%26. 1-%77 arasında olduğu bulunmuştur. Amerikan Pediatri Akademisi sağlıklı çocuklarda tat kullanım oranının %20-40



Yüklə 507 b.
tarix27.12.2018
ölçüsü507 b.
#86463



  • Gelişmiş ülkelerde binde 10'ların altında olan bebek ölüm hızları ülkemizde yapılan başarılı çalışmalarla 1988 yılında binde 77.7’ye , 2010 yılında ise binde 10’a düşmüştür.

  • Bebek ölüm hızlarının azaltılmasında doğumdan itibaren yenidoğanlara verilen nitelikli bakımın yanı sıra ailenin kültürel özellikleri de önem taşımaktadır.

  • (T.C. Sağlık Bakanlığı, Ana Çocuk Sağlığı Ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü, 2009)









Bir toplumun yaşama biçimi olarak da tanımlanabilen kültür, insanın sağlık algısını doğrudan etkiler.

  • Bir toplumun yaşama biçimi olarak da tanımlanabilen kültür, insanın sağlık algısını doğrudan etkiler.

  • Bu konuda yapılan çeşitli çalışmalar toplumun kültürel özeliklerinin, bireylerin özellikle de bebeklerin sağlık ve hastalık durumlarını önemli şekilde etkilediğini göstermiştir.



Ülkemizin farklı bölgelerinde gerçekleştirilen çeşitli çalışmalar yenidoğanda geleneksel yöntemlerin sıkça kullanıldığını ortaya koymuştur.

  • Ülkemizin farklı bölgelerinde gerçekleştirilen çeşitli çalışmalar yenidoğanda geleneksel yöntemlerin sıkça kullanıldığını ortaya koymuştur.

  • Türkiye’de geleneksel uygulama/ (TAT) kullanma sıklığının; yapılan çalışmalarda %26.1-%77 arasında olduğu bulunmuştur.

  • Amerikan Pediatri Akademisi sağlıklı çocuklarda TAT kullanım oranının %20-40 arasında olduğunu belirtmektedir.

  • (Öztürk 2011)



Aileler tarafından kullanılan bu geleneksel inanç ve uygulamaların bilinmesi, bunlardan zararlı olanların ortaya çıkarılması ve yok edilmeye çalışılması,

  • Aileler tarafından kullanılan bu geleneksel inanç ve uygulamaların bilinmesi, bunlardan zararlı olanların ortaya çıkarılması ve yok edilmeye çalışılması,

  • Sürdürülmesinde sakınca olmayanların ise korunması ve kültürel özellikler ile geleneklere bir anlamda sahip çıkılması oldukça önemlidir.

  • (Özyazıcıoğlu ve Polat 2004)



  • Literatür değerlendirmesi sonucu

  • ülkemizde yenidoğan döneminde annelerin en sık başvurduğu geleneksel uygulamalar;



Tuza yatırma (bebek ilerde kokmasın,çabuk terlemesin, pişik olmasın, pişkin vücutlu olsun ve kibirsiz olsun, bebek küfürlü ve gereksiz konuşmasın ve yaralarının çabuk iyileşmesi amacıyla)

  • Tuza yatırma (bebek ilerde kokmasın,çabuk terlemesin, pişik olmasın, pişkin vücutlu olsun ve kibirsiz olsun, bebek küfürlü ve gereksiz konuşmasın ve yaralarının çabuk iyileşmesi amacıyla)

  • Bala yatırma

  • Gözüne sürme çekme(Kaşı, gözü güzel olsun diye)

  • Gamzesi olsun diye yanaklarını sıkma ve çenesine basmak

  • Gözüne limon sıkma(güzelleşmesi için)

  • Bebeğin başını, belini, alnını sıkıca bağlamak(düzgün olsun diye)

  • (Demirelöz ve Ekşioğlu 2009)



Burnu sıkma(şekilli olsun diye)

  • Burnu sıkma(şekilli olsun diye)

  • Bıngıldağı çökmesin diye üzerine kolonya dökme

  • Bebeğin bacaklarına ve ellerine yeni doğmuş fare kanı sürme(tüyleri dökülsün diye)

  • Bebeğin yüzünü örtme(gözleri iri olmasın diye)

  • Şekerli pelte damlatma(Bebeğin ilerde ağzının kokmasını önlemek ve tatlı dilli olması için)

  • Eklem yerlerinde sorun olmasın diye 7 boğumlu çubuğu yakıp külünü sürme



Bebeğin yüzüne limon, anne sütü ve göbek kanı sürme (bebeğin cildinin güzel olması, büyüyünce sivilce olmaması için)

  • Bebeğin yüzüne limon, anne sütü ve göbek kanı sürme (bebeğin cildinin güzel olması, büyüyünce sivilce olmaması için)

  • Karın bölgesine balmumu ve rakıyı karıştırıp sürme

  • Mevlit okutma

  • Kurban kesme

  • Fakirlere yardım etme

  • Ağaç dikme

  • Yastığının altına haşhaş koyma(kolay uyuması için)

  • Ağzının içine un ve yağı kavurarak yapılan “miyane” denilen çorbayı damlatma

  • (Akın ve ark.2011, Kostak ve Akarsu 2011, Koç ve ark.2011, Demirezen 2009,Tural ve ark. 2009, Kahriman 2007, Eğri 2006, Çalışkan 2005,Işık ve ark.2010, Çalışkan ve Bayat 2011, İz ve Ersoy 2011)



Yenidoğanın odasına et girmesi halinde bebeğin hastalanacağına hatta öleceğine inanma

  • Yenidoğanın odasına et girmesi halinde bebeğin hastalanacağına hatta öleceğine inanma

  • Yenidoğanın ayağının altından öpülürse yürüyemeyeceğine inanma

  • Eve un girdiğinde, yenidoğanı üç kez besmele çekerek yere koyup-kaldırma aksi halde uğursuzluk olacağına inanma

  • Yenidoğan yerde yatarken üzerinden atlanırsa boyunun kısa kalacağına inanma

  • Ağlayan bebeğin babasının ayakkabısı ile üç yol olan bir kavşakta, ağzına vurulduğunda uslanacağına inanma

  • Uğursuzluk getireceği inancıyla eve çivi getirmeme

  • Yeni evli çifti eve almama

  • (Işık ve ark. 2010, Kahriman 2007)



Doğumdan sonra 1-8 saate kadar bekledikten sonra

  • Doğumdan sonra 1-8 saate kadar bekledikten sonra

  • emzirme

  • 1 gün sonra emzirme

  • 1 hafta sonra emzirme

  • 3-5 ezan vakti geçmesini bekledikten sonra emzirme

  • Üç ezan geçtikten sonra anne kıbleye karşı oturur ve sağ işaret parmağını Kuran-ı Kerim’e sürerek çocuğun dudaklarına dokunur.Böylece çocuğun ağzı açılmış olur. Kadının göğsü zemzem suyu ile yıkanır ve önce sağ göğsünü verir.

  • Taş ve arkadaşlarının çalışmasında annelerin %30.3’ünün geç emzirmenin bebeğe zararı olup olmadığını bilmedikleri, emzirmek için neden bekliyorsunuz sorusuna ise %90’nının büyüklerimizden öyle gördük cevabını verdikleri bulunmuştur.



ABD’de yaşayan Asyalı Hintli annelerin doğumdan 12 saat sonra,

  • ABD’de yaşayan Asyalı Hintli annelerin doğumdan 12 saat sonra,

  • Hintli annelerin ise 30 saat sonra emzirmeyi başlattıkları bulunmuştur.

  • Doğumdan sonra emzirilmeye geç başlanılması;

  • Annenin süt yapımını ve emzirme süresini azaltabilmekte,

  • Anne bebek arasındaki ilişkinin erken dönemde gelişmesini engellemekte,

  • Çocuğun artan enerji ihtiyacını karşılayamayarak çeşitli olumsuzluklara neden olabilmektedir.

  • ( Kostak ve Akarsu 2011, Akın ve ark. 2011,Taş ve ark.2011, Karaer ve ark.2011, Özyazıcıoğlu 2000, Vurur ve ark.2009, Kahriman 2007, Yatkın ve ark.2005, Özyazıcıoğlu ve Polat 2004, Hacıalioğlu 1990, Aksayan 1983,Kannan et al. 2004)



Hoca tarafından okunmuş şekerli su verme

  • Hoca tarafından okunmuş şekerli su verme

  • Anason veya portakal suyu verme

  • Mama/pirinç unu verme

  • Zemzem suyu verme

  • Dadak (çaylı ekmek) verme

  • Meyve suyu verme

  • Yasin okutulmuş şeker verme

  • Bal, şerbet verme



Göbeğin düşmesini hızlandırmak için;

  • Göbeğin düşmesini hızlandırmak için;

  • Göbeği, göbek bağı ile sıkıca bağlamak

  • Göbeğe bezden teker yapıp yerleştirmek

  • Göbeğe, göbek tozu sürmek

  • Göbeğe pudra sürmek

  • Göbeğe yağlı hamur koymak

  • Göbeğe margarin sürmek/ un koymak

  • Pise sürmek (Çam ağacının katranı)



Camiye gömmek

  • Camiye gömmek

  • Kuran-ı kerim arasına koymak

  • Göbeği evde saklamak(evine bağlı olsun diye)

  • Göbeği ahıra ya da çöpe gömmek

  • Göbeği ateşe atmak

  • Cüzdana koymak, duvar dibine gömmek veya kitap arasına koymak

  • Göbek bağını yastık içine koymak(ayağı içerde, gözü dışarıda olmaması için)



Kız bebeklerin göbek bağını, dindar olsun diye Kuranı Kerim içine koyma

  • Kız bebeklerin göbek bağını, dindar olsun diye Kuranı Kerim içine koyma

  • Ev kızı olsun diye evin çatısının arasına çakma

  • İş bilir olması için mutfakta ocak taşının altına koyma



  • Bebeğin göğsünü banyoda ovalama

  • Göğsü sıkma

  • Göğsü emme

  • Hiçbir şey yapmama

  • (Akın ve ark. 2011, Işık ve ark. 2010, Kahriman 2007)



Kundak, amaç ve uygulama açısından geleneksel kabul edilmektedir.

  • Kundak, amaç ve uygulama açısından geleneksel kabul edilmektedir.

  • Kundak uygulaması Doğu Anadolu Bölgesinde oldukça yaygındır.

  • Halkın inancına göre; “kundak ne kadar fazla sıkılırsa çocuk o kadar kuvvetli olur.”

  • Çocuk dermiş ki:

  • “Ah şu anam babam bir kavga etseler de beni bir muhkem sıksalar”



*Çocuk rahat uyusun

  • *Çocuk rahat uyusun

  • *Bacakları düzgün olsun

  • *Boyu uzun olsun

  • *Çocuk sıcak kalsın

  • *Beli batmasın

  • *Çelik gibi sert olsun

  • *Kolay kucağa alınsın

  • *Yüzünü yaralamasın

  • *Güzel olsun

  • *Gelenekler böyle olduğu için



Kundak, çocukta kalça çıkığına eğilimi artırır.

  • Kundak, çocukta kalça çıkığına eğilimi artırır.

  • Çocuğun kendisini sıkıntıda hissetmesine yol açar.

  • Kışın soğuk aylarda ilk 3 ay yarım kundak ya da gevşek olması koşuluyla tam kundak önerilebilmekle birlikte,

  • Günümüz tıp bilgileri çerçevesinde, kundaklama sakıncalı bulunan, terk edilmesini sağlamaya yönelik mücadele verilen bir uygulamadır.



Üçüncü gün yıkaması

  • Üçüncü gün yıkaması

  • (Yenidoğanın sırtının avuç ortası ile ovulması böylelikle tüylerinin dökülmesinin sağlanması, bir başka deyişle “diken çıkarılması”)

  • Yarı kırkını bekleme(20 gün)

  • Kırkının çıkmasını bekleme (40 gün sonra yıkama)



Mevlit okutma

  • Mevlit okutma

  • Yenidoğanın ilk banyo suyunun içine; taş, çatal,süpürge teli, çörek otu, soğan kabuğu, miras altını(yüzük) atma

  • Banyo suyuna süt koyma

  • Bebeği içine iğne, sarımsak kabuğu ve gümüş atılan sudan 40 fincan dökerek yıkama

  • Bebeği,içine kırkar tane arpa, buğday,nohut, mercimek ve kırk tane taş/ güzel kokulu yeşil yapraklar koydukları su ile yıkama

  • Bahçeden toplanan dere taşlarını suyun içinde kaynatma ve bu suyu önce evin her yerine serpme, sonra kalanıyla lohusa ve yenidoğanı yıkama

  • Ağız içi de dahil olmak üzere vücudunun her yerine ıslak tuz

  • sürerek bekletme(3-4 saat veya daha fazla )



Tepesinden aşağı 40 defa su dökme

  • Tepesinden aşağı 40 defa su dökme

  • Başının altına ekmek koyma

  • Babasının gömleğini yatağının başına asma

  • Uzak bir yere gezmeye götürme (Yenidoğanın ömrünü uzatacağı düşüncesi ile)

  • Bebeğin çamaşırlarını gece ipte bırakmama

  • Kırk gün boyunca adetli kadına göstermeme

  • Helva dağıtma



Bebeği gece dışarı çıkarmama

  • Bebeği gece dışarı çıkarmama

  • Bebeğe kırmızı giysi giydirme

  • Lohusa ve bebeği yalnız bırakmama

  • Başka lohusalarla karşılaşmamaya çalışma(kırkı karışmasın diye)

  • Gece dışarıya sıcak bir şey dökmeme

  • Çocuğun başına süpürge asma

  • Üzerine çengelli iğne takma

  • Yastığının altına bıçak koyma

  • Çocuğun yüzünü örtme ve eve gelene dikkat etme

  • (Kahriman 2007, Egelioğlu ve ark. 2011)



  • Erkek çocuk kırk günlük olunca, kız çocuk ise kırkına birkaç gün kala kırklanır. Aradaki fark, kadının“eksik” olduğu görüşünden kaynaklanmaktadır.

  • Kırklı olmanın özelliği, annenin bu süre içerisinde tabu yani pis sayılmasıdır. Kırklanmadan sonra anne ve çocuğun her türlü pislikten arındığına, hastalıklara karşı direnç kazandıklarına ve kötü ruhların etkisinden kurtulduklarına inanılır.

  • Bu inanışın psikolojik bir rahatlık sağlayabileceği düşünülebilir.



Annenin lezyonları kendi saçıyla/ iki kumalı kadının saçıyla/kız doğurmuş kadının saçı ile silmesi ve uzak bir yere atması

  • Annenin lezyonları kendi saçıyla/ iki kumalı kadının saçıyla/kız doğurmuş kadının saçı ile silmesi ve uzak bir yere atması

  • Lezyonların üzerine anne sütü, şeker tozu, tuz veya un sürme

  • Lezyonların üzerine küfle böceği ve sarımsağı ezerek karıştırıp sürme veya anne sütü ile sarımsağı karıştırarak sürme

  • Lezyonları iğne ile patlatma/ kanatma

  • Lezyonları çivitle silme



  • Bebeğin ağzına tuz, çay, gül suyu, vazelin ve tarçın sürme,

  • Ağzında çakmak çakma

  • Lezyonları pamukçuk şekeri/ yankı şekeri/ pamukla silme

  • Lezyonların üzerine mürekkep sürme

  • Ağıza limon sıkma

  • Soda ile su karıştırarak lezyonları silme



  • Pudra kullanma

  • Kül/ kuru saz külü sürme

  • Sabunla yıkama

  • Anne sütü sürme

  • Sıvı yağ, tereyağı, yoğurt veya kaymak sürme

  • Sıcak toprağa sarma(höllük)

  • Ölünün yıkandığı sabunla yıkama

  • Soda ya da kil sürme



Bebeğin sıcak kalması ve sağlam olması için bacaklarının arasına elenmiş ve kavrulmuş toprağın konulmasıdır. Höllük ;

  • Bebeğin sıcak kalması ve sağlam olması için bacaklarının arasına elenmiş ve kavrulmuş toprağın konulmasıdır. Höllük ;

  • Bebek pişik olmasın

  • Bebeğin altı kolay temizlensin

  • Gaz sancısı olmasın

  • Topraktan gücünü alsın

  • Üşümesin, sıcak kalsın

  • Bebek rahat uyusun, çabuk büyüsün

  • Büyükler istediği/tavsiyesi doğrultusunda uygulandığı belirtilmektedir.

  • Bebeğin höllüğe yatırılması, tetanosa neden olabileceği için sakıncalı kabul edilmektedir.

  • (Eğri 2006, Meriç 2004, Aksayan 1983, Bahar 1985)



  • Küfle böceği ile anne sütünü karıştırıp verme,

  • Bebeğin karnına güvercin dışkısı sürme

  • Sirkeli su, sıvıyağ ve elma yağı ile karnını ovma

  • Sallama ve yalancı emzik kullanma, bitkisel çay verme

  • Biberiye, papatya, kekik ve nane çayı verme

  • Tereyağlı ve şekerli mama verme(dadak)

  • Hocaya 7 renkli ip bağlatma

  • Muska takma



  • Bebeğin yatağına odun kömürü, sıcak bez, taş, sıcak toprak koyma(höllük)

  • Rezene çayı ,anason çayı,papatya çayı içirme

  • Badem yağı, zeytinyağı içirme

  • Sıcak suya oturtma

  • Mendilin üzerine çörek otu koyup ütüyle kızdırma ve karın üzerine koyma

  • Limon, armut, havuç veya kayısı suyu içirme

  • (Işık ve ark. 2010,Vehbi Koç Vakfı-proje 2007, Yearwood 2007, Kahriman 2007, Özen ve Özgür 2006, Çalışkan ve ark. 2005, Çalışkan 2005, Çiftçi 2005, Özyazıcıoğlu 2000, Weizmann and Sumwerbell 1995, Aly 1994,Taş 1994)



  • Kafasına zeytinyağı sürme

  • Kafasına zeytinyağı+karbonatı karıştırıp sürme

  • Vazelin sürme

  • Hiçbir şey yapmama

  • (Çalışkan ve Bayat 2011, Işık ve ark. 2010, Yearwood 2007, Vehbi Koç Vakfı-proje 2007, Özen ve Özgür 2006, Çalışkan ve ark.2005, Çalışkan 2005 ,Çiftçi 2005, Özyazıcıoğlu 2000, Weizmann and Sumwerbell 1995, Aly 1994, Taş 1994)



Tavuk ciğeri yedirme

  • Tavuk ciğeri yedirme

  • Anne sütünü kesme

  • İki kaşının arası, alın, üst dudak ya da dilinin altından kan akıtma, parmaklarının arasını jiletle kesme

  • Bebeğin tırnağını banyo suyuna katma

  • Papatya,zemzem,limon suyu ile banyo yaptırma



Kara incir odununu kaynatıp içirme, bu su ile banyo yaptırma

  • Kara incir odununu kaynatıp içirme, bu su ile banyo yaptırma

  • Bebeğin üzerine sarı lira koyma

  • Tütsü yapma, emzirme

  • Kırk anahtarlık takma

  • Çocuğun kendi idrarını karpuz kabuğuna koyarak zerdali ile kaynattıktan sonra bir gece dışarıda bekletip çocuğa içirme



Sarılığı iyileştirmek için anneler tarafından yapılan uygulamalar;

  • Sarılığı iyileştirmek için anneler tarafından yapılan uygulamalar;

  • “Bebeklerin sepsisten ölmelerine, ileriki yaşlarda metabolik ve enfeksiyon hastalıklarına yakalanma risklerinin artmasına neden olabilmektedir.”

  • “Bebeğe sarı giysiler giydirilmesi, bebeğin sarardığının fark edilmesini engelleyebildiği için tavsiye edilmemektedir.”



Buruna zeytinyağı/ tereyağı koyma

  • Buruna zeytinyağı/ tereyağı koyma

  • Anne sütü sağma

  • Burnu çengelli iğne ile temizleme

  • Bıngıldağına koyun yağı sürme,

  • Terletme

  • Ihlamur,nane,portakal,limon içirme

  • Burnuna tuzlu su sıkma

  • Bu uygulamalar, yağ aspirasyonuna sebep olabileceği için sakıncalıdır.”

  • (Sezen 1994,Yaman 1990, Kahriman 2007,Koç proje 2007,Özyazıcıoğlu 2011)



Nazar (göz) değmesi inancı, halkımız arasında çok eskiden beri yaygındır

  • Nazar (göz) değmesi inancı, halkımız arasında çok eskiden beri yaygındır

  • ”Hatta insanın kendi kendine dahi nazar değdirdiğine inanılır”

  • Halkın inanarak veya görerek kötü gözlerin kurbanlarını kabul ettiği gibi, fıkıhçılar tarafından mezardaki ölülerin üçte birinin “ göz değmesinden” öldüğü söylemektedir.

  • Nazarın varlığını İslam dini de kabul etmekte, ancak nazarlık gibi bütün fetiş malzemelerini şiddetle reddetmektedir.

  • (Özyazıcıoğlu 2011, Egelioğlu ve ark.2011, Şaşmaz 2011,Koç ve ark.2011, Akın ve ark. 2011, Bölükbaşı ve ark.2009, Şen ve ark. 2009 Tural ve ark.2009, Eğri ve Gölbaşı 2007, Özyazıcıoğlu ve Polat 2004, Biltekin ve ark.2004, Çıkman 1980 )



Bebeğe ayet, cevşen, kuran, muska takma ve dua okuma (efsunlama, çörek otu)

  • Bebeğe ayet, cevşen, kuran, muska takma ve dua okuma (efsunlama, çörek otu)

  • Çocuğu gözlerden uzak tutmaya çalışma

  • Bilerek pis gezdirme

  • Kurşun döktürme

  • Üzerlik tüttürme

  • Şapı beze sarıp omuzuna koyarak gezdirme

  • “Maşallah” “subhanallah” deme

  • Çıraya şekil verip nazar boncuğu yerine takma, yastığın altına çıra koyma

  • Emzirirken bebeğe bakmama



  • Başının üstünde tuz çevirme

  • Gümüş takı takma

  • Anneye/Nazarla bakan kişiye okutma

  • Fildişi, mavi(göz) boncuk takma, mavi giysi giydirme

  • Sarımsak/ Yumurta kabuğu takma

  • Yenidoğanın kirli bezini paspasın altına koyma

  • Çamaşırlarını ters giydirme

  • Yüzüne-alnına kömür(is) sürme

  • Beşiğine türbe bezi bağlama



  • Bebeğe ninni söyleme

  • Ayakta veya battaniye içinde sallama

  • Yüzünü/gözlerini bezle örtme

  • “Bebekleri ayakta veya battaniye içinde

  • sallama yöntemi, kalıcı beyin hasarlarına veya ölümle sonuçlanan gelişmelere neden olabileceğinden sakıncalı kabul edilmektedir.”

  • (Şaşmaz 2011, Özyazıcıoğlu 2000)



KUNDAKLAMA TUZLAMA

  • KUNDAKLAMA TUZLAMA

  • kalça çıkığı hassas cildi tahriş

  • GÖZE SÜRME ÇEKME-LİMON SIKMA

  • Konjonktivite

  • 3 EZAN VAKTİ BEKLEME

  • bebekte kan şekeri düşmesi,

  • emzirmeye başlamada zorluk



  • TOPRAK SARMA(höllük) BINGILDAĞA ÇİVİT SÜRME

  • Tetanos cilt tahrişi,

  • kapanmamış bıngıldağa zarar

  • PAMUKÇUĞA ANNE SAÇI SÜRME

  • Ağızda enfeksiyonun geçmemesi, başka enfeksiyonlar

  • Yenidoğanın erken sütten kesilmesi

  • ŞİŞ MEME DOKUSUNU OVMA

  • tahriş



Çocukların sağlık ve hastalık durumlarında başvurulan geleneksel uygulamaların sayısını artıran en önemli demografik verilerin;İleri anne yaşı ve düşük eğitim düzeyi olduğu belirlenmiştir.

  • Çocukların sağlık ve hastalık durumlarında başvurulan geleneksel uygulamaların sayısını artıran en önemli demografik verilerin;İleri anne yaşı ve düşük eğitim düzeyi olduğu belirlenmiştir.

  • Yurt dışında ve yurt içinde yapılan çeşitli çalışmalarda da annenin eğitim seviyesi yükseldikçe, çocuk beslenmesi ve bakımı konusunda geleneksel uygulamalara başvuru oranının azaldığı tespit edilmiştir.

  • Taywan’da yapılan bir çalışmada, geleneksel uygulamaların eğitim düzeyi düşük, primipar ve işi olmayan kadınlar arasında yaygın olduğu bulunmuştur.



  • Hem geleneksel hem de çağdaş uygulamalarda bireyin amacı; sağlığına kavuşmak, sağlığını geliştirmek ve sürdürmektir.

  • Yapılan çalışmalarda, anne-babalar/bakım vericilerin yarıdan fazlasının çocuklarının hastalık ve rahatsızlıklarında geleneksel tedavi yöntemlerine başvurduğu ancak neredeyse tamamının sağlık ekibine uyguladıkları bu yöntemler hakkında bilgi vermedikleri belirlenmiştir.



  • Günümüz tıbbi bakış açısı, geleneksel uygulamaların zarar potansiyeline odaklanmakta ve bu zarar potansiyelini iki şekilde açıklamaktadır.

  • 1-Yapılan uygulamaların çoğu tahrişe ve enfeksiyon yatkınlığına yol açabilmektedir.

  • 2-Bazıları ise çağdaş tıbbın olanaklarının devreye girişini yani tedaviyi geciktirerek, durumun daha da ciddileşmesine neden olmaktadır.

  • (Çiftçi ve ark. 2005, Senol ve ark. 2004)



  • Unicef'in Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesinin 24. maddesinde çocukların sağlığı için zararlı geleneksel uygulamaların ortadan kaldırılması amacıyla uygun ve etkili her türlü önlemin alınması gerekliliği üzerinde durulmaktadır.”

  • (Unicef Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, 2010)



SONUÇ;

  • SONUÇ;

  • Çocuk sağlığı düzeyinin yükseltilmesi, korunması ve sürdürülmesinde, hastalık hallerinde verilecek tedavi ve bakımın toplumun yapısına ve kültürüne uygun olması gerektiğinden modern tıp uygulayıcılarının(doktor ve hemşirelerin)hasta sorgulamalarında bu durumu dikkate alması,

  • Çok kültürlü dünyamızda, insanları kültürel özellikleri ile kabullenerek ve bu özelliklerin sağlık ve hastalık davranışlarına etkisini göz önüne alarak bakımın planlanması,

  • Farklı kültürlere sahip olan insanların sağlık gereksinimlerinin de farklılık gösterebileceğinin bilinmesi,

  • Ebeveyn ve çocukla güvene dayalı bir ilişki kurarak kültürel tanılama yapılması,



Yararlı uygulamalar için toplumla sağlıklı bir işbirliği oluşturulması ve toplumun kültürüne sahip çıkılması,

  • Yararlı uygulamalar için toplumla sağlıklı bir işbirliği oluşturulması ve toplumun kültürüne sahip çıkılması,

  • Zararlı uygulamaların gerekli kişi ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak ortadan kaldırılması,

  • Sağlık çalışanları özellikle hemşireler tarafından annelere konuyla ilgili bilgi verilmesi, doğru seçim yapmaları ve geleneksel uygulamaların sonuçları ile yan etkileri konusunda farkındalıklarının artırılması önerilmektedir.



Kültürel yetkinlikte bakım verebilmesi için sağlık profesyonellerinin;

  • Kültürel yetkinlikte bakım verebilmesi için sağlık profesyonellerinin;

  • kendi kültürel değerlerinin farkında olması, toplumun kültürel farklılıklarını kabul etmesi, kültürel bilgiye sahip olması, uygulama becerilerini çocuğun ve ailenin kültürel yapısına uygun hale dönüştürebilmesi gerekmektedir.

  • (Öztürk 2011,Özcan & Bahar 2011, Hızel-Bülbül ve ark. 2009)



Aksayan, S.(1983). Çocuk sağlığına ilişkin geleneksel inanç ve uygulamalar Bilim Uzmanlığı Tezi.Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Ankara

  • Aksayan, S.(1983). Çocuk sağlığına ilişkin geleneksel inanç ve uygulamalar Bilim Uzmanlığı Tezi.Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Ankara

  • Bayık A(1989). Naldöken mahallesinde ev kadınlarının ilk yardıma ilişkin deneyimleri ve davranış örüntüleri. Eğe Üniversitesi Hemşirelik YüksekokuluDergisi. 1(5):11-26.

  • Kılıç, P.S,Besen, B.D,Tokem, Y, Fadıloğlu, Ç.(2011).Hemşirelerin bakım verirken karşılaştıkları kültürel sorunların belirlenmesi(pp.94).Uluslararası Katılımlı, 13. Ulusal Hemşirelik Kongresi, Kongre Kitabı,Şanlıurfa.

  • Öztürk, C.(2011).Çocuk hemşireleri ve kültürel tanılama(pp.50-53).Uluslararası Katılımlı, 3.Ulusal Pediatri Hemşireliği Kongresi, Kongre Kitabı,İzmir.

  • Coşkun A, Erdem N, Gelisken R. ve ark 2005. Investigationof traditional methods used by mothers having 0–1 year old babies. 5. National nursing students congress’ book, 1st ed. Kök Press, Ankara.

  • Öztürk, C.(2011).Türkiye’de çocuklarda tamamlayıcı ve alternatif tedavi kullanımı(pp.85-86).Uluslararası Katılımlı, 3.Ulusal Pediatri Hemşireliği Kongresi, Kongre Kitabı,İzmir.

  • ...Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2008.Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etüdleri Enstitüsü, Sağlık Bakanlığı Ana-Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü, Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ve

  • TÜBİTAK,Ankara,2009.

  • Kırman A, Uysal D.D. Öztürk, C.(2011).Çocuklarda tamamlayıcı ve alternatif tedavi kullanımı(pp.178).Uluslararası Katılımlı, 3.Ulusal Pediatri Hemşireliği Kongresi, Kongre Kitabı,İzmir.

  • Karaer M, Tunçal S, Şen H.0-24 ay arası bebekleri olan annelerin beslenme bilgilerinin ve karma beslenmedeki tutumlarının karşılaştırılması(pp.171).Uluslararası Katılımlı, 3.Ulusal Pediatri Hemşireliği Kongresi, Kongre Kitabı,İzmir.

  • Koç Z, Sağlam Z,Uygun K.H.(2011).Annelerin bebek bakımı ile ilgili geleneksel uygulamalarının belirlenmesi(pp.130).Uluslararası Katılımlı, 13. Ulusal Hemşirelik Kongresi, Kongre Kitabı,Şanlıurfa.

  • Kılıç A, Çınar N.Y, Bektaş M.(2011). Sıfır-yirmidört ay çocuğu olan annelerin emzirme durumunu etkileyen faktörlerin incelenmesi(pp.250).Uluslararası Katılımlı, 13. Ulusal Hemşirelik Kongresi, Kongre Kitabı,Şanlıurfa.

  • Sivrikaya S.K, Akturan E, Büyükdere H, Türkay H, Ünlü M.(2011). 15-49 yaş grubu kadınların doğum öncesi ve sonrası uyguladıkları geleneksel yöntemler(244-45).1.Ulusal Kültürlerarası Hemşirelik ve Ebelik Kongresi, Kongre Kitabı, İzmir.

  • Ayhan F.(2011).Kültürlerarası farklılıkların hemşirelik bakımına etkilerinin değerlendirilmesi(pp.166-167).1.Ulusal Kültürlerarası Hemşirelik ve Ebelik Kongresi, Kongre Kitabı, İzmir.

  • Okumuş F, Küncü N, Açık M.(2011).Kahramanmaraş yöresinde annelerin yenidoğan ve bebek bakımı ile ilgili geleneksel uygulamaları(pp.172-173).1.Ulusal Kültürlerarası Hemşirelik ve Ebelik Kongresi, Kongre Kitabı, İzmir.



Taş F, Bekiroğlu T, Akben M. (2011).Kahramanmaraş’ta annelerin bebek emzirilmesideki geleneksel uygulamaları(pp.175-176).1.Ulusal Kültürlerarası Hemşirelik ve Ebelik Kongresi, Kongre Kitabı, İzmir.

  • Taş F, Bekiroğlu T, Akben M. (2011).Kahramanmaraş’ta annelerin bebek emzirilmesideki geleneksel uygulamaları(pp.175-176).1.Ulusal Kültürlerarası Hemşirelik ve Ebelik Kongresi, Kongre Kitabı, İzmir.

  • Eğri G.(2006). Tokat ili bir sağlık ocağı bölgesindeki 15-49 yaş grubu evli kadınların doğum sonu dönemde anne ve bebek bakımına yönelik geleneksel uygulamaları. Yüksel Lisans Tezi. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Programı. Sivas.

  • Işık T,Akçınar M,Kadıoğlu S.( 2010). Mersin ilinde gebelik, doğum ve loğusalık dönemlerinde

  • anneye ve yenidoğana yönelik geleneksel uygulamalar. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi. 7:1,63-84.

  • Demirezen E.(2009). Ebelik ve Hemsirelik Egitiminde Kültürün Yeri(pp.50-55). Hemşirelik ve Ebelikte Kültürlerarası Yaklaşım Sempozyumu Kitabı, Çanakkale.

  • Çiftçi H., Çevik E., Aksoy S.(2005). Şanlıurfa yöresinde uygulandığı şekli ile dağlama, Türkiye

  • Klinikleri J Med Ethics, 13; 110-114.

  • Şenol V, Ünalan D, Çetinkaya F, Öztürk Y.(2004). Kayseri ilinde halk ebeliği ile ilgili geleneksel

  • uygulamalar, Klinik Gelişim, 17(3/4), 47-55.

  • Vurur S. Ve ark.(2009).Annelerin emzirmelerine yönelik geleneksel uygulamalarının belirlenmesi(pp.100). Hemşirelik ve Ebelikte Kültürlerarası Yaklaşım Sempozyumu Kitabı, Çanakkale.

  • Demirelöz M,Ekşioğlu A.(2009). Kadın ve Çocuk Sağlığına lişkin Ritüeller(pp.104). Hemşirelik ve Ebelikte Kültürlerarası Yaklaşım Sempozyumu Kitabı, Çanakkale.

  • Tural E. Ve ark.(2009). Postpartum Dönemde Annelerin Bebek Bakımına Yönelik Geleneksel Uygulamaları(pp.112). Hemşirelik ve Ebelikte Kültürlerarası Yaklaşım Sempozyumu Kitabı, Çanakkale.

  • Kannan et al. (2004). Neonatal Feeding Practices of Anglo American Mothers and

  • Asian Indian Mothers Living in the United States and India. J Nutr Educ Behav.;36:315-319

  • Muslu G.K,Öztürk C.(2008). Tamamlayıcı ve alternatif tedaviler ve çocuklarda kullanımı, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2008; 51: 62-67.

  • Aliefendioğlu D. Ve ark.(2009). Traditional child care procedures in an Anatolian city. Gazi Tıp Dergisi,

  • 20:1; 17-20.

  • Kahriman İ.(2007).Trabzon il merkezinde 6-12 aylık çocuğu olan annelerin bebek bakımına ilişkin geleneksel uygulamaları.Yüksek Lisans Tezi.Karadeniz Teknik Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü,Trabzon.



  • İz F.B. Ve Ersoy S.(2011).Annelerin, yenidoğan dönemindeyken çocuklarına yönelik bazı geleneksel uygulamaları (pp.161-162).1.Ulusal Kültürlerarası Hemşirelik ve Ebelik Kongresi, Kongre Kitabı, İzmir.

  • Egelioğlu N ve ark.(2011).Doğum sonu dönemde yenidoğan ve lohusalığa ilişkin geleneksel uygulamalar (pp.224-225).1.Ulusal Kültürlerarası Hemşirelik ve Ebelik Kongresi, Kongre Kitabı, İzmir.

  • Akın A,Agit T.A,Tortuk S.O.(2011).0-5 yaş çocuğu olan annelerin çocuklarına uyguladıkları geleneksel uygulamaların incelenmesi(pp.127-133).1.Ulusal Kültürlerarası Hemşirelik ve Ebelik Kongresi, Kongre Kitabı, İzmir.

  • Çalışkan I.Z ve ark.(2005). Bebeklik ve Çocuklukta Karşılaşılan Sorunlara İlişkin Geleneksel İnanç ve Uygulamalar(pp.489). 13. Ulusal Neonatoloji Kongresi (UNEKO-13) ve Yenidoğan Hemşireliği Kongre Kitabı, Kayseri.

  • Çalışkan Z, Bayat M. (2007). Nevşehir’de yaşayan annelerin bebek bakımında karşılaştıkları sorunlar ve bu sorunlara yönelik uygulamalar(pp.48). 1. Ulusal Pediatri Hemşireliği Kongre Kitabı. İzmir.

  • Çıkman Z.(1980) Nazar değme ve tedavi usulleri, Atatürk Üniversitesi Mediko Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığı Folklor-Haber Dergisi, 3:10.

  • Çimen S ve ark.(2006). Çocuk sağlığı ve bakımıyla ilgili geleneksel uygulamalar(pp.223). 5. Ulusal Hemşirelik Öğrencileri Kongre Kitabı.

  • Erdem E, Taş F. (2005). 0-12 Aylık Bebeğe Sahip Olan Annelerin Yaptıkları Geleneksel uygulamaların Belirlenmesi(pp.505-506). 13. Ulusal Neonatoloji Kongresi (UNEKO-13) ve Yenidoğan Hemşireliği Kongre Kitabı, Kayseri.

  • Ergin D, Şen N, Tekin F, Altıntoprak A. (2007). 0-1 aylık bebeği olan annelerin yenidoğan sarılığı hakkındaki bilgi düzeyleri ve hastaneye başvurmadan önceki uygulamalarının incelenmesi(pp.102). 1. Ulusal Pediatri Hemşireliği Kongre Özet Kitabı. İzmir.

  • Geçkil E, Şahin T, Ege E. (2007). Traditional postpartum practices of women and infants and the factors influencing such practices in South Eastern Turkey . Midwifery, Feb 28. [Epub ahead of print]

  • Gözüm S. Erzurum il merkezi Ceylanoğlu Sağlık Ocağı Bölgesinde 0,6 yaş grubu çocuğu olan annelerin çocuk sağlığı ile bilgi düzeylerinin saptanması. Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Yüksek lisans Tezi. 1992. Erzurum.

  • Hacıalioğlu N. (1991). Annelerin çocuk bakımı ve beslenmesi konusunda bilgi, tutum ve davranışlarının saptanması. Atatürk Üniversitesi Tıp Bülteni, 23 (4),367-378.

  • İzdem E (1972). Tarih boyunca Türk kültürü ve sanatı ansiklopedik sözlük, İstanbul Birlik Matbaası, 123-127.

  • Şen E. ve ark.(2009). Postpartum Dönemde Yenidogan Bakımına Yönelik Kültürel Uygulamalar(pp.126), Hemşirelik ve Ebelikte Kültürlerarası Yaklaşım Sempozyumu Kitabı, Çanakkale.

  • Çiftçi, K. E. (2005). 1-3 Aylık Bebeklerde Gaz Sancısı, Etkileyen Faktörler ve Annelerin Bu Konudaki Uygulamaları. Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.Yüksek lisans Tezi. Erzurum.



Özyazıcıoğlu N, Öncel S. (2011). Çocuk Bakımında Kültürel (geleneksel) Yaklaşımlar.Kültürlerarası Hemşirelik kitabı. (Ed:Seviğ Ü, Tanrıverdi G). İstanbul Tıp Kitabevi, s:203-238 .

  • Özyazıcıoğlu N, Öncel S. (2011). Çocuk Bakımında Kültürel (geleneksel) Yaklaşımlar.Kültürlerarası Hemşirelik kitabı. (Ed:Seviğ Ü, Tanrıverdi G). İstanbul Tıp Kitabevi, s:203-238 .

  • Yalın S. Geleneksel hasta bakım uygulamaları. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Bilim Uzmanlığı Tezi. Ankara 1988.

  • Yaman S. Annelerin akut solunum yolu enfeksiyonu geçiren 0-2 yaş grubu çocuklarına yaptıkları uygulamalar. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Bilim Uzmanlığı Tezi. Ankara 1990.

  • Türkdoğan O (1972). Doğu Anadolu’da Sağlık-Hastalık Sisteminin Toplumsal Araştırması, Ankara Üniversitesi Basımevi, 106-111.

  • Ünver S (1938)Tıbbi Folklor ve İyi Telkinler, İstanbul, Burhaneddin Basımevi, 11-16.

  • Vehbi Koç Vakfı Hemşirelik Fonu. Proje çalışması (2007). Yürütücü: Hatice Bıçakcı, Danışmanlar: Sevinç Polat, Nurcan Özyazıcıoğlu. Annelerin çocuk bakımına ilişkin yaptıkları geleneksel uygulamaları ve eğitim. Proje sahibi:Kafkas Üniversitesi, Kars Sağlık Yüksekokulu. (proje tamamlandı).

  • Margolis PA, Stevens R, Bordley WC, Stuart J, Harlan C, Keyes-Elstein, L., Wisseh S. (2001). From concept to application: The impact of a community-wide intervention to improve the delivery of preventive services to children. Pediatrics, 108(3), E42.

  • Sezen L (1994) Erzurum Şehir Folkloru. Erzurum, Erzurum Kalkınma Vakfı Yayınları, 71,76, 199.

  • Singhi S, Padmini P, Sood V. Urban parents' understanding of fever in children: its dangers, and treatment practices. Indian Pediatr. 1991;28: 501-505.

  • Sreeramareddy CT, Shankar RP, Sreekumaran BV, Subba SH, Joshi HS, Ramachandran, U. (2006). Care seeking behaviour for childhood illness- a questionnaire survey in western Nepal. BMC International Health and Human Rights, 23; 6: 7.

  • Taş H. (1994). Erzurum’da doğum ve çocukla ilgili eski adet ve inançlar. Türk Halk Kültüründen Derlemeler (pp.187-214). Ankara: Kültür Bakanlığı, Halk Kültürlerinin Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü Yayınları:228.

  • Özyazıcıoğlu N, Polat S. (2004). 12 aylık çocuğu olan annelerin bazı sağlık sorunlarında başvurdukları geleneksel uygulamalar. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 7(2),30-38.

  • Özyazıcıoğlu N . Tez Yöneticisi: Sevinç Polat Yaman. Erzurum il merkezinde 12 aylık çocuğu olan annelerin çocuk büyütmeye ilişkin yaptıkları geleneksel uygulamalar. Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı.Yüksek Lisans Tezi. 2000.Erzurum.

  • Özyazıcıoğlu N, Polat S.(2005). 12 aylık çocuğu olan annelerin çocuk bakımına ilişkin başvurdukları geleneksel uygulamalar. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi,8(1):63-71.

  • Vurur S. Ve ark.(2009).0-6 yaş grubu çocuğu olan annelerin çocuk bakımına ilişkin geleneksel uygulamalarının belirlenmesi(pp.148). Hemşirelik ve Ebelikte Kültürlerarası Yaklaşım Sempozyumu Kitabı, Çanakkale.



TEŞEKKÜRLER

  • TEŞEKKÜRLER




Yüklə 507 b.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə