xohlayman” motividan "Men shuni bajarishim kerak"
motivi ustunlik qila boshlaydi. Maktabda birinchi sinfga kelgan
har bir opquvchida psixik zopriqish kuchayadi. Bu nafaqat
uning jismoniy salomatligida, balki xatti-harakatida ham,
masalan, mahlum darajada qoprqopvni kuchayishi, irodaviy
faollikning susayishida namoyon bopladi.
Bolaning ijtimoiy munosabatlar tizimi va faoliyatidagi
kardinal opzgarishlar uning organizmidagi barcha tizimlar va
funksiyalaridagi opzgarishlarga topgpri kelib boladan kuchli
zopriqish va opz ichki imkoniyatlaridan topliq foydalanish
zaruriyatini taqazo etadi. Maktabga tayyor boplgan boladagi
ushbu opzgarishlar salbiy oqibatlarni olib kelmay, aksincha
uning yangi sharoitlarga muvaffaqiyatli moslashuviga yordam
beradi. Opqituvchining munosabat uslubi opquvchining
faolligiga bevosita tahsir koprsatadi.
Kichik maktab Yoshidagi bolalar tez chalgpiydilar, uzoq vaqt
diqqatlarini bir narsaga qarata olmaydilar, tahsirchan hamda
emotsional bopladilar. Maktabda opqishning boshlanishi 7
Yoshda bopladigan ikkinchi fiziologik inqiroz bilan mos keladi
(bola organizmida jadal bopyning opsishi, ichki organlarning
kattalashuvi, vegetativ opzgarishlar bilan bogpliq boplgan
keskin endokrin opzgarishlar ropy beradi). Bolaning ijtimoiy
munosabatlar tizimi va faoliyatidagi kardinal opzgarishlar uning
organizmidagi
barcha
tizimlar
va
funksiyalaridagi
opzgarishlarga topgpri kelib, boladan kuchli zopriqish va opz
ichki imkoniyatlaridan topliq foydalanish zaruriyatini taqozo
etadi. Ushbu Yoshdagi opzgarishlar salbiy oqibatlarni olib
kelmay, aksincha uning yangi sharoitlarga muvaffaqiyatli
moslashuviga yordam beradi. Opqituvchining munosabat uslubi
opquvchining faolligiga bevosita tahsir koprsatadi. Kichik
maktab Yoshidagi opquvchi faolligining asosan uch xil
koprinishi mavjud boplib, bular: jismoniy, psixik va
ijtimoiy faollikdir. Jismoniy faollik - sogplom organizmning
harakat qilishga boplgan turli mavjud topsiqlarni engishdagi
tabiiy ehtiyojidir. Bu Yoshdagi bolalar nihoyatda serharakat
bopladilar. Bu jismoniy harakat bolaning atrofdagi narsalarga
qiziqish bilan qarayotganligi, ularni oprganishga intilayotgani
bilan ham bogpliqdir. Bolaning jismoniy va psixik faolligi
opzaro bogpliqdir. CHunki, psixik sogplom bola harakatchan
bopladi, charchagan, siqilgan bola esa deyarli hech narsa
bilan qiziqmaydi. psixik faollik - bu normal rivojlanayotgan
bolaning
atrof
olamdagi
predmetlarni,
insoniy
munosabatlarni bilishga nisbatan qiziqishdir. psixik faollik
deganda, bolani opzini bilishga nisbatan ehtiyoji ham
tushuniladi. Maktabga birinchi bor kelgan bolada qator
qiyinchiliklar yuzaga keladi. Ularning, avvalo, bir qancha
maktab qoidalariga bopysunishi qiyin kechadi. Boshlangpich
sinf opquvchisi uchun eng qiyin qoida bu dars vaqtida jim
optirishdir.
Opqituvchilar
opquvchilarning
doimo
jim
optirishlariga harakat qilishadi, lekin kamharakatli, passiv,
quvvati kam boplgan opquvchigina dars jarayonida uzoq vaqt
jim optira oladi.
Birinchi sinfning birinchi kunlaridan boshlab bola engishi
kerak boplgan bir qancha qiyinchiliklarga uchraydi. Bu
qiyinchiliklar: maktab hayotini opzlashtirish, yangi kun
tartibini yaratish va unga moslashish, u uchun yangi boplgan
sinf jamoasiga qopshilish, xatti-harakatlarini chegaralovchi
qoidalarni qabul qilish, opqituvchi bilan munosabatlarni
oprnatish, oilaviy munosabatlarni qabul qilish v.h. Bunday
vaziyatlarda kattalar, yahni ustoz va ota-onalar bolalarga
albatta yordam berishlari zarur.
Birinchi bor maktabga kelgan bola hali opzini topliq
anglashi va opz xatti-harakatlarini aniq bilishi qiyin. Faqat
opqituvchigina bolaga mehyorlar qopyishi, ularning xatti-
harakatlarini baholashi, opz xatti-harakatlarini boshqalar
bilan
moslashtirishga
sharoit
yaratishi
mumkin.
Boshlangpich sinfda opquvchilar opqituvchi tomonidan
qopyiladigan yangi talablar va shartlarni qabul qiladilar,
SHuningdek ularning qoidalariga topla amal qilishga
harakat qiladilar.
Opgpil bolalar va qizlar rivojlanish tempidagi opzgarishlar
saqlanib qoladi. Qiz bolalar hamma tomondan rivojlanishda
opgpil bolalardan oldinga optib oladilar. Kichik maktab
Dostları ilə paylaş: |