FiZ341 Çevresel radyoaktiVİte ders notlari doç. Dr. Hüseyin aytekiN



Yüklə 445 b.
səhifə5/8
tarix16.08.2018
ölçüsü445 b.
1   2   3   4   5   6   7   8

1 Gy=1 J/kg

  • EŞDEĞER DOZ BİRİMİ: (Sievert)(Sv)

  • 1 Sv=GyxQF=1 J/kg

  • Sievert çok büyük bir birim olduğundan genellikle bunun bin kat küçüğü olan milisievert (mSv) kullanılır.

  • Röntgen karşılık gelen özel bir birim yoktur. Bu bakımdan C/kg birimleriyle

  • 1 R=2.58x10-4 C/kg.



  • RADYOAKTİF BOZUNMA SERİLERİ

    • Bazen bir radyoaktif izotop, radyoaktif olan başka bir izotopa dönüşür. Bazen bu ürün de yine radyoaktif olan üçüncü bir ürüne bozunabilir.



    TORYUM SERİSİ

    • 232Th→α + 228Ra → β + 228Ac → β+ 228Th

    • → α+ 224Ra → α + 220Rn → α+ 216Po →

    • α+ 212Pb →β+ 212Bi →β+ 212Po →

    • α+ 208Tl → β+ 208Pb (kararlı element)



    AKTİNYUM SERİSİ

    • 235U→α + 231Th → β + 231Pa → α+ 227Ra

    • → β+ 227Ac → β + 227Th → α+ 223Fr →β + 223Ra

    • → α+ 219At → β+219Rn → α+ 215Bi → β + 215Po

    • → β+215At → α+ 211Pb → β+ 211Bi → 211Po

    • → α+207Tl → β +207Pb (kararlı element)



    RADYOAKTİF BOZUNUM SERİLERİ

    • Yeryüzü ve güneş sisteminin diğer gezegenleri yaklaşık 4.5x109 yıl önce demir, oksijen, silikon bakımından zengin maddeler, diğer ağır elementler olmadan önce ortaya çıkmışlardır. Bu elementler 15x109 yıl önce gerçekleşen Büyük Patlama sonucu oluşan hidrojen ve helyumdan sırasıyla yaratılmışlardır.

    • Büyük Patlama’dan güneş sisteminin yoğunlaşmasına kadar geçen 10x109 yıl boyunca hidrojen ve helyum, yıldızlar, novalar ve süpernovalardaki ağır elementleri oluşturmuşlardır. Bizler uzun zaman önce ölmüş bu yıldızların kalıntılarıyız.

    • Bu şekilde oluşan elementlerin büyük bir kısmı radyoaktiftirler ve o zamandan beri kararlı çekirdeklere bozunmaktadırlar. Birkaç radyoaktif element dünyanın yaşına göre oldukça uzun ömürlüdür ve bugün hala radyoaktiflikleri gözlenebilmektedir.



    RADYOAKTİF SERİLER

    • Günümüzde gözlenen radyoaktif elementlerin çoğu ağır elementlerden oluşmaktadırlar. Bu çekirdekler α ve β yayınlayarak Z ve A sayılarını kararlı çekirdeklere ulaşıncaya kadar azaltırlar.

    • Serideki en uzun ömürlü çekirdek yerin yaşı mertebesindeyse aktiflik bugün de gözlenecektir. Dört radyoaktif seriden biri olan Neptünyum serisinin en uzun ömürlü üyesi 237Np olup yarı-ömrü 2.14x106 yıldır. Bu süre Dünyamızın yaşından daha kısa kısa olduğundan bugün bu seri Dünyamızda bulunmamaktadır.

    • Dünyamızda mevcut seriler; toryum (232Th ile başlayan-en uzun yarı-ömürlüsü, 1.41x1010 yıl), uranyum (238U ile başlayan-en uzun yarı ömürlüsü, 4.47x109yıl) ve aktinyum serileridir (235U ile başlayan, en uzun yarı-ömürlüsü, 7.04x108 yıl).



    RADYOAKTİF SERİLER

    • Serilerin radyoizotopları 4.5x109 yıl önce yoğunlaşmış kaya ve minerallerde bulunmaktadır.

    • Genel olarak radyoaktif elementler minerallere sıkıca bağlıdırlar ve sağlığımız için zararlı değildirler. Ancak, kayalar çatladıkları zaman, tüm radyoaktif serilerde bulunan ve gaz halinde olan radyoaktif radon gazı kayaların çatlaklarından sızıp yeryüzüne ulaşabilir ve havaya karışabilir.

    • Radonun ayrıca minerallerin yüzeyinden kaçma olasılığı da vardır. Bu özellikle inşaat yapımında kullanılan maddelerde önemlidir. Bu radyoaktif gazın solunması akciğer kanserine neden olabilir, bu radyoaktif ürünleri akciğer biriktirdiği için sigaranın bu işlemi hızlandırdığına dair kuşkular vardır.

    • Enerjinin korunması için son zamanlarda binaların yalıtılması sıkıca kapatılması eğilimi radon gazı konsantrasyonunun artmasına neden olabilir.



    RADYOAKTİF YAŞ TAYİNİ

    • Radyoaktif bozunumun çok ilginç uygulamaları vardır. Bunlardan biri radyoaktif yaş tayini olup bu metotla eski materyallerin yaşı tayin edilebilmektedir.

    • 14C METODU

    • Ağaç gibi, canlı maddeden yapılan objenin yaşı doğal radyoaktif 14C kullanılarak yapılabilir. Yaşayan tüm canlılar havadan CO2 i soğurur ve onu organik maddelerde sentezde kullanır. Bu karbon atomlarının büyük bir çoğunluğu 12C izotopundan oluşur.

    • Bunun yanında, kozmik radyasyonun atmosferde etkileşmesi ile çıkan serbest nötronlar aşağıdaki reaksiyon nedeniyle 14C salınmasına neden olurlar:



    RADYOAKTİF YAŞ TAYİNİ

    • Bir bitki veya bir ağaç yaşadığı sürece sürekli olarak havadaki karbondioksitten karbonu, eskisi yenine yeni bitki dokusunu oluşturmak için, sürekli kullanır. Hayvanlar bitkileri yer ve sürekli olarak kendi dokuları için taze karbon kaynağı alırlar. Böylece, iki izotopun oranı (14C /12C) yaşayan canlılarda sabit kalır.

    • 14C ’ün yarı-ömrü yaklaşık olarak 5730 yıl olup 14C /12C oranı yaşayan bir ağacınkinin yarısı kadar ise aletin yapıldığı ağaç 5730 yıl önce kesilmiştir denilebilir.

    • Karbon yaş tayini metodu, sadece yaşı 60.000 yıldan daha küçük olan örneklerin yaşını tayin etmede kullanışlıdır. Eski objelerde 14C miktarı oldukça azdır.

    • Yaş tayininde daha geriye gitmek amacıyla eski örneklerde 14C miktarını tespitte yeni yöntemler olsa da, çok eski objelerde çok az miktarda 14C olması nedeniyle yaş tayininin doğru olarak yapılması oldukça zordur.





    Dostları ilə paylaş:
    1   2   3   4   5   6   7   8


    Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
    rəhbərliyinə müraciət

        Ana səhifə