Toplumsal Cinsiyet



Yüklə 445 b.
tarix27.12.2017
ölçüsü445 b.





Toplumsal Cinsiyet

  • Toplumsal Cinsiyet

  • Kuşaklar

  • Irklar ve Etnisite

  • Dinler, Mezhepler, Cemaatler

  • Uluslar, Azınlıklar ve Göçmenler

  • Sınıflar, Tabakalar, Zümreler

  • Kültürel Topluluklar

  • Kentliler ve Kırsal



Ortak amaçlar X Çatışmalar

  • Ortak amaçlar X Çatışmalar

  • Muhafazakârlık X Değişim Yanlısı

  • Sosyal Bağımlılık

  • Aile – Eğitim – Sosyalleşme

  • Statü, Mevki ve Rol

  • Devlet – Güç – İktidar

  • Davranış Türleri (duygusal, akılcı …)

  • Eylem Güdüleri (hırs, saygınlık, başarı vb. motifler)

  • Değerler ve Tasarımlar (emirler, yasaklar vb.)

  • Denetim Mekanizmaları (övgü, kınama vb.)



Toplumsal Yapı (Altyapı X Üstyapı İlişkisi)

  • Toplumsal Yapı (Altyapı X Üstyapı İlişkisi)

  • Toplumsal Sistem (Mülkiyet ve Üretim İlişkileri, Temel Güdülenme, Paradigma)

  • Toplumsal Süreç (Sosyal Eylem ve Değişim)



Doğal faktör: Genetik (fizikî güç, güzellik, zekâ vb.)

  • Doğal faktör: Genetik (fizikî güç, güzellik, zekâ vb.)

  • Sosyal faktör: Sosyal çevrenin etkisi

  • Kültürel faktör: Düşünce modelleri, bilim, idealler, hukuk, gelenekler, sanatlar vb.

  • “insanın özü [insan doğası], tek tek her bireyin doğasında bulunan bir soyutlama değildir. Bu öz aslında, kendi gerçekliği içinde, toplumsal ilişkilerin bütünüdür.” Karl Marx, 1845



Bireyin topluma, sosyal çevreye uyum sağlaması

  • Bireyin topluma, sosyal çevreye uyum sağlaması

  • Bireyin toplum tarafından kabul edilmesi

  • Toplumsallaşma, bir öğrenme sürecidir. Önce ailede başlar, okulda devam eder. Yetişkinliğe geçişle beraber, çok yönlü kişisel deneyimlerle hızlanır. Ömür boyu sürer. İletişim ve ulaşımın hızlanması ve dolayısıyla kültürler arası etkileşimin artması toplumsallaşmayı hızlandırmıştır ve çeşitlendirmiştir.



Aile

  • Aile

  • Anaokulu

  • Okullar

  • Yurtlar

  • Arkadaş çevreleri

  • Dernekler

  • Kitle iletişim araçları (Gazete, radyo, tv, sosyal medya)

  • Sanatsal etkinlikler

  • Meslekî çevreler



Bedensel ve zihinsel engeller

  • Bedensel ve zihinsel engeller

  • Asosyal kişilik

  • Kadınların dezavantajları

  • Göçmenler

  • Suçlular

  • Cinsel yönelimi farklı olanlar

  • Yaşlılar

  • Tüketim toplumu

  • Asimilasyon (Benzeştirme) : Çoğunluk veya erk sahibinin baskısıyla, farklılık gösteren grupların, bunların kültür birikimleri ve kimliklerinin, baskın yapı içinde eriyerek yok olması.



1. Aile

  • 1. Aile

  • 2. Köy ve devlet

  • 3. Dil birliğine dayanan halk(lar)

  • 4. Tüm insanlık

  • 5. Tanrıları da kapsayan dünya toplumu



Sosyo-kültürel bir kişiliğin belli bir durumda kendisinden yerine getirmesi beklenen davranışların tümü. Daha açık bir deyişle, bir kişinin hakları ve görevleridir. Sosyal rol, kişi için bağlayıcı niteliği bulunan toplum içi davranışlarını kapsamaktadır. Örn. Baba, eş, öğretmen, dernek başkanı, apartman yöneticisi, yazar vb. Burada akla bu roller için ideal tipoloji gelir. Bu yüzden, birey kendini bu tipolojiye uyma baskısı altında hisseder. Toplumsal denetim süreklidir.

  • Sosyo-kültürel bir kişiliğin belli bir durumda kendisinden yerine getirmesi beklenen davranışların tümü. Daha açık bir deyişle, bir kişinin hakları ve görevleridir. Sosyal rol, kişi için bağlayıcı niteliği bulunan toplum içi davranışlarını kapsamaktadır. Örn. Baba, eş, öğretmen, dernek başkanı, apartman yöneticisi, yazar vb. Burada akla bu roller için ideal tipoloji gelir. Bu yüzden, birey kendini bu tipolojiye uyma baskısı altında hisseder. Toplumsal denetim süreklidir.



Temel (Kilit) Rol: Temel rol, genelde kişinin mesleğidir. Diğer ifade ile en yaygın tanındığı roldür.

  • Temel (Kilit) Rol: Temel rol, genelde kişinin mesleğidir. Diğer ifade ile en yaygın tanındığı roldür.

  • Rol Çatışması: Bir rolden farklı kişiler farklı davranışlar bekler. Mesela bir öğretmenden öğrenci, veli, meslektaşları ve üstleri aynı rolü beklemez. Ya da bir birey, farklı rolleri nedeniyle farklı davranışlar sergilemek zorunda kalabilir. Mesela çalışan anne.

  • Sosyal Rol ve Yaptırım: Kişiyi rolünün gereğini yerine getirmezse, toplumsal yaptırım (kınama, dışlama, şiddet vb.) ve hukukî cezalarla karşılaşabilir.



Belli bir rolü yerine getiren kişinin toplum içindeki yeri.

  • Belli bir rolü yerine getiren kişinin toplum içindeki yeri.

  • 1) Kişi, herhangi bir çaba göstermeden bir sosyal mevkiye kavuşabilir. (Kralın oğlu)

  • 2) Kişi, çalışır çabalar ve bir mevki elde eder. (Meslekler)



Toplumlar, sosyal mevkileri belli bir saygınlık (prestij) sıralamasına göre değerlendirir. Kişinin sosyal statüsü, bu sıralama içindeki yerine göre oluşur. Bu saygınlık ölçütleri, toplumdan topluma ve dönemden döneme değişecektir. Meslek, gelir, öğrenim derecesi, sosyal köken, malvarlığı vb.

  • Toplumlar, sosyal mevkileri belli bir saygınlık (prestij) sıralamasına göre değerlendirir. Kişinin sosyal statüsü, bu sıralama içindeki yerine göre oluşur. Bu saygınlık ölçütleri, toplumdan topluma ve dönemden döneme değişecektir. Meslek, gelir, öğrenim derecesi, sosyal köken, malvarlığı vb.

  • Çok başarılı bir doktor, alkolik ve kumarbaz ise statü kaybına uğrar. Statü kazanmak için birden fazla ölçütün bir arada bulunması gerekir.

  • Statü Simgeleri: Ev, araba, oturulan semt, hizmetçiler, giysiler, madalyalar, ödüller, geziler vb.

  • Sosyal Rol – Mevki – Statü birbiri ile çok sık bir bağ içindedir.



1. Düşünürler, bilginler → bilgelik

  • 1. Düşünürler, bilginler → bilgelik

  • 2. Krallar, rahipler → kahramanlık ve geleneklere bağlılık

  • 3. Koruyucular, savaşçılar → kahramanlık

  • 4. Zanaatkârlar, köylüler → boyun eğme

  • Ya kadınlar? Göçmenler? Köleler?



Toplumun uyulmasını zorunlu kıldığı davranış tarzlarına ve eylemlerine denir. Davranış modelleri, somut durumlarda toplumsal kuralların gereğini yerine getirmektir. Toplumsal kurallar ise, toplumsal değerlere dayalıdır.

  • Toplumun uyulmasını zorunlu kıldığı davranış tarzlarına ve eylemlerine denir. Davranış modelleri, somut durumlarda toplumsal kuralların gereğini yerine getirmektir. Toplumsal kurallar ise, toplumsal değerlere dayalıdır.

  • a) Alışkanlıklar

  • b) Görenekler

  • c) Görgü kuralları

  • d) Gelenekler

  • e) Emirler

  • f) Yasaklar



Belli bir toplumsal grubunun üyesinin sürekli olarak sosyo-kültürel çevresince gözetlenmesidir. Sosyal denetim, sosyalleşmenin başarıya ulaşmasında etkili bir işlev görür.

  • Belli bir toplumsal grubunun üyesinin sürekli olarak sosyo-kültürel çevresince gözetlenmesidir. Sosyal denetim, sosyalleşmenin başarıya ulaşmasında etkili bir işlev görür.

  • Bir bireyin, toplumun bütününe veya bir alt toplumsal gruba uyum sağlayamamasının temel nedeni, herhangi bir kuralın yokluğu ya da geçerliliğini yitirmesi ise kuralsızlık (anomi) söz konusudur.

  • Bu karşılık birey, var olan kurallara kendi öznel davranışı sonucunda uymuyorsa, o zaman genel anlamda sapma söz konusudur.





Bir topluma özgü belli ölçütlerle o toplumu oluşturan bireylerin gruplandırılarak belli bir sıraya konmasına sosyal tabakalaşma denir. Böyle bir sıralama, sosyal eşitsizlik doğurur. Tabakalaşmayı ortaya çıkaran temel unsurlar; sosyal mevki, sosyal statü ve sosyal değerlerdir.

  • Bir topluma özgü belli ölçütlerle o toplumu oluşturan bireylerin gruplandırılarak belli bir sıraya konmasına sosyal tabakalaşma denir. Böyle bir sıralama, sosyal eşitsizlik doğurur. Tabakalaşmayı ortaya çıkaran temel unsurlar; sosyal mevki, sosyal statü ve sosyal değerlerdir.

  • Bireylerin gruplandırılarak sıraya konmasında, onların sosyal iktidara katılma oranları, toplumsal etkinlikleri ve malvarlıkları rol oynar.

  • Toplumların saygınlık ve güç ölçütleri çerçevesinde belirli bir tabakalaşmaya gitmesi tarih boyunca tüm toplumlar için geçerli olan bir toplumsal durumdur. Tabakalaşma jeolojiden alınmış bir kavram olup, her toplumda mevcuttur. Yeryüzü farklı kaya tabakalarından oluşmaktadır. Toplumsal tabaka, yaşamda benzer avantaj ve dezavantajları paylaşan insan gruplarıdır.



Tabakalar arası farkların nedenleri: İşbölümü, mülkiyet, örgütsel işleyiş, devlet yapısı, demokrasi seviyesi, fizikî özellikler, gelir seviyesi, servet, aile kökenleri, eğitim seviyesi

  • Tabakalar arası farkların nedenleri: İşbölümü, mülkiyet, örgütsel işleyiş, devlet yapısı, demokrasi seviyesi, fizikî özellikler, gelir seviyesi, servet, aile kökenleri, eğitim seviyesi

  • Tabaka içi ortak özellikler: Ortak çıkar, eylem birliği, nesnel bir toplumsal konum, kültürel yakınlık, fizik’i benzerlikler

  • * ekonomik eşitsizlik

  • * yaşam fırsatları

  • * statü

  • * sosyal hareketlilik



Üst tabaka (üst, orta, alt)

  • Üst tabaka (üst, orta, alt)

  • Üst orta tabaka

  • Orta tabaka

  • Alt orta tabaka

  • Alt tabaka (üst, orta, alt)

  • Hor görülenler ve Yok sayılanlar

  • Almanya (1980)

  • Üst tabaka (üst, orta, alt) (yüksek yöneticiler, seçkinler) % 2

  • Üst orta tabaka (memurlar) % 5

  • Orta tabaka (esnaf) % 14

  • Alt orta tabaka (nitelikçi işçiler) % 29

  • Alt tabaka (üst, orta, alt) (küçük memurlar, niteliksiz işçiler, köylüler) % 46

  • Hor görülenler ve Yok sayılanlar (işsizler, sürekli suçlular) % 4



İnsanın mülk edinilmesidir. İnsan-meta. Köle, zorla çalıştırılır ve alır-satılır.

  • İnsanın mülk edinilmesidir. İnsan-meta. Köle, zorla çalıştırılır ve alır-satılır.

  • Antik Roma ve Antik Yunan’da esastır.

  • Avrupa’da yaklaşık 1450 – 1800’ler arası (1807’de yasaklandı)

  • Amerika’da yaklaşık 1600 – 1800’ler arası (1807’de yasaklandı)

  • Osmanlı’da 1847’de yasaklandı.

  • Tüm dünya için Milletler Cemiyeti 1926’da yasakladı.

  • Günümüzde uluslararası, illegal insan ticareti (Özellikle çocuk ve kadınlar. En çarpıcısı seks köleliği)



Tabakalaşma sisteminin kendine özgü örneklerinden biri de kast sistemidir. Kesin ve ayrıntılı bir biçimde belirlenmiş, sınırlandırılmış ve hiyerarşik olarak bölünmüş toplumsal gruplardır. Her insan, hayatı boyunca terk edemeyeceği bir kast içinde doğar, bu kast içinden evlenir. Daha çok dinsel bir temele dayanır. Seçilecek meslek türleri, kastlara göre sınıflandırılmıştır. Özel haklar tanımlanmıştır. Özellikle Hindistan’da görülür. Ayrıca Eski Mısır, Mezopotamya, Yunan kentleri, Roma, İsrail, Arabistan, Afrika ve Orta Amerika’da görülmüştür.

  • Tabakalaşma sisteminin kendine özgü örneklerinden biri de kast sistemidir. Kesin ve ayrıntılı bir biçimde belirlenmiş, sınırlandırılmış ve hiyerarşik olarak bölünmüş toplumsal gruplardır. Her insan, hayatı boyunca terk edemeyeceği bir kast içinde doğar, bu kast içinden evlenir. Daha çok dinsel bir temele dayanır. Seçilecek meslek türleri, kastlara göre sınıflandırılmıştır. Özel haklar tanımlanmıştır. Özellikle Hindistan’da görülür. Ayrıca Eski Mısır, Mezopotamya, Yunan kentleri, Roma, İsrail, Arabistan, Afrika ve Orta Amerika’da görülmüştür.



Hindistan’da Kast Sistemi:

  • Hindistan’da Kast Sistemi:

  • 1.Brahmanlar (Rahipler ve bilginler)

  • 2.Kshatriyalar (Askerler ve yöneticiler)

  • 3.Vaisyalar (Tüccar ve çiftçiler)

  • 4.Sudralar (Köylüler, hizmetkârlar, esnaf ve zanaatkârlar)

  • 5.Paryalar veya Dalitler (Sistemin dışında kalanlar: Dilenciler, evsizler vb.)



G. Afrika Apartheid Rejimi:

  • G. Afrika Apartheid Rejimi:

  • 1. Beyazlar

  • 2. Asyalılar (Hintliler)

  • 3. Renkliler (Melezler)

  • 4. Siyahlar



ing. Status, Estate

  • ing. Status, Estate

  • Ayırt edici özellikleri:

  • * Hukuken tanınmışlık

  • * Geniş bir işbölümünü temsil etmeleri

  • * Siyasal gruplar durumunda olmaları

  • Feodal Zümre: Toprak mülkiyetine dayanır.

  • * Kraliyet, Aristokrasi, Seçkinler (Soylu)

  • * Kilise üyeleri (Ruhban)

  • * Tüccar, zanaatkârlar ve özgür köylüler (Avam)

  • * Serfler



Üretim araçları mülkiyetine dayanır.

  • Üretim araçları mülkiyetine dayanır.

  • Köle X Efendi

  • Vassal X Serf

  • Burjuva X İşçi

  • Sınıflar arası hareketlilik mümkündür. Hukukî eşitlik –göstermelik de olsa– söz konusudur.





Modern anlamda vatandaşlık, yasal olarak haklarının ve sorumluluklarının belirlendiği ve devlet ile arasındaki ilişkileri tanımlayan normatif beklentilerin hayata geçmesi durumudur.

  • Modern anlamda vatandaşlık, yasal olarak haklarının ve sorumluluklarının belirlendiği ve devlet ile arasındaki ilişkileri tanımlayan normatif beklentilerin hayata geçmesi durumudur.

  • Unsurları:

  • 1. Hukukî statü

  • 2. Siyasal katılım

  • 3. Mensubiyet

  • Eşitlik tesis ederken, eşitsizliği de gizler ve yeniden üretir. Sınıf, etnisite, cinsiyet vb. farklılıkları dikkate almaz. Bu farklar ortadan kalkmadığı için sözde-eşit bireyler söz konusudur.



Tam vatandaş: Azınlıklar içindedir, ama dışlama söz konusu olabilir.

  • Tam vatandaş: Azınlıklar içindedir, ama dışlama söz konusu olabilir.

  • İkamet edenler ve misafir işçiler: Oturma ve çalışma izni almış göçmenler ve yabancılar

  • Sığınmacılar ve mülteciler: Sınırlı haklar, geçici koruma

  • Kaçak göçmenler: hiç hakları yoktur.

  • Özel bir durum: Yerliler: ABD, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda’da özel statüye tâbidirler.



Gelir ve Servet eşitsizliğinin azaltılmasına yönelik girişimler:

  • Gelir ve Servet eşitsizliğinin azaltılmasına yönelik girişimler:

  • 1. Miras vergisi

  • 2. Sermaye gelirleri vergisi (Tobin Vergisi)

  • 3. Servet vergisi

  • 4. Gelir vergisi

  • 5. Anti-tekel yasaları

  • 6. Transfer harcamaları (sosyal yardımlar)

  • Bu girişimler genelde başarısız olmaktadır. Çünkü:

  • a. Vergi indirimleri veya muafiyetleri

  • b. Vergiden kaçınma entrikaları

  • c. Vergi kaçakçılığı

  • d. Neoliberal politikalar: Sosyal yardımların azaltılması, kamu hizmetlerinin piyasalaşması

  • e. Devlet tarafsız değildir.





Toplumsal hareketlilik bir toplumsal statüden diğerine geçiş olarak tanımlanabilir. Toplumsal hareketlilik, toplumsal sınıflar arasındaki eşitsizliklere daha hoşgörüyle bakılmasına hatta meşrulaşmasına yol açabilir. Eğer bir toplumda hareketlilik yüksek ise insanlar üst sınıflara çıkmak için eşit şansa sahip olduklarına inanacaklardır.

  • Toplumsal hareketlilik bir toplumsal statüden diğerine geçiş olarak tanımlanabilir. Toplumsal hareketlilik, toplumsal sınıflar arasındaki eşitsizliklere daha hoşgörüyle bakılmasına hatta meşrulaşmasına yol açabilir. Eğer bir toplumda hareketlilik yüksek ise insanlar üst sınıflara çıkmak için eşit şansa sahip olduklarına inanacaklardır.

  • Yatay hareketlilik; insanların bir statüden, benzer prestije sahip başka bir statüye geçmesidir. Örneğin bir inşaat işçisinin temizlik işçiliğine geçişi yatay hareketliliktir. Her ikisi de bezer prestije sahip işlerdir. Buna karşılık dikey hareketlilik insanların bir statüden daha farklı bir prestije ve öneme sahip başka statüye geçişidir.



Yatay ve dikey hareketlilik

  • Yatay ve dikey hareketlilik

  • X Kuşaklar arası: İşçinin çocuğunun doktor olması.

  • - zorunlu eğitim kolaylaştırır.

  • - Fırsat eşitsizliği söz konusudur.

  • - Aşağı doğru da sosyal hareketlilik mümkündür.

  • X Bir kuşak boyunca. Bir kişinin yaşamı boyunca çabalayarak sınıf atlaması veya sınıf düşmesi.

  • Yer değiştirme

  • Meslek değiştirme

  • Sınıf değiştirme

  • Mevki, statü değiştirme




Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə