Mavzu: Nogironlar bilan ijtimoiy ishga tarixiy yondashuv Reja: Kirish Asosiy qisim


Nogironlar bilan ijtimoiy ish va uning xususiyatlari



Yüklə 38,47 Kb.
səhifə2/6
tarix26.11.2023
ölçüsü38,47 Kb.
#135725
1   2   3   4   5   6
1.Nogironlar bilan ijtimoiy ish va uning xususiyatlari
Nogironlik, invalidlik — kasallik, shikastlanish, mayib-majruhlik, baxtsiz hodisalar tufayli butunlay yoki maʼlum muddat mehnat qobiliyatini yoʻqotish. Jismoniy yoki akliy nuqsonlari borligi sababli ijtimoiy yordam va himoyaga muhtoj shaxs nogiron hisoblanadi. Oʻzbekistonda Nogironlik Tibbiy mehnat ekspertiza komissiyasi (TMEK) tomonidan belgilanadi. Nogironlik mehnat qobiliyatini yoʻqotish darajasiga qarab 3 guruhga boʻlinib, vaqtincha (6—12 oy) yoki muddatsiz qilib tayinlanadi.
1-guruh Nogironligiga mehnat qobiliyatini butunlay yoʻqotgan va boshqaning doimiy parvarishi, yordami, nazoratiga muhtoj boʻlgan shaxslar; 2-guruh Nogironiga mehnat qobiliyatini butunlay yoʻqotgan, lekin boshqalarning doimiy parvarishiga muhtoj boʻlmagan, shuningdek, mehnat turidan qatʼi nazar, unda uzoq muddat ishlay olmaydigan shaxslar; 3-guruh Nogironligiga mehnat qobiliyati sezilarli darajada pasaygan shaxslar kiradi. Nogironlar davlat nafaqasi bilan taʼminlanadi, zarur boʻlganda davolanadi, ularga protezlar beriladi, ishga, maxsus maktablarga joylashtirish uchun sharoit yaratiladi. Nogironlarni tibbiy, ijtimoiy va kasbiy reabilitatsiya qilish orqali faol hayotga, mehnatga jalb qilish dolzarb masala hisoblanadi.
BMT doirasida “Nogiron” atamasi o‘rniga “nogironligi bo‘lgan shaxs”dan foydalanish taklif qilinmoqda. O‘zbekistonda BMTning nogironlar huquqlari to‘g‘risidagi Konvensiyasini ratifikatsiya qilishning zarurligi qayd etilmoqda.
Nogironlar bilan ijtimoiy ish uchun texnologiyalar. Nogironlarni reabilitatsiya qilishning individual dasturi asosida ijtimoiy xizmat ko’rsatish muassasalarida ijtimoiy ishlar olib boriladi, unga quyidagilar kiradi:
• uydagi ijtimoiy xizmatlar (shu jumladan ijtimoiy va tibbiy xizmatlar);
• ijtimoiy xizmat ko’rsatish muassasalarining kunduzgi (tungi) bo’limlarida yarim statsionar ijtimoiy xizmatlar;
• statsionar muassasalarda statsionar ijtimoiy xizmatlar (pansionatlar, pansionatlar va boshqa ijtimoiy xizmat ko’rsatish muassasalari);
• shoshilinch ijtimoiy xizmatlar;
• ijtimoiy maslahat yordami.
Uydagi ijtimoiy xizmatlar nogironligi bo’lgan odamlarning ijtimoiy holatini saqlab qolish, shuningdek, ularning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida tanish ijtimoiy muhitda bo’lish muddatlarini imkon qadar kengaytirishga qaratilgan. Aholiga kompleks ijtimoiy xizmat ko’rsatish markazlaridagi nogironlarga ijtimoiy xizmatlar, xususan, oziq - ovqat, issiq ovqat, sanoat ehtiyojlari, kommunal xizmatlar uchun to’lovlarni sotib olish va uyga etkazib berish ta’minlanadi.
Ijtimoiy ishchilar ijtimoiy-tibbiy va sanitariya-gigiena xizmatlarini ko’rsatadilar:
birinchi yordam, shu jumladan uyga shifokor chaqirish;
dori-darmon va tibbiy asbob-uskunalar bilan ta’minlash (shifokorning so’zlariga ko’ra);
kasalxonaga yotqizishda yordam berish, tibbiy muassasalarda muhtoj bo’lganlarga hamrohlik qilish.
Ijtimoiy ishchilar imkoniyati cheklangan odamlarga statsionar tibbiy muassasalarda ma’naviy va ruhiy yordam ko’rsatish, tibbiy-ijtimoiy ko’rikdan o’tkazishda yordam berish va tibbiy sug’urta polisini olish uchun tashrif buyuradilar.
Uyda ijtimoiy va tibbiy yordam o’z-o’zini parvarish qilish qobiliyatining qisman yoki to’liq yo’qolishi munosabati bilan doimiy yoki vaqtincha (olti oygacha) yordamga muhtoj nogironlarga ko’rsatiladi. Ijtimoiy ishchilar ijtimoiy, ijtimoiy-huquqiy, ijtimoiy va iqtisodiy xizmatlarni taqdim etadilar.
Ushbu bo’lim xodimlari uyda nogiron odamlarga homiylik qiladigan va quyidagi xizmatlarni ko’rsatadigan hamshiralarni joriy etishdi:

  • sog’liqni saqlash monitoringi,

  • zaiflashgan bemorlarni ovqatlantirish,

  • sanitariya-gigienik muolajalar (tana harorati, qon bosimini o’lchash,

  • nazorat qilinadigan dori-darmonlar).

Aholiga ijtimoiy xizmat ko’rsatish bo’yicha keng qamrovli markazlarning kunduzgi bo’limlarida quyidagi xizmatlar ko’rsatiladi (keksa fuqarolar va nogironlar uchun ijtimoiy xizmatlar markazlari):

  • animatsion xizmatlarni o’z ichiga olgan ijtimoiy;

  • psixologik;

  • ijtimoiy;

  • tibbiy;

  • huquqiy;

  • ta’lim;

  • bayramlar;

  • yubileylar va boshqa madaniy tadbirlar.

Shoshilinch ijtimoiy xizmatlar ijtimoiy yordamga muhtoj bo’lgan nogironlarga shoshilinch, bir martalik shoshilinch yordam ko’rsatish uchun taqdim etiladi va quyidagi ijtimoiy xizmatlarni o’z ichiga oladi:

  • bepul issiq ovqat yoki oziq-ovqat to’plamlari,

  • kiyim-kechak,

  • poyabzal va boshqa zaruriy narsalar bilan bir martalik ta’minlash;

  • bir martalik moliyaviy yordam.

Ijtimoiy ish bo’yicha mutaxassislar nogironlarga vaqtincha uy olishda yordam berishadi. Xizmat ko’rsatadigan shaxslarning huquqlarini himoya qilish uchun huquqiy yordamni tashkil etish va ushbu ish uchun psixologlar va ruhoniylarni jalb qilgan holda shoshilinch tibbiy va psixologik yordam va ushbu maqsadlar uchun qo’shimcha telefon raqamlari ajratish. Shoshilinch ijtimoiy xizmat ko’rsatish bo’limlarida nogironlar uchun ixtisoslashtirilgan uskunalar va og’ir kasallarga yordam beradigan asbob-uskunalar ijarasi mavjud.
Ijtimoiy ish bo’yicha mutaxassis nogiron kishilarga maslahat beradi, buning natijasida nogironligi bo’lgan fuqarolarning jamiyatda moslashishi, ijtimoiy zo’riqishining pasayishi, oilada qulay munosabatlarning o’rnatilishi, shuningdek, shaxs, oila, jamiyat va davlatning o’zaro munosabati ta’minlanadi.
Bir qator mintaqalarda nogironlar uchun reabilitatsiya markazlari faoliyat ko’rsatmoqda, ular kasbiy ta’lim va mehnat ta’limi, ijtimoiy moslashuv, tibbiy yordam, shuningdek, jamiyatda mustaqil yashash imkoniyati cheklangan yoki cheklangan qobiliyatli yoshlarni joylashtirish uchun mo’ljallangan muassasalardir. Bunday markazlarda nogironlarning doimiy, besh kunlik va kunlik bo’limlar mavjud.




  1. Yüklə 38,47 Kb.

    Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin