İSMAİL CENGİZ
İÇİNDEKİLER
Önsöz: Yurt Kaygısı.................................................................................................................2
Giriş: Insanlar Kaybolmaya Başladılar....................................................................................3
BÖLÜM I
MUHAMMED SALİH VE ÖZBEKİSTAN GERÇEĞİ.............................................5 - 33
Muhammed Salih'in Hayatı......................................................................................................5
Askerlik hayatı.........................................................................................................................5
Sovyetler'e Karşı Ilk Milli Tepki.............................................................................................5
İlk Şiir Kitabı...........................................................................................................................6
Gorbaçov'a mektup..................................................................................................................6
Politikaya İlk Adım..................................................................................................................7
Yazarlar Birliği Genel Sekreterliği..........................................................................................7
Özbek Türkçe'si Resmi Dil Olmalı..........................................................................................8
KP. Üyeliğine Red...................................................................................................................8
Birlik Halk Hareketi'nin Kurulması.........................................................................................9
Birlik'e Destek Mitingi...........................................................................................................10
Birlik Hareketi'nin Sonu.........................................................................................................10
Salih Milletvekili Seçiliyor....................................................................................................10
Erk Partisi'nin Kuruluşu.........................................................................................................11
Özbekistan Bağımsızlık Deklarasyonu..................................................................................11
Özbekistan'ın Egemenliği İlan Ediliyor.................................................................................11
Devlet Başkanlığı Seçimi.......................................................................................................12
Ve Devlet Terörü Başlıyor.....................................................................................................12
Öğrencilerin Öldürülmesi......................................................................................................12
Tutuklamalar Başlıyor............................................................................................................13
Hükümet Yeniden Örgütleniyor.............................................................................................13
ABD ve AGİK'in Girişimleri.................................................................................................13
Muhalefette Tedirginlik Artıyor.............................................................................................14
Muhalefetin Ortak Toplantısı.................................................................................................16
Kerimov'un M. Salih ile Görüşmesi.......................................................................................16
Muhalefet Referandum İstiyor...............................................................................................16
Politik Terör...........................................................................................................................17
Terörü Protesto Toplantısı.....................................................................................................17
Salih'in İstifası ve Tutuklanması............................................................................................17
1993: Baskılar Doruğa Ulaşıyor............................................................................................18
Salih ve Arkadaşları Tutuklanıyor.........................................................................................18
Ve Salih Ülkesini Terk Ediyor...............................................................................................19
Kerimov'un Komplosu...........................................................................................................19
ABD Kerimov'u Protesto Ediyor...........................................................................................20
Clinton'un Resmi Notası........................................................................................................20
İnsan Hakları Grubunun Protestosu.......................................................................................20
Özbekistan'da Hayvani Bir Baskı Var...................................................................................20
Özbek Büyükelçisi ABD'ye İltica Ediyor..............................................................................21
Erk Gazetesi Yeniden Yayınlanıyor......................................................................................21
Kerimov, Türk Elçisinden Salih'i Talep Ediyor.....................................................................21
ABD'li Prof. Taşkent Havaalanından Kovuluyor..................................................................22
ABD, Özbekistan'ı Protesto Ediyor.......................................................................................22
Terör Yeniden Hortluyor.......................................................................................................22
Salih'in Evleri Müsadere Ediliyor..........................................................................................22
30 Bin Muhalif İşten Atıldı....................................................................................................22
Salih'in Dostları da İşten Atıldı..............................................................................................23
Rejim Artık Kudurmuştu.......................................................................................................23
T. Ü. Gazetecilik Fakültesi Kapatılıyor.................................................................................24
Türkçü Yazar Mehmedali Mahmud Tutuklanıyor.................................................................24
Kerimov, Türkiye'deki Elçisini Geri Çekiyor........................................................................24
Diplomatik Nezaket Kuralları Bile Çiğneniyor.....................................................................25
İstenmeyen Adam İlan Edilen İlk Türk Vatandaşları............................................................25
Özbekistan Müftüsü Ülkeden Kaçıyor...................................................................................26
Şahısların Evlerine El Konuluyor..........................................................................................27
Yurt Dışına Kaçan Muhalifler Talep Ediliyor.......................................................................27
Rejim Kudurmaya Devam Ediyor..........................................................................................27
Eğitim Bakan Yrd. Görevinden Alınıyor...............................................................................28
İslam Dinine Hücumlar Yoğunlaştı.......................................................................................28
Gençler Örgütleniyor.............................................................................................................28
Gençler "Özlük" Gazetesini Yayınladılar..............................................................................29
Alma-Ata'da İnsan Haklarına Leke........................................................................................29
İki Erk Üyesi Alma-Ata'dan Kaçırılıyor................................................................................29
Muhammed Salih Nazarbay'a Mektup Yazıyor.....................................................................29
Hükümet Çatırdıyor...............................................................................................................30
Kerimov'un Ani Türkiye Ziyareti..........................................................................................31
Suikast Timi İstanbul'a Gönderiliyor.....................................................................................31
Uluslararası Af Örgütü'nden Özbekistan'a Sert Uyarı...........................................................31
Başbakan Yrd. Karabayev Görevden Alınıyor......................................................................32
Kazakistan'dan Özbek Muhalefetine Destek..........................................................................32
Öğrencilerin Çoğu Türkiye'ye Gönderilmiyor.......................................................................32
Kerimov'un Vefasızlığı..........................................................................................................32
Ve Muhammed Salih Türkiye'yi Terk Ediyor........................................................................33
BÖLÜM II
AYDINLARIN GÖRÜŞLERINDEN DERLEMELER.............................................34 - 42
Prof. A. Andıcan: "Diktatör Kerimov, Demokrasi Düşmanıdır"...........................................34
Dr. B. Hayit: "Kerimov İçin Demokrasi Yok Farzedilmeklte"..............................................34
Turcanzade: "Kerimov, Hile ve Desiselere Başvuran Azılı Komünisttir".............................35
ARD TV: "Özbekistan Hapishaneye Dönüşmüştür".............................................................36
Nilüfer Yalçın: "Kerimov, Totaliter Yönetimi Ayakta Tutuyor"...........................................36
Prof. Aydın Yalçın: "Kerimov'un Ne Yaptığı Belli Değil"...................................................36
H. Uluengin: "Özbekistan'dan Azerbaycan'a Bakarken".......................................................37
M. N. Özfatura: "Kerimov Gidicidir"....................................................................................38
Gazeteci Aslan Tekin: "Kerimov'un Muhalefet Fobisi"........................................................38
Orhan Tokatlı: Türk-Özbek İlişkilerinde Serinlik.................................................................39
Dr. C. Cavanaugh: "Özbekistan'da Gerçek Muhalefet Yok".................................................39
Newsweek: "Kerimov Muhaliflerin Başını Ağrıtıyor"..........................................................39
Abidin Bozdağ: "Batı Muhalif Güçlere Destek Olmalı"........................................................40
Prof. Baskın Oran: "İktidarlara Fazla Angaje Olmamak Gerekir"........................................40
Sedat Sertoğlu: "Onurlu Mücadele".......................................................................................41
Günaydın Gazetesi: "Çetin'in Dış Politikada Son Zaferi".....................................................41
BÖLÜM III
MUHAMMED SALİH'İN ŞİİR DÜNYASI.. ............................................................43 - 50
Ben Hiç Kimseye Boyun Eğmem..........................................................................................46
Öldürülemez...........................................................................................................................47
Farklı Olarak..........................................................................................................................47
Usüllerden Biri.......................................................................................................................47
İt-Köpek.................................................................................................................................48
Sözleri Yaratıp.......................................................................................................................48
Türkistan................................................................................................................................49
Böyle bir Vatanım Var İken...................................................................................................49
Ekim İhtilali Sloganları..........................................................................................................49
Garip Ağaç.............................................................................................................................50
Türkçe'de................................................................................................................................50
BÖLÜM IV
MUHAMMED SALİH'DEN SEÇMELER................................................................51 - 54
"Halk Hem Azad Olmalı Hem Karnı Tok Olmalı"................................................................51
"Topraklar Köylülere Dağıtılmalı"........................................................................................51
"Halka İmkan Verilmeli".......................................................................................................51
"Özgürlük ve Reform Bütündür"...........................................................................................51
"Tek Adam Zihniyetine Karşıyız..." .....................................................................................51
"Değerleri Koruyarak Dışa Açılacağız..."..............................................................................52
"Özbekistan’ın Kendi Modeli Olmalı"...................................................................................52
"Sadece Türkiye Modeli Yetmez".........................................................................................52
"Milli Şuura Ihtiyacımız Var"................................................................................................52
"İbadet Hürriyeti Devletin Teminatıdır"................................................................................52
"Dini Politikaya Karıştırmamak Lazım "...............................................................................53
"Dilde, İşde, Fikirde Birlik"...................................................................................................53
"Türkistan Birliği"..................................................................................................................53
"Özbekistan, Türkistan’ın Parçasıdır..." ................................................................................53
"Heykelleri Ancak İnkılap Boranı Uçurabilir"......................................................................53
"Ruh Yoksa İnsan da Taştan Farksız Olur"...........................................................................53
"Seyahate Hazırlanan İnsan"..................................................................................................54
Son Söz..................................................................................................................................55
İçindekiler..............................................................................................................................56
![](19568_html_299897c8.gif)
[1] İ. Cengiz, Yeni Hafta Gazetesi, Ağustos 1994
[2] Yeni Hafta Gazetesi 14.08.1994
[3] Yeni Hafta Gazetesi İ. Cengiz, 17-24 Temmuz 1994
[4] Yeni Hafta Gazetesi 14.08.1994
[5] Erk sözcüsü Namaz Narmuddin 14.08.1994
[6] Birlik Kurucusu:Dedehan Hasan 14.08.1994
[7] Cassandra Cavanaugh RFE/RL No: 31 Temmuz 1992
[8] Nezavisimiya Gazetesi Ropörtaj 28.05.1994
[9] Mirsaidav iki yıldır evinde gözaltında, Yurt dışına çıkışı yasak. Kendisi Demokratik Forum’un üyesi
[10] Komsomoiskaya Pravda, 30 Ocak 1992
[11] Cassandra Cavanaugh. RFE/RL Dergisi No:31
[12] Los Angeles Times, 17 Şubat 1992
[13] C. Cavanaugh, RFE/RL No:31
[14] Radio Russia ve Reuters, 9 Mart 1992
[15] RFE/RL, Temmuz 1992 No: 31
[16] N. Yalçın, Y. Forum Dergisi, Temmuz 1992 No:278
[17] Türkistan Dergisi
[18] A. Yalçın, Y. Forum Dergisi, Temmuz 1992 No:278
[19] Erk Gazetesi 14 Haziran 1992
[20] RFE/RL, Özbekçe Servisi, 02.07.1992
[21] Erk Partisi Basın Bildirisi
[22] Rus TV Haberleri, 13 Temmuz 1992
[23] RFE/RL Rusça Serubi, 10 Temmuz 1992
[24] Time, 15.11.1993
[25] Washington Post, 16 Eylül 1993
[26] Fred Hiatt, Washington Post, 16.09.1993
[27] 6 Mart 1994 tarihli Erk Partisi açıklaması
[28] Erk Gazetesi No:2 (97) 1 Şubat 1994
[29] Erk Gazetesi No:3 (98) 16 Mart 1994
[30] Erk Partisi bildirisi, 6 Mart 1994
[31] Erk Gazetesi, Mart 1994, No:5 (100)
[32] Yeni Günaydın Gazetesi, 24 Temmuz 1994
[33] Yeni Günaydın Gazetesi, 15 Eylül 1994
[34] A. Andıcan, Türk Yurdu Dergisi, Aralık 1992, 64. Sayı sh. 15
[35] Baymirza Hayit, Türkistan Dergisi, 1991 No: 13 Sh. 29
[36] Selam Gazetesi, Haziran 1994
[37] Nilüfer Yalçın, ‘Atayurt Özbekistan’ Yeni Forum Dergisi, Temmuz 1992 sayı: 278 sh. 5
[38] Yeni Forum Dergisi, ‘Anayurtta Arayışlar’ Temmuz 1992 sayı: 278 sh. 23-24
[39] Hürriyet Gazetesi, 07.04.1993
[40] M. Necati Özfatura, Yeni Dünya Dergisi, Eylül 1994, Sayı: 112 sh. 34
[41] A. Tekin, Ortadoğu Gazetesi, 23.06.1994
[42] Milliyet Gazetesi, 8 Haziran 1994
[43] RFE/RL Araţtýrma Dergisi, 1. Cilt No: 31
[44] By Caroll Bogert and Steven Levine ‘Where Old Soviet Habits Die Slowly’, ‘Özbekistan’s Presient Makes his Opponets Squirm’, Newsweek Dergisi, February 8, 1993
[45] Değerli araştırmacı Bozdağ’ın bahsettiği gibi ERK, küçük tanınmamış bir parti olsaydı, Kerimov tarafından yasaklanmazdı ve seçimlerde %30’un üstünde oy da alamazdı. (yazarın notu)
[46] A. Bozdağ Aus Politik und Zeitgeschichte,17 Eylül 1993(Geniş bilgi için Bkz. Avrasya Dosyası Dergisi No:1)
[47] Nokta Dergisi, 17 Mayıs 1992
[48] S. Sertoğlu, Sabah Gazetesi, 20 Temmuz 1994
[49] Yeni Günaydın Gazetesi, 27 Temmuz 1994
Dostları ilə paylaş: |