FiZ341 Çevresel radyoaktiVİte ders notlari doç. Dr. Hüseyin aytekiN



Yüklə 445 b.
səhifə2/8
tarix16.08.2018
ölçüsü445 b.
1   2   3   4   5   6   7   8

ÇEVRESEL RADYOAKTİVİTE: İLK ÇALIŞMALAR

  • Hans Geitel ve Wilson (1905): havanın radyoaktif bileşen içerdiğini keşfettiler.

  • C.T.L. Wilson (1902): Yağmur suyundaki 30 dakika yarı ömürlü radyoaktivite keşfettiler.

  • Wilson (1905): Rradyoaktivitenin yağmurla havadan alındığına karar verdi.

  • Wilson daha sonraki çalışmasında, yağmuru baryum klor ve sülfürük asitle çöktürerek havadan radyoaktiviteyi çıkardı.

  • Mc Lennan: uzun süreli kar yağışı ile havadaki radyoaktivitenin azaldığını gözledi.



ÇEVRESEL RADYOAKTİVİTE: İLK ÇALIŞMALAR

  • Ester ve Geitel (1902): Mağaralardaki hava içinde yüksek konsantrasyonlarda radyoaktivite olduğunu fark ettiler. Havadaki radyoaktivite artışının mağara içindeki toprak ve kayalardan ileri geldiği sonucuna vardılar. Yerin kendisi sürekli ve dereceli olarak radyoaktivite üretmekte ve bu da havaya diffüze olmaktaydı.

  • H. Ebert ve P. Ewers: Radonun radyoaktivite yayımının yarı ömrünü 3.2 gü olarak ölçtüler. Bu 222Rn’un bugünkü modern değeri 3.82 gün değerine çok yakındı.

  • Ebert, topraktan radon salınımını gözledi ve bunun radyumun bozunumu ile çıkan radon gazına özdeş olduğunu gördü. Buna göre, radyum ve uranyum açıkça normal toprağın bir bileşeniydi.

  • Rutherford (1905): Havadaki radyoaktivite içeriğinin, ölçümün yapıldığı yerdeki toprağın radyum içeriği ile değiştiğini açıkladı.



2. HAFTA: RADYASYONUN ETKİLERİ

  • Radyayonun insan sağlığı üzerindeki zararlı etkileri: radyasyon yanıkları, radyasyon hastalıkları, doğal ömür süresinin kısalması, kanser ve kalıtımsal bozukluklardır.

  • Çok yüksek miktardaki radyasyon dozuna maruz kalınmada ise ölümler bile olabilir.

  • Becquerel ve Curieler radyoaktif maddelerle çalıştıklarından ciddi şekil radyasyondan zarar görmüşlerdir.

  • 1905 yılında aşırı derecede radyasyona maruz kalmanın kansere neden olduğu bilimsel olarak ispatlanmıştır.

  • Genetik bozukluk: 1920 de böcekler üzerinde yapılan çalışmalar radyasyonun genetik bozukluklara neden olduğunu göstermiştir. Bu gerçeği ortaya çıkaran Herman Müler Nobel barış ödülü kazanmıştır.



RADYASYONDAN YARARLANMA

  • Tıbbii uygulamalar: Radyasyonla görüntü elde edebilme (radyoloji) ve radyasyonla hücre ve tümörleri yok edebilme (radyoloji). Bu iki özelliği dolaysıyla radyasyon teşhis ve tedavide önemli rol oynar.

  • Endüstriyel uygulamalar: X ve gamma ışınlarından yararlanarak röntgenleri çekilen endüstriyel ürünlerin (borular, buhar kazanları, her türlü makine aksamları v.s) herhangi bir hata içerip içermediğinin saptanması.

  • X ve gamma ışınları ile yapılan bu iki çalışmandan her ikisine birden radyografi adı verilir.

  • Tarımda: Radyasyondan yararlanarak mutasyona uğratılan tohumlar daha verimli olmaktadır.

  • Akarsularda debi ölçümü, barajlarda su kaçaklarının tespiti gibi endüstriyel uygulamalar da vardır.



RADYASYONDAN YARARLANMA

  • İyonlaştırıcı radyasyonların meydana getirdikleri iyonizasyon yaşayan organizmalarda çok önemli hasarlar meydana getirdiklerinden tıpta da çok yaygın bir şekilde hastalıkların teşhis ve tedavisinde kullanılmaktadır.

  • TEŞHİSTE RADYASYON KULLANIMI

  • 131I (ağız ve damar yoluyla) troid görüntülemede ve böbrek izlemede kullanılır. 99mTc beyin taramada kullanılır, beyinde tümer varsa bu element orada yoğunlaşır, yani orada aktiflik artar.

  • X-ışını ya da vücuda zerk edilen radyoizotopla bilgisayarlı görüntüleme CAT ve PET teknikleri kullanılmaktadır.



TEDAVİDE RADYASYON KULLANIMI

  • Tedavide nükleer radyasyonların kullanılmasının amacı, kanser tümörü veya süper aktif troid bezi gibi, vücuttaki istenmeyen veya iyi çalışmayan dokuların yok edilmesidir.

  • Bu etki, nükleer radyasyonların iyonlaştırma yeteneğinden kaynaklanmaktadır. Bu da şöyle olur:

  • i. Gelen radyasyonlar ışınlanan madde moleküllerindeki atomları iyonlaştırır (10-16s de). Bu daha çok su moleküllerini (duyarlı moleküller) iyonlaştırma şeklinde olur. Çünkü insan vücudunun ~ %80 i sudur.

  • H2O H2O++e-

  • ii. İyonlaşmış moleküller kimyasal reaksiyonlarla diğer uyarılmış molekülleri veya serbest kökleri meydana getirirler (10-15 ile 10-3 s aralığında).

  • H2O++e- H2O-



TEDAVİDE RADYASYON KULLANIMI

  • Bu iyonlar kararsız olup OH ve H köklerini meydana getirirler:

  • H2O+ H+ +OH ve H2O- OH- + H

  • OH ve H serbest kökleri hidrojen içeren organik maddelerde su ve hidrojen gazı çıkışıyla birlikte R serbest kökünü açığa çıkarır.

  • iii. Bu serbest kökler birleşerek moleküler düzeyde karmaşık biyolojik yapılar oluşturabilirler ve onların biyolojik fonksiyonlarını değiştirirler.



BÖLÜM 2 RADYOAKTİVİTE

  • Radyoaktivite, atom çekirdeklerinin kendiliğinden bozunumudur. Bu olay esnasında çekirdek alfa ( α ) ve beta (β) parçacıkları veya elektromanyetik radyasyon (gamma ışını( ɣ )) yayınlar.

  • Radyoaktiflikten yayınlanan ışınlar, nüfuslanma güçlerine göre, üç ayrı tipte sınıflandırılabilmektekiler:

  • Bir tipi, ancak bir kâğıt parçasına nüfus edebilmektedir.



  • Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə