Summa caietana de pctis Et noui testamẽti iẽtacula



Yüklə 5.7 Mb.
səhifə65/100
tarix14.08.2018
ölçüsü5.7 Mb.
1   ...   61   62   63   64   65   66   67   68   ...   100
FJlii Peccata peculiaria sunt tria. Primum est

irreuerentia parentum: que si notabilis esset

iniuriando/irridendo aut operando, peccatum pro=<-P>

@@0@

@@1@Fornicatio. Fraus. Furtum. 126

<-P>culdubio mortale impietatis est.Secundum est inobedientia

quo ad illa in quibus filius subijcitur patri. Subijcitur autem &

quo ad domesticam gubernationem & morum instructionem:

est. n. pater ex nature iure gubernator & instructor filiorum &

domus. & ideo inobedientie crimen filius incurreret / paterna

precepta contemnens.Tertium est omissio subuentionis, &

hoc in casu necessitatis: quoniam pater tenetur sustẽtare filium/

& non econtrario, nisi in casu necessitatis. in quo filius peccat

plusꝗ̈ mortaliter non subueniendo patri indigenti / iuxta vires

prouidendi illi de necessarijs. Impietatis enim hec omnia crimi

na sunt: quia pietas parentibus cultum obsequium prebet. &

sunt contra primum preceptum secunde tabule.

FOrnicatio (hoc est concubitus na=

turalis soluti cum soluta)

peccatum mortale est: dicente apostolo ꝙ ex=

cludit a regno dei/ad gal. v.

FRaus Peccatum sonat/sicut & menda

ciũ: sed mortale vel veniale iuxta

materiam. Nam fraus ad damnum proximi

tendens / perniciosa est, nisi circa minimum

versetur. Si vero iocosa aut officiosa est/venia

lis est: quia non contra dilectionem dei aut proximi militat.

Excusatur quo fraus nociua a mortali si preter intentionem

accidit: sed quum illam percipit/tenetur damnum resarcire/&

fame sue consulere ne scandalum sit de eo tanꝗ̈ doloso.

FVrtum (hoc est occulta acceptio aliene

rei inuito domino) peccatum

est mortale ex suo genere: quia iustitiam violat

contra charitatẽ proximi. Potest tñ esse veniale

ꝑꝑ imꝑfectionẽ actus/ vel ex ꝑte primi motus

vel ex ꝑte paruitatis rei: quia modicũ pro nihilo reputa{t$}. nō. n.<-P>

@@0@

@@1@Furtum.

<-P>reputatur quis lefus in rebus ex parua re ablata.

Sunt Autem quattuor circa furti peccatum aduertenda.

Primum est de animo furandi, ne erres intelli



gendo ꝙ siquis surripit pomum / peccet mortaliter quia habet

animum illud pomum furandi. Error est iste: quoniam ani

mus furandi importat animum inferendi nocumentum pro=

ximo. non vocatur autem nocumentum si est nocumentum

secundum quid: quale est nocumentum in re minima. Et pro

pterea per animum furandi intellige solummodo animum

surripiendi aliquid notabile. Et ideo siquis surripit aliquid mini

mum habens animum non surripiendi aliquid notabile, excu

satur a furto mortali. Si autem paruum surripit/ita ꝙ si posset

notabile etiam aliquid acciperet, proculdubio animo furandi

accipit/& peccat ex furtiuo animo mortaliter.Et hinc habes

vnde furta famulorum famularum excuses quum comesti=

bilia domi surripiunt vt comedant: sunt enim communiter pec

cata venialia. Et signum animi non furtiui est / quando non

estimat ꝗs accipere quia modicum est/ aut pro modico estimat

quod accipit.

Secundum est de inuito domino: quoniam intelligitur



respectu rei ad hoc ꝙ sit furtum. Potest siquidem dominus

rei esse inuitus dupliciter. Vel quantum ad rem que surripitur.

vel quantum ad solum modum accipiendi: puta quia displicet

ei ꝙ occulte accipiatur, & non ꝙ res tollatur: vt sepe contin=

git in furtis domesticis inter patrem & filium. Non enim com

mittit furtum filius occulte surripiens res patris volentis filium

res illas habere, sed nolentis ꝙ occulte acciperet: quoniam

tunc proprie loquendo non inuito sed non vidente domino

accipit.Et hinc multas occultas acceptiones domesticas ex=

cusare potes: dum pre verecundia aut respectu tolluntur res

occulte non inuitis dominis quo ad rem. venialia siquidemsunt

omnia hec.



@@0@

@@1@Furtum. 127


Tertium est de re aliena. Intelligitur nan in proposito res



aliena non solum quantum ad dominium / quia scilicet res est

alterius, sed etiam si tantummodo sit alterius quātum ad custo

diam seu detentionem. Ita ꝙ siquis rem propriam quam alius

tenet vel in pignus vel in depositum vel etiam quia furto illam

subtraxit/ furtiue accipit, furti crimen incurrit: quia rem alienā

quantum ad custodiam occulte accipit custode inuito. debet. n.

iuris ordine seruato rem suā repetere, & non sibijpsi ius dicere.

Est autem aduertendum / ꝙ licet ita sit regulariter: in casu



tamen quo quis non potest iuris via rem suam recuperare/aut

propter paupertatem / aut propter excellentiam detinentis / aut

propter defectum iudicis vel probationum/ aut propter scanda=

lum &c. et abs scandalo potest quis secrete rem suam recu=

perare, non creditur reus furti: quia tunc non proprieius sibijpsi

dicit, sed exequitur naturaleius circa rem suā/ ex quo ius ciuile

impeditum est ei. Tenetur tamen efficere vt qui detinebat/sciat

se non teneri ad restitutionem illius rei: ne si ad penitentiam

conuersus fuerit / damnum incurrat ipse aut eius heres iterum

restituendo.

Quartum est/ꝙ inter aliena computantur inuenta. tenetur



enim inuentor non sibi sed domino reddendam accipere rem

inuentam/si bona conscientia accipere vult illam: alioquin fur=

tum committit. Et si quidem dominus scitur/aut diligentia pre

missa inuenitur, reddatur illi. Si autem dominus non inuenitur

(quia forte viatori cecidit) debet illi reddi in bonis spirituali=



bus/ex quo non potest in temporalibus reddi.At si inuenta/

domino carent, sunt inuentoris: sicut quecun in nullius bonis

sunt/occupantis sunt. De thesauris tamen vbi ius ciuile dispo=

nens in obseruantia est/ seruandum est. Nau fragorum vero

bona iuxta leges quorundam littorum confiscata ex bocipso ꝙ

ex nau fragio sunt, nescio qua iustitia occupentur / nisi illa qua

afflictio additur afflicto. Vnde nō leges sed legum corruptiones<-P>

@@0@

@@1@Glorie humane appetitus. Gula.

<-P>ac tyrannides sunt. Nec excusantur seruantes illas: immo vt

patet extra de rapto. ca. excommunicationi/nisi ablata restituant

excommunicationi se nouerint subiacere / qui christianos nau=

fragium patientes spoliant.

GLorie Humane appetitus licet malus non

sit (nam ita licitum est cupere &

querere humanā gloriā, sicut licitũ est cuꝑe &

querere alia bona humana. s. pecunias/agros/&

hmōi. est. n. gloria vnũ inter bona humana non

paruũ) inanis tñ glorie appetitus pctm̃ est: quia a recta dissonat

rōne oẽ vanũ.Est aũt głia vana nō solũ qñ de falsis est, sed

ẽt qñ de transitorijs aut a transitorijs expetitur: quia non solum

de falsis vana est gloriatio (vtpote de his que non sunt) sed

ẽt quũ trāsitoria tantifiunt / vt de illis aut ab illis quera{t$} gloria,

vanitas est. Sufficere debet homini a transitorijs gloria transito

ria vt sic, & non quasi gloria absolute. illa. n. paruifit si cogno=

scitur: dum autem magnifit/quia vt gloria absolute estimatur,

vane appetitur: quia reuera magnum quid non est.

Non est autem semper mortale peccatum: sed solum quādo



amor glorie repugnat charitati, vel quātum ad illud de quo est

gloria/vel quantum ad intentionem appetentis gloriā. Et primo

modo solum peccat mortaliter/qui gloriatur de aliquo quod est

peccatum mortale, quicquid sit illud. Secundo vero modo/qui

ponit suum finem vltimum in gloria humana, hoc est qui tan

tum afficitur glorie vt illam preferat obseruationi preceptorum:

vt est ille qui ob amorem glorie consequende vel timorem glo=

rie perdende incurrit aliquod peccatum mortale: vt lucretia ele=

git adulterium ne infamaretur, cuius oppositum elegit susanna/

preferens diuina precepta glorie humane & vite.



Dostları ilə paylaş:
1   ...   61   62   63   64   65   66   67   68   ...   100


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə