TüRKİYE’deki BİLGİlendirme tasarimi sorunlari: tariHİ camiler üzerine örnek olay çalişmasi asım topakli

Sizin üçün oyun:

Google Play'də əldə edin


Yüklə 69.02 Kb.
tarix25.01.2019
ölçüsü69.02 Kb.

TÜRKİYE’DEKİ BİLGİLENDİRME TASARIMI SORUNLARI: TARİHİ CAMİLER ÜZERİNE ÖRNEK OLAY ÇALIŞMASI

Asım TOPAKLI*

Emine NAS**

ÖZET

Günümüz de artık çok daha kalabalık ve toplu halde yaşamayı gerektiren şehirler, içinde barındırdığı toplumlara her türlü kolaylığı sağlamalıdır. Bu kolaylıklardan biride araştırmamızın içerisinde ele aldığımız ‘bilgi’ dir. Bireylerin, sosyal, kültürel, ekonomik, vb. hayatın gerekliliklerini yerine getirme aşamasında kendilerine sunulan bilgiler hayatlarına kolaylık sağlamaktadır. Bilgi’nin hızla çoğalması bilgilenme ve bilgilendirme ihtiyacını da beraberinde getirmiştir. Bu bilgiler için yapılan araçlar genellikle bilgilendirme tasarımları olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca, gelişen dünyada kitleler bilgiye her zamankinden daha çok muhtaçtır. Öte yandan, bilgiye ulaşmak da eskisine göre daha kolaydır. Fakat bu kolaylık birçok problemi de berberinde getirmiştir. Bu sorunlardan biride tarihi kültürel varlıkların bilgilendirilmesinde yaşadığımız olumsuz durumdur. Bu durum, tarihi kültürel varlıklardaki bilgilendirme araçlarının bilgilendirme işlevlerini yerine getirememesinden kaynaklanmaktadır. Durumun böyle olması dolayısıyla bilginin, hedef kitlesi tarafından çok daha rahat algılanır bir hale dönüştürülmesi açısından önem kazanmaktadır.

Araştırmamızın çalışma sahasını Türkiye’den bazı şehirlerden seçilmiş tarihi kültürel özelliğe sahip camiler oluşturmuştur. Araştırmamızın kuramsal boyutunu tamamlamak için ulusal ve uluslararası kaynaklar taranmıştır. Tarama yöntemi ile gerçekleştirilmiş bu araştırmada belirlenen bilgilendirme tasarımlarının problemlerinin çözümüne yönelik değerlendirmede bulunulmuştur. Ayrıca, araştırmamız da nitel (Qualitative) yöntem kullanılarak belirlenen bilgilendirme tasarımları, tüm gerçekliği ile yansıtılmıştır. Bilgilendirme tasarımlarının kendi içerisinde tasarım, dil, renk vb. açıdan bütünlüğünün olmayışı görsel kirliliğe yol açtığı gibi, görsel algıda da anlam kargaşasına yol açmaktadır. Aynı zamanda bu tasarımların kent kimliğini de doğrudan etkilediği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler; bilgilendirme tasarımı, yönlendirme tasarımı, grafik tasarım, çevre grafiği, tarihi ve kültürel varlıklar
PROBLEMS OF INFORMATION DESIGN IN TURKEY: SAMPLE CASE STUDY ON THE HISTORICAL MOSQUES

Asım TOPAKLI*

Emine NAS**

ABSTRACT

Today's cities requiring to live much more crowded and gathered should provide a variety of conveniences of the communities in its presence. One of these conveniences is 'information' which is taken into consideration in the concept of the stidy. The provided information to the people in the pahese of accomplishment of the necessities in social, cultural, economic and etc can ease people's lives. The need of being informed and getting information come along with the increase of the information. The tools designed for these information are generally defined as ' information design' . Besides mass society need information in the developing world more than ever, being able to reach out the demanded information is much more easier now. It is this easiness causes many problems also. One of these problems is the negative situation in information of the historical cultural heritages. This problem roots from the malfunction of the information tools related with these heritages. As this is the situation, it is important to transform these tools into a more understandable functions to the target audience.

The resaerch area composed of the some selected mosques having the speciality of being classified as historical in Turkey. In order to complete theoretical aspect of the study natioanl and international sources are scanned. In this General Scanning modelled study, evaluations are made related to the solution of the problems in information designs. Also the information designes are reflected with solid reality in the study and qualitative method is preferred in this study. Information designs are lack of integrity in terms of design, language, colour and etc. This situation causes not only a visual pollution but also an ambiguity in the perceived meaning. At the same time, these designs are directly affecting the identity of the city.

Key words; information design, wayshowing design, graphic design, environment graphic, historical and cultural heritage
1.GİRİŞ

Görsel iletişim ve tasarım artık hayatın her alanına girmiş ve çok büyük bir sektör haline gelmiştir. Özellikle son dönemdeki gelişmeler “ tasarım” kavramını vazgeçilmezler arasına sokmuş, tasarımı birçok alana hitap edebilir bir hale getirmiştir. Bu durum toplum olarak bizlerin, tasarım kavramını anlamaya ve kendimizi bu bağlamda güncellenmemize sebep oluşturur. Bu sebeple kendimizin ya da toplumun, tasarım beklentilerini karşılamak zorunluluğu içerisindeyiz.

Bilgi, insan aklının algılayabileceği olgu, gerçek ve ilkeler bütünüdür1. Bilgi ihtiyacı ve arzusu, tasarımı vazgeçilmez bir kavram, bilim ve araştırma alanı haline dönüştürmüştür. Bu durumun beraberinde yeni bir araştırma alanı olarak bilgilendirme tasarımını oluşturmuştur. Bilgilendirme tasarımı; bilginin bireyler tarafından etkin ve verimli bir biçimde kullanılmasına olanak sağlayacak bir biçimde hazırlanmasıdır (İnanç İlisulu, 2017: 196). “Bilgi ”’nin giderek çoğalması bazı sorunları beraberinde getirmiş, etkin ve verimli kullanılma ihtiyacı artırmıştır. Günümüzde kitle iletişim araçlarından bireylere hızlı ve sürekli olarak bilgi aktarılmaktadır. Bu durum uyumsuzluğu ve fark edilmeme sorununu da beraberinde getirmiştir (Nas ve Topaklı, 2017: 153). Bu sorunu birçok mekan yaşamaktadır. Dolayısıyla, “bilgi” nin çoğalmasından kaynaklanan bu ve bunun gibi problemler, bilgilendirme tasarımı ihtiyacını önemli kılmaktadır. Bilgi, yaşadığımız çevrede caddelerde, sokaklarda, park alanlarından alışveriş merkezlerine tüm dış ve iç mekânlarda giderek çoğalmaktadır. Bizlerde bu bilgilere kolay ulaşabilmek ve hayatın gerekliliklerini yerine getirebilmemiz için bu bilgilerin tasarlanmasına yani bilgilendirme tasarımına ihtiyaç duymaktayız.

Bilgilendirme tasarımları günümüzde insanların bilgi ihtiyaçlarını karşılamak için tasarlanmakta ve kullanılmaktadır. Fakat bazen ihtiyaçlara karşılık verirken bazen de işlevini yerine getirememekle beraber birçok sorunu da yaratmaktadır. Bu sorunlar araştırmamızın da içerisinde ele alacağımız görsel kirlilik, kent kimliği etkisi ve özellikle tarihsel bilgilenme de yaşadığımız sorunlar yani tarihi kültürel varlıkların bilgilendirme tasarımı sorunlarıdır.

Bireyler içinde yaşadıkları dünyayı ve daha önceki yaşantıları yani tarihimizi, kültürel değerlerimizi bilmek isterler aslında bu geleceği inşa edebilmek için bir ihtiyaçtır. Dolayısıyla tarihi ve kültürel değerlerimiz olan camilerin, medreselerin, türbelerin vb. bilgilendirme tabelaları iyi, modern ve algılanabilir bir tasarım ile alıcılara(bireylere) sunulmalıdır. Birey kültürel değeri olan bir camiye girdiğinde eğer var ise bilgisi, temel taşından şerefesine kadar bütün bilgilere ulaşabilmelidir. Bilgi ile birey arasındaki iletişim sağlıklı ve kalıcı bir biçimde oluşturulabilmesi, tarihin anlamlandırılabilmesi ve geleceğin şekillenmesi adına önemli bir katkı olacaktır. Bu bağlamda ülkemizde bir problem olarak görülen tarihi kültürel varlıkların bilgilendirme tasarımları sorunlarını ortaya koymak ve çözüm önerileri geliştirmek adına Konya, Antalya, Sinop illerinin bazı tarihi camilerinde var olan bilgilendirme tasarımlarının tarihi dokusunu, kültürel değerlerini yansıtma ve algılanabilirliğini sağlayabilmek adına “nasıl” tasarlandığı üzerine odaklanılmıştır.

Araştırmamızdaki amacımız, tarihi kültürel camilerin bilgilendirme tasarımlarının tasarım ilkeleri bütününde tarihi kültürel bilgileri görsel bir iletişim kaynağı olarak ne derecede yansıttıklarını belirlemektir. Ayrıca, grafik tasarımı alanındaki tasarım kriterleri çerçevesinde (tipografi, renk, materyal kullanımı, vb.), algılanabilirliği ve hatırlatıcı gücünün sürdürülebilirliğinin değerlendirilmesi araştırmanın amaçlarındandır.

Araştırma kapsamında ele alınan Türkiye’deki tarihi camilerdeki bilgilendirme tasarımları çalışmanın evrenini oluşturacaktır. Ayrıca, seçkisiz örnekleme ile belirlenmiş Konya, Antalya ve Sinop il merkezlerindeki tarihi ve kültürel değere sahip bazı camilerdeki bilgilendirme tasarımları çalışmanın sınırlarını oluşturacaktır.

Bilgilendirme Tasarımları ve Kullanımları

Bilgilendirme tasarımlarını, bilgilendirme ve yönlendirme tasarımları olarak tanımlamak gerekir. Çünkü birçok bilgilendirme tasarımın yönlendirme işlevi de vardır. Bu kapsamda bilgilendirme tasarımları; bulundukları alana dair gerekli bilgileri bireylere (alıcılara) sunan ve aynı zamanda bireyleri doğru yönlendirebilen grafik sanatların altında ele alınan görsel iletişim sağlayan araçlardır (Alpagut, 2005: 24; Bulut ve Uslu, 2017: 2559; Uslu, 2010: 42; Güler, 2008: 6).

Bilgilendirme Tasarımlarını 10 ana başlık altında toplamak mümkündür.

1. Belge / Doküman Tasarımı

2. Form Tasarımı

3. Kullanım Kılavuzu Tasarımı

4. Harita Tasarımı

5. Sembol tasarımları

6. İnfografikler

7. Yönlendirme ve İşaretlendirme Tasarımı

8. Sergileme Tasarımı

9. Piktogramlar

10. Tabela Tasarımı (Bulut ve Uslu, 2017; İnanç İlisulu, 2017).

Çalışmamızda ele aldığımız tabela tasarımlarını şu şekilde ifade etmek doğru olacaktır; bilgi alıcılarının (bireylerin) dikkatini çekmek, gerekli bireylere aktarmak ve bireyleri yönlendirmek amacıyla oluşturulan görsel iletişim araçlarıdır (Bulut ve Uslu, 2017).

Bu maddeler ve tanımlamalar doğrultusunda bilgilendirme tasarımı hakkında “Ne?”, “Nedir?” gibi sorulara cevap bulabilmekteyiz. Fakat yapılan tasarımlara dair değerlendirmelerde bulunabilmek için aşağıda belirtilen ilkeleri göz önünde bulundurmak gerekir.


  1. Yaklaşım

Yapılacak bir proje için planlama bilgi alıcıları(bireyler) gözetilerek yapılmalı ve ortaya konulacak ürün kamu yararına olmalıdır. Bilgilendirme tasarımcıları ortaya çıkaracakları ürünü oluştururken birer “ bilgi alıcı” olarak tasarımı oluşturmalıdırlar. Tasarımcının duygudaşlık duygusu tasarımın başarı düzeyini artıracaktır. Tasarımcı nezaket bilinci ile yaklaşmalıdır. Çünkü bilgilendirme tasarımı, insanın başkalarına kendini adadığı, onları kullanabilecekleri bilgi ortamıyla buluşturduğu bir tür nezaket ve saygı becerisidir. Bilgilendirme tasarımcıları, tasarım sürecini bu kriter bazında yürütürlerse karmaşık bir yoğunluğun üstesinden gelebilir ve asıl hedef olan kullanıcıyı bilgilendirebilirler. Böylece kullanıcıları ister görme engelli olsun, ister farklı uluslardan gelsin, aşağıdaki plan onlara hizmet verebilir (Güler, 2008).



  1. Konumlandırma

Kullanıcılar arası farklılıklar ve bu farklılıkların gereksinim duyduğu bilgi aslında bilgilendirme tasarımının nereye konumlandırılacağını belirler. Örneğin; tarihi bir camide bir kadın bir de erkek girişi vardır. Dolayısıyla iki farklı yerde iki ayrı bilgilendirme tasarımı yapmalı ve konumlandırılmalıdır.

  1. Tutumluluk

Tutumluluk bütçe açısında önemli olduğu kadar yapılacak tasarımın estetik olması ve işlev gördüğü yer ile uyumlu olması da bir o kadar önemlidir. Dolayısıyla tasarımcı yapacağı tasarımın maliyetini düşünmeli bunun yanında bilgilendirme tasarımının işlev göreceği mekânı görmeli ve hissetmelidir. Örneğin; araştırmamızda ele aldığımız tarihi camilerdeki bilgilendirme tasarımlarının birçoğunun tarihin görsel yapısıyla uyumlu olmadığı gibi.

  1. Başarı

Bilgilendirme tasarımının uygulanması aşamasında başarı değerleri için baş koşul projenin kullanılabilir olmasıdır. Bir başka deyişle, kullanıcı grubu ortaya konan projeden yararlanabiliyorsa, projenin “yüksek başarılı” olduğu söylenebilir. Bilgilendirme tasarımında başarı kriteri doğrudan işlerliğe bağlıdır. Bu nedenle başarı denince hedefi vurmak düşünülmelidir. Başarı değerleri tasarımın temel nitelikleriyle birlikte anılır. İyi bir tasarımın kriterleri arasında yer alan estetik duruş, verimlilik, kullanılabilirlik ve ekonomik öncelikler aynı zamanda birer başarı kriteridir.

2.YÖNTEM

Bu çalışmada, Konya, Antalya ve Sinop il merkezlerinde bulunan tarihi ve kültürel değere sahip camilerin bilgilendirme tasarımlarının bulundukları mekânlarda bilgilendirme işlevini ne ölçüde yerine getirebileceği adına değerlendirmede bulunulmuş ayrıca, ait oldukları mekânların tarihi değerine uygunluk düzeyleri değerlendirilerek, grafiksel açıdan incelenmiştir.

Araştırma, yorumlayıcı yaklaşıma dayalı nitel bir çalışmadır. Araştırmada amaç; bu konuda var olan bilgilere yenilerini eklemektir. Geçmişte ya da halen var olan bir durumu var olduğu şekliyle betimlemeyi amaçlayan bir yaklaşımdadır (Karasar, 1994: 77). Araştırmanın evrenini grafik disiplininden tarihi kültürel camilerin bilgilendirme tasarımları oluşturmaktadır. Seçkisiz örnekleme tekniği kullanılarak araştırmanın örneklemi belirlenmiştir. Bu kapsamda Konya, Antalya ve Sinop il merkezlerindeki bazı tarihi ve kültürel değere sahip camilerin bilgilendirme tasarımları çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Değerlendirmenin gerçekleşmesi için gerekli görsel veriler araştırmacı tarafından güncel olarak çekilen fotoğraflar üzerinden yapılmıştır. Ayrıca, araştırmanın kuramsal boyutunu tamamlamak için ulusal ve uluslararası literatür taranmıştır.

3.BULGULAR

Bu bölümde, seçilen illerde var olan bazı tarihi camilerin bilgilendirme tasarımları, grafik tasarım ilkeleri açısından yeterliliği, algılanabilirliği ve hatırlatıcı gücünün sürdürülebilirliğinin değerlendirilmesi yapılmıştır.



    1. Antalya

      1. İskele Camii



Fotoğraf 1. Antalya/Muratpaşa/ İskele Camii/ Bilgilendirme Tabela tasarımı (Topaklı, 2018)
Fotoğraf 1’de Antalya /Muratpaşa merkez ilçesinde bulunan İskele camii tabelası camii duvarı üzerine konumlandırılarak caminin tarihi dokusu görüntü olarak olumsuz etkilenmektedir. Ayrıca Diyanet İşleri Başkanlığının standart müfredatına göre hazırlanmış bilgilendirme tabela tasarımı caminin tarihi dokusunu olumsuz etkilerken, renk ve font açısı bakımından olumsuz örnek teşkil etmektedir.



Fotoğraf 2. Antalya/Muratpaşa İskele Camii/ Bilgilendirme Tabela tasarımı (Topaklı, 2018)

Antalya/Muratpaşa tarihi İskele camiye ait tarihi bilgilerin yer aldığı bilgilendirme tasarımı incelendiğinde; fotoğraf araştırmacı tarafından çekilmiş fakat ilk başta ne olduğu tam olarak anlaşılmamış dikkatli bakıldığında üzerinde tarihi iskele camiye ait bilgilerin olduğu görülmüştür. Modern bir tasarım ile yapılmaya çalışılmış tasarım caminin tarihi dokusuna uyum sağlamamakla beraber algılanabilirliği ve akılda kalıcılığı oldukça zayıftır. Tasarım materyallerinin yanlış seçilmesi zamanla tabelanın yıpranmasına neden olmuştur. Üzerindeki yazıları okumanın neredeyse imkânsız olduğu tasarım bilgilendirme işlevini yerine getirememekte ayrıca, görüntü kirliliği oluşturmaktadır.



      1. Tekeli Mehmet Paşa Camii



Fotoğraf 3. Antalya/Muratpaşa/ Tekeli Mehmet Paşa Camii/ Bilgilendirme Tabela Tasarımı (Topaklı, 2018).



Fotoğraf 4. Antalya/Muratpaşa/ Tekeli Mehmet Paşa Camii/ Bilgilendirme Tabela Tasarımı (Topaklı, 2018)
Tekeli Mehmet Paşa Camii Antalya Kalesi girişinde ve Saat Kulesi'nin arkasında yer alan bir Osmanlı eseridir. Caminin tarihinin yer aldığı bilgilendirme tasarımı, tarihi İskele caminde olduğu gibi yine cami duvarı üzerine konumlandırılarak tarihi dokuyu olumsuz etkilemektedir. Bilgi alıcıları (bireyler) düşünülerek göz hizasına göre konumlandırılması algılanabilirliği artırmıştır. Bilgilendirme tabela tasarımları diğer tarihi mekânlarla tasarım bütünlüğü sağlanmıştır. Fakat Tasarım materyalinin yanlış seçilmesi tıpkı İskele caminde olduğu gibi (bkz. Fotoğraf 2.) güneş solmalarına maruz kalarak görüntü kirliliğinden başka bir işleve sahip değildir. Yine kullanılan bu ortak tasarım dili tarihi dokuyu yansıtmamaktadır. Bununla birlikte cami duvarı üzerinde birçok bilgilendirme tabelasının olduğu görülmekte (bkz. Fotoğraf 5.) ve hepsi için ayrı tasarım dili kullanılmıştır. Bu durum algı sorunu ortaya çıkarmakla birlikte caminin tarihi dokusunda görsel kirliliğe neden olmaktadır. Ayrıca kent estetiğini de olumsuz etkilemektedir.



Fotoğraf 5. Antalya/Muratpaşa/ Tekeli Mehmet Paşa Camii/ Bilgilendirme Tabela Tasarımı (Topaklı, 2018)


    1. Konya

      1. Tahir Paşa Camii



Fotoğraf 6. Konya/Merkez “Tahir Paşa Camii” (Dursun Fakıh Camii) (Topaklı, 2018)
Konya/ Merkez dershaneler caddesinde bulunan tarihi cami Osmanlı dönemi eserlerindendir. Camii faal olarak kullanılmakta olup diyanet işleri başkanlığı hizmetindedir. Diyanet İşleri başkanlığının cami tabela uygulama yönetmeliği standarttı bellidir ve camii bilgilendirme tabela tasarımları bu standartta uygun olarak yapılmaktadır. Tıpkı Antalya İskele Camii tabela örneğinde olduğu gibi (bkz. Fotoğraf 1.). Fakat burada uygulanmış tabela örneği bakır kabartma şeklindedir (bkz. Fotoğraf 5.).



Fotoğraf 7. Konya/Merkez “Tahir Paşa Camii Bilgilendirme Tabela Tasarımları (Topaklı, 2018)

Camii adı daha önce “Dursun Fakıh Camii” iken Osmanlı döneminde Tahir paşa tarafından restore edilerek ismi “Tahir Paşa Camii” olarak değiştirilmiştir. Fakat camii girişinde bakır kabartma üzerinde “Dursun Fakıh camii” yazması ayrıca, Resim 8’da var olan bilgilendirme tasarımı üzerinde Tahir Paşa Camii yazması anlam karmaşası oluşturmakta ve dil bütünlüğünü bozmaktadır.





Fotoğraf 8. Konya/Merkez “Tahir Paşa Camii Bilgilendirme Tabela Tasarımları (Topaklı, 2018)

Camiye dair bilgilerin yer aldığı tasarım Selçuklu dönemi süslemelerin hakim olduğu bir tasarımla yapılmıştır. Bu durum ilk bakışta yanlış bilgilendirme algısı yaratabilmektedir. Ayrıca bilgiler küçük fontlarla yazılmış ve göz problemi olan bireyler için algılanmayacak derecededir. Metal çerçeve ve ayaklardan oluşan tasarım toprak üzerine konumlandırılmış ve eğik bir şekilde durmaktadır.



      1. İplikçi Camii

Konya/Merkez Mevlana caddesinde yer alan camii derin bir tarihi geçmişe sahip ve Konya ili için önemli tarihi bir camiidir. Fakat bu önemli tarihi anlamlı bir hale getirebilmek için burada yapılacak bilgilendirme tasarımının oldukça başarılı bir şekilde oluşturulması gerekirdi. İplikçi Camide maalesef bilgilendirmenin oldukça zayıf olduğu görülmektedir. İplikçi caminin giriş kapısının dışında ve bilgilerin olduğu tabelanın dışında başka hiçbir yerde isminin yazılmadığı görülmektedir.



Fotoğraf 9. Konya/Merkez “İplikçi Camii” (Topaklı, 2018)



Fotoğraf 10. Konya/Merkez “İplikçi Camii” Bilgilendirme tabela tasarımları (Topaklı, 2018)



Fotoğraf 11. Konya/Merkez “İplikçi Camii” Bilgilendirme tabela tasarımları (Topaklı, 2018)
Fotoğraf 9’de ve Fotoğraf 11’de camii duvarı üzerine yönlendirme tabelaları yerleştirilerek, tarihi doku görsel anlamda tahrip edilmiştir. Ayrıca Fotoğraf 12’de ve Fotoğraf 13’de camiye ait tarihi bilgilerin yer aldığı bilgi tabela tasarımı renk, punto ve tabela materyali kullanımı bakımında oldukça zayıftır. Punto büyüklüğü küçük tutularak yazılan bilgilerin okunması zordur. Araştırmacı tarafından 1 metre mesafeden zorlanarak okunmuştur. Ayrıca, materyal olarak cam kullanılmıştır. Cam malzeme parlama yaptığından önündeki her şeyi yansıtmaktadır. Bu durum aslında sürekli değişen bir arka plan rengi oluşturmaktadır. Dolayısıyla algıyı ve anlaşılırlığı düşürmektedir.


Fotoğraf 12. Konya/Merkez “İplikçi Camii” Bilgilendirme tabela tasarımları (Topaklı, 2018)

Fotoğraf 13. Konya/Merkez “İplikçi Camii” Bilgilendirme tabela tasarımları (Topaklı, 2018)


      1. Kapı Camii

1658 yılında yapılan Kapı Camii Osmanlı dönemi eserlerindendir. Camiye girerken bir anda o kadar çok bilgiye maruz kalınmaktadır ki bu burum bir anlam karmaşası oluşturmaktadır. “Kapı Camii” bilgilendirmesi birden fazla yapılarak ve farklı yerlere konumlandırılmıştır. Bu bilgilendirmeler renk, tipografi ve materyal kullanımı bakımından birbirinden oldukça faklıdır ve görsel kirliliğe neden olmaktadır.


Fotoğraf 14. (Sol taraf) Konya/Merkez “Kapı Camii” Bilgilendirme tabela tasarımları (Topaklı, 2018)

Fotoğraf 15. (Sağ taraf) Konya/Merkez “Kapı Camii” Bilgilendirme tabela tasarımları (Topaklı, 2018)
Köklü bir geçmişe sahip Konya camilerine bakıldığında cami bilgilendirme tabela tasarımları işlev gördükleri yerlerde genellikle görsel kirlilik oluşturmaktadır. Konumlandırma, görsel tutumluluk, yaklaşım ilkesi, estetik duruş, kullanılabilirlik gibi kriterler bakımından yetersiz görülmüştür.



Fotoğraf 16. Konya/Merkez “Kapı Camii” Bilgilendirme tabela tasarımları (Topaklı, 2018)

Fotoğraf 17. Konya/Merkez “Kapı Camii” Bilgilendirme tabela tasarımları (Topaklı, 2018)



    1. Sinop

      1. Alaaddin Camii



Fotoğraf 18. Sinop/Merkez “Alaaddin Camii” Bilgilendirme Tabela Tasarımları (Topaklı, 2018)
Fotoğraf 18’de Sinop Sakarya Caddesi üzerinde bulunan Alaaddin Camii duvarı üzerinde bulunan camii işaretleme tabelası ve sokak yönlendirme tabelası caminin dokusuna zarar vermektedir. Bununla birlikte birçok tabelanın birlikte kullanımı ve trafik levhasının arkasında bulunması algılanırlığı kısmen de olsa düşürdüğü düşünülmektedir. Alaaddin Camii bilgilendirme tabela tasarımı ise diğer tarihi camii bilgilendirme tasarımları ile tasarım bütünlüğü açısından uyumlu fakat tarihi ve kültürel bütünlük açısından şehir yapısına uygun değildir.


Fotoğraf 19. Sinop/Merkez “Alaaddin Camii” Bilgilendirme Tabela Tasarımları(Topaklı, 2018)
Sinop Alaaddin Camii içerisinde yer alan bilgilendirme tabelasında camii hakkında bilgiler sarı zemin üzerine siyah yazı ile verilmiş olup Camii’nin üstten çekilmiş fotoğrafı konularak fotoğraf üzerinde cami ve etrafındaki önemli yapıların isimleri yazılarak belirtilmiştir. Öncelikle Metal tabela üzerine yapıştırılan bilgilerin olduğu sticker, fotoğrafların ve yazının olduğu alt kısımdan yıpranarak yırtılmış, dolayısıyla kelime eksikliği doğurmuştur. Ayrıca zamanla fotoğrafta ve arka plan renginde solma durumu söz konusu olduğunda hem görsel bir kirliliğe yol açmış hem de algılanırlığı zayıflatmıştır. Aynı durum Fotoğraf 20 içinde geçerlidir.



Fotoğraf 20. Sinop/Merkez “Alaaddin Camii” Bilgilendirme Tabela Tasarımları(Topaklı, 2018)


      1. Meydankapı (Süleymaniye) Camii



Fotoğraf 21. Sinop/Merkez “Meydankapı” Bilgilendirme Tabela Tasarımları (Topaklı, 2018)
Fotoğraf 21’de Sinop Meydankapı Camii’ne ait olan duvara yapıştırılan işaretleme tasarımı ve yönlendirme tabelası caminin tarihi doku görüntüsünü bozmakta, kültürel anlamda görüntü kirliliği oluşturmaktadır. Aynı zamanda yufkacı tabelasında yufkacının sıcak renk ile kullanılması ve yönlendirme işareti camiinin de o yönde olduğu algısını yaratarak ilk bakışta anlam karmaşasına neden olmaktadır.

4. Sonuç ve Öneriler

Araştırma sonucunda; Antalya, Konya ve Sinop illerindeki bazı tarihi camilere ait bilgilendirme araçlarının kısmen bazı yerlerde yenilenmekte olduğu, fakat bu yenilenmelerin tarihi dokuya uygun olmadığı ve cami duvarları üzerinde birçok bilgilendirme aracının var olduğu bu durumun beraberinde görsel kirliliği artırdığı görülmektedir. Birçok bulgudan da anlaşılacağı üzere bilgilendirme araçlarının kendi içerisinde bir tasarım, dil, renk vb. bütünlüğünün olamayışı görsel kirliliğe yol açtığı gibi görsel algıda anlam kargaşasına da yol açtığı, aynı zamanda kent kimliğini de doğrudan etkilediği düşünülmektedir.

Ayrıca köklü bir geçmişe sahip olan bu camilerin bilgilendirme tabelalarının bazı camilerde olmadığı olsa bile yeterli bilgiyi barındırmadığı görülmüştür.

Özellikle Antalya ilindeki camii bilgilendirme tasarımları yanlış materyal kullanımı sonucunda yıpranarak bilgilendirme işlevlerini yerine getirememektedir.

Tarihi anlamda birçok ulusa ev sahipliği yapmış Sinop şehrinin bu uluslardan kalan kültürel zenginliklerini şuanda bile somut olarak içerisinde barındırıyor olmasının çok pozitif bir etkisi vardır. Fakat esas olan bu zenginliği değerli kılabilmek, onu yaşatabilmektir. Bu zenginliği yaşayacak olan bizler, o tarihi iyi bilip özümsememiz gerekir. Bu durumda, bilgiden geçer en önemli zenginlik olan bilgi, tarihi dokuyu bizlere daha anlamlı kılar. Dolayısıyla bu mekânlarda yapılan bilgilendirme araçlarının tasarımlarına daha çok özen gösterilmelidir.

Ayrıca yapılan bilgilendirme tasarımları tek elden değil alanında uzman tasarımcılar tarafından araştırmamızın kavramsalında ele aldığımız bilgilendirme tasarımı ilkeleri doğrultusunda projeleri oluşturmalıdırlar.



  1. Kaynakça

ALPAGUT, Zeren. (2005), Kamu Mekanlarında Kent Mobilyalarından Bilgilendirme, Yönlendirme Ve İşaretlendirme Elemanlarının İrdelenmesi: Taksim Örneği. Yüksek Lisans Tezi, İTÜ, İstanbul

BULUT, Duygu Merve ve Uslu, Özlem (2017), Mekan Tasarımında Bilgilendirme Ve Yönlendirme Elemanlarının İncelenmesi Forum Mersin Örneği, İdil Sanat Dergisi, Cilt:6, Sayı:37

GÜLER, Tuğcan (2008). Grafik Tasarımda Yeni Bir Alan: Bilgilendirme Tasarımı ve Bir Uygulama Yayımlanmamış doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.

İNANÇ İLİSULU, T. (2017), Bilgilendirme Tasarımı Ve Eğitimdeki Yeri, Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, Cilt:6 Özel Sayı:1

KARASAR, Niyazi (1994). Araştırma ‘da Rapor Hazırlama, Ankara: Eğitim Danışmanlık Ltd. Şti.

JACOBSON, Robert (2000). Information Design. Londra: The MIT Press.

NAS, Emine ve TOPAKLI, Asım (2017) Kültürel Kent İmajını Etkileyen Büyükşehir Belediyesi Logolarına Öznel Ve Nesnel Bir Yaklaşım, Sosyal Bilimler Dergisi (SOBIDER), Cilt:4 Sayı: 17 Sayfa: 153

USLU, Yaşar (2010), İlköğretim Okullarında Bilgilendirme Grafiklerinin Etkinliğinin Öğrenci Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi Ve Bir Uygulama Örneği, Yayınlanmamış Y. Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal bilimler Enstitüsü Grafik Ana Sanat Dalı, Kütahya.



İnternet

url:http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.5ad9143ec3cbc7.24596371



Fotoğraf

TOPAKLI, Asım. (2018). [Fotoğraf 1.- 21.]. Araştırmacının kütüphanesi.



** Öğr. Gör., Sinop Üniversitesi, Gerze Meslek Yüksekokulu, Tasarım Bölümü, Grafik Tasarım Programı.

-Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tasarım Anabilim Dalı Doktora Programı,

-Gazi Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Resim Ana sanat Dalı, Sanatta Yeterlilik Programı, atopakli@gmail.com.


**** Prof. Dr., Selçuk Üniversitesi, Sanat ve Tasarım Fakültesi / El Sanatları Tasarımı ve Üretimi Bölümü,eminenas@gmail.com.

** Lecturer, Sinop University, Gerze Vocational School, Department of Design, Graphic Design Program

-Selçuk University, Institute of Social Sciences, Department of Design, Phd. Program,



-Gazi University, Institute of Fine Arts, Art Department, Art Proficiency Program. atopakli@gmail.com

**** Professor Doctor, Selçuk University, Faculty of Arts and Design / Department of Handicrafts Design and Production. eminenas@gmail.com


11Kaynak:http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.5ad9143ec3cbc7 .2 4596371.



Dostları ilə paylaş:
Orklarla döyüş:

Google Play'də əldə edin


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə