Günümüzde

Orhan Asena: Hürrem Sultan, Tohum ve Toprak, Tanrılar ve İnsanlar, Simavnalı Şeyh Bedrettin…

Haldun Taner: Keşanlı Ali Destanı, Dışarıdakiler, Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım, Lütfen Dokunmayın…

Turan Oflazoğlu: Kösem Sultan, Cem Sultan, IV. Murat, Genç Osman, Deli İbrahim, Keziban…

Refik Erduran: Yağmur Duası, Cengizhan’ın Bisikleti…

Recep Bilginer: Sarı Naciye, Utanç Dünyası …


TUĞBA TASLAKOĞLU ÖZDEMİR/KONGRE ANADOLU LİSESİ



Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə