Fe’lning sifadosh shakli haqida Fe’llardagi ravishdosh shakli Harakat nomi shakli haqida



Yüklə 133,92 Kb.
səhifə3/5
tarix13.04.2023
ölçüsü133,92 Kb.
#125261
1   2   3   4   5
Fe’lning vazifaviy shakllari

Holat ravishdoshlari -b, -ib, -а, -y, -gudek qo’shimchalari bilan yasaladi. Maqsad ravishdoshlari -gani, -kani, -qani, -gali qo’shimchalari bilan yasaladi. Ravishdoshlar ham barcha fe'llar kabi bo`lishli-bo`lishsiz, o’timli- o’timsiz, nisbat, zamon ma'nolariga ega. chizgani – o’timli, uxlagani – o’timsiz; borgach – bo’lishli, kelmagach Bo’lishsiz. Masala o’rtaga qo’yilgach hammajim blib qoldi. Qo’yilgach majhul nisbat, o’tgan zamon shakli. Tuslanish — tuslanmasligiga ko’ra ikki xil: tuslanadigan ravishdoshlar. kelibman, kelibsan, kelibdi. Tuslanmaydigan ravishdoshlar: -gach, -gina, -gani, -guncha qo’shimchalari bilan yasalib, shaxs-son va zamon qo’shimchalarini olmaydi.

Harakat nomi

Ish-harakat yoki holatning nomini bildiruvchi so’zlar harakat nomi deyiladi. Harakat nomlari otga xosgrammatik ko’rsatkichlarni qabul qiladi va gapda otga xos sintaktik vazifalarni bajaradi. Harakat nomi quyidagi qo’shimchalar bilan yasaladi:

  • Ish-harakat yoki holatning nomini bildiruvchi so’zlar harakat nomi deyiladi. Harakat nomlari otga xosgrammatik ko’rsatkichlarni qabul qiladi va gapda otga xos sintaktik vazifalarni bajaradi. Harakat nomi quyidagi qo’shimchalar bilan yasaladi:

  • 1.Fe'l negiziga —(i)sh qo’shimchasini qo’shish bilan: o’tirish, chalish, yozish, kulish, so’zlashish. Ba'zan —lik qo’shimchasi bilan qo’llanadi: borishlik, yurishlik.

  • 2.Fe'l negiziga — (u) v qo’shimchasini qo’shish bilan: o’quv, uchrashuv, kelishuv.

Qanday so’roqqa javob bo’ladi?

  • Qanday so’roqqa javob bo’ladi?

  • Bo’lishli-bo’lishsiz shakli.

  • O’timli-o’timsiz shakli.

  • Nisbati, turi, qo’shimchasi.

  • Qaysi mayldaligi, qo’shimchasi.

  • Shaxs-son shakli.

  • Zarnon ma'nosining ifodalanishi.

  • Tuzilishiga ko’ra turi.

  • Yasalishiga ko’ra turi.

  • Vazifadosh shakllarga egaligi.


  • Yüklə 133,92 Kb.

    Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin