Mavzu: Bog’lovchisiz qo’shma gap. Bog’lovchisiz qo’shma gap qismlarining birikish usullari (sanash va tobelanish ohanglari). Bog’lovchisiz qo’shma gap tarkibidagi komponentlarning mazmun munosabati


Bog`lovchisiz qo`shma gaplarning tuzilishi



Yüklə 105 Kb.
səhifə2/6
tarix18.11.2023
ölçüsü105 Kb.
#132883
1   2   3   4   5   6
Mavzu Bog lovchisiz qo shma gap. Bog lovchisiz qo shma gap qism

Bog`lovchisiz qo`shma gaplarning tuzilishi.

  • Bog`lovchisiz qo`shma gaplarning tuzilishi.
  • Bog`lovchisiz qo`shma gaplarni tashkil etgan komponentlar turli xil tiplardan iborat bo`lishi mumkin. Bog`lovchisiz qo`shma gaplarni tashkil etgan sodda gaplar, ko`pincha, darak gap shaklida bo`ladi:
  • Yaxshi yaxshiga yondoshtirar,
  • Yomon yo`ldan adashtirar. (maqol)
  • Ba’zi bog`lovchisiz qo`shma gapning bir komponenti ritorik so`roq gaplardan iborat bo`lishi ham mumkin.
  • Chekinsinmi –yo`q, g`ururi yo`l bermaydi (O.)
  • Bog`lovchisiz qo`shma gaplar ko`proq jonli nutqda qo`llanilganligi uchun ham, struktura jihatidan ancha erkin tuziladi.

1. Qo`shma gapning bir komponenti yoki har ikkisi bosh bo`lakli gapdan iborat bo`lishi mumkin:

  • 1. Qo`shma gapning bir komponenti yoki har ikkisi bosh bo`lakli gapdan iborat bo`lishi mumkin:
  • Eshakni yaydoq minib bo`lmaydi – yiqitadi kishini (A.Q.) shaxssiz gap.
  • Kulib turgan baxtiga yuzni teskari burish – bu qanday nonko`rlik!
  • 1-komponent – infinitiv gapdan iborat.
  • 2. Bog`lovchisiz qo`shma gap qismlarida biri yoki har ikkisi to`liqsiz gaplardan ibort bo`ladi:
  • Ahmoq xoriganini bilmas, ko`sa qariganini (maqol)
  • Yaxshi otga bir qamchi, yomon otga ming qamchi. (To`liqsiz gap).
  • Bog`lovchisiz qo`shma gaplarni tashkil etgan gaplarning har qaysisi, agar ular ikki sostavli gap bo`lsa, egasi bo`lishi shart. Umumiy egasi bo`lgan konstruksiyalar, ular qanchalik kengaymasin, qo`shma gap hisoblanmay, uyushiq bo`lakli yoki oborotli sodda gap sanaladi.
  • Bog`lovchisiz qo`shma gaplar ifodadaga mazmuniy munosabatiga ko`ra, yetti turga ajratiladi:

1. Payt munosabatini ifodalagan qo`shma gaplar.

  • 1. Payt munosabatini ifodalagan qo`shma gaplar.
  • 2. Qiyoslash munosabatini ifodalagan qo`shma gaplar.
  • 3. Shart-paytini ifodalagan qo`shma gaplar.
  • Sabab-natija ifodalagan qo`shma gaplar.
  • 5. Zidlik munosabatini ifodalagan qo`shma gaplar.
  • 6. O`xshatish munosabatini ifodalagan qo`shma gaplar.
  • 7. Izohlash munosabatini ifodalagan qo`shma gaplar.

Yüklə 105 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin