ArboviRÜs enfeksiyonlari dr. Oğuz Reşat Sİpahi



Yüklə 445 b.
tarix05.03.2018
ölçüsü445 b.
#43975


ARBOVİRÜS ENFEKSİYONLARI

  • Dr. Oğuz Reşat SİPAHİ


ARBOVİRÜSLER

  • Arthropod borne virüsler

  • Doğada yaygın-heterojen bir grup

  • Artropod-vertebralı-artropod

  • Artropodlarda hastalık ya da dokuda harabiyet oluşturmazlar, tükürük bezinde yoğunlaşır

  • Vertebralı ya da insan kanı emerken etkeni bulaştırılar viremi ve çeşitli hastalık tablolarına neden olurlar.



Doğada yaklaşık 400 arbovirüs

  • Doğada yaklaşık 400 arbovirüs

  • Yaklaşık 100 kadarı insanlar için patojen

  • Adlandırılmaları

    • Neden oldukları hastalıklara göre
      • Dang, sarı humma
    • İlk izole edildikleri bölgeleri göre
      • Batı Nil humması, St. Louis ansefaliti
      • Demir Serter, Vektör ile bulaşan tıbbi yönden önemli viral enfeksiyonlar,
      • 2003 1. Ulusal Viroloji Kongresi Konferanslar ve Bildiriler Kitabı, s:55


ARBOVİRÜS ENFEKSİYONLARI

  • 1. Büyük bölümü asemptomatik

  • 2. Hafif hastalık tablosu (ateş, genel sistemik belirtiler, döküntülü +/-

  • 3. Ansefalit (yüksek mortalite riski)

  • 4. Hemorajik humma



Togaviridae Alfavirüs genusu Yaklaşık 30 virüs, vektörleri sivrisinek Zarflı, + iplikçikli RNA virüsleri*

  • .Chikungunya

  • .Mayaro

  • .O’Nyong-nyong

  • .Ross Nehri

  • .Semliki Ormanı



Flaviviridae Flavivirüs Genusu (70 virüs) Zarflı, + iplikçikli RNA virüsleri*

  • Brezilya ansefaliti (Rocio virüsü)

  • Dang

  • Ilheus

  • Japon B ansefaliti

  • Kyasanur Ormanı hastalığı

  • Louping ill

  • Murray Vadisi ansefaliti



Flaviviridae Flavivirüs Genusu (70 virüs)

  • Vektörleri sivrisinek ve keneler

  • İnsan enfeksiyonları

    • Ansefalit (St. Louis, Japon B vb.)
    • Sistemik hastalık tablosu (sarı humma)
    • Hafif genel belirtiler (Batı Nil h.,dang)


Bunyaviridae Bunyavirüs Genusu Zarflı, 3 segmentli, - iplikçikli RNA virüsleri*

  • Anofel A ve B

  • California ansefaliti

  • Bunyamwera

  • Guama

  • Simbu,

  • La Crosse

  • Turlock virüsleri



Bunyaviridae

  • Bunyaviridae

  • Genus Phlebovirus

    • Tatarcık (Phlebotomus) humması
    • Rift Vadisi humması
  • Genus Nairovirus

    • Kırım-Kongo hemorajik humması
    • Nairobi koyun hastalığı
    • Sakhalin virüsleri


Reoviridae (10 segmentli, çift sarmallı RNA virüsleri*)

  • Reoviridae (10 segmentli, çift sarmallı RNA virüsleri*)

    • -Genus Orbivirus
  • Afrika at hastalığı, Mavi dil virüsü

  • -Genus Coltivirus

    • Colorado kene humması virüsü
  • Rhabdoviridae (zarflı, - iplikçikli RNA virüsleri*)

  • -Genus Vesiculovirus

  • Hart Parkı, Kern Kanyonu ve veziküler stomatit virüsleri





ÜLKEMİZDEKİ DURUM

    • Subtropikal
    • İklim, ekoloji
    • Vektör
    • Komşu ülkelerde bir kısmının varlığı bilinmekte


ALFAVİRÜSLER

  • Sindbis

  • Batı beygir ansefaliti

    • Antikor yok


Diğer Bunyavirüsler

  • Batai virüsü (Çekoslavakya)

    • Antikor(-)
  • Tahyna Virüsü

    • Çek, Fr, İ, Yug’da +
    • Aedes ve Culex ile bulaşır, grip benzeri klinik tabloya neden olur
    • HAÖ %11.7, %57.5’i NT (+)


TATARCIK HUMMASI

  • Bunyavirüs ailesinin Phlebovirüs genusu

  • Tatarcık ısırığı-papül-3-6 gün sonra ateş başağrısı, bulantı, kusma, ateş ve halsizlik, fotofobi-kas ağrısı-3, 5 gün sonra iyileşir.

  • Lökopeni görülebilir

  • Tanı: Akut ve konvalesan serum ile HAÖ ve NT

  • Cibinlik yetersiz, ensektisit



TATARCIK HUMMASI GRUBU

  • İran’da bulunan

  • Salehabad %0.46, Karimabad % 2.70,

  • I-47 % 1.45, Ancak NT (-)

  • İtalya’da bulunan

  • Sicilya HAÖ % 5.02 (%19’u NT+)

  • Napoli HAÖ % 28.3 (% 55’i NT +)



Phlebotomus papatasi



Sivrisinek-Tatarcık Oranı



Akbük



Olukbaşı ve Akbük

  • Olukbaşı ve Akbük

  • Napoli ve Sicilya P. papatasi (%14)

  • TOS: P. pernicisiosus (%0), P. perfliewi (%0)

  • Toplam 176 serum, (44 Olukbaşı, 132 Akbük)

  • Olukbaşı: TOS %36 Ig G+, %2,2 Ig M+

  • Akbük: TOS %40,1 Ig G+, %0,7 Ig M+

  • Bunların 40’ından yapılan NT:

  • % 55 TOS (+), % 17.5 Napoli, % 27.5 TOS+Napoli

          • Özbel, Y ve ark. Sandfly viruses (phleboviruses) transmitted by phlebotomus in Turkey.Microbiologica Balkanıca 2003. Kongre özet kitabı s: 152


SARI HUMMA

  • 22-38 nm, Flavivirüs genusundan RNA virüsü, pantropik

  • Aedes aegypti (12 gün enkübasyon)

  • Yüksek ateş, sarılık, proteinüri, akut böbrek yetmezliği, hemorajik bulgular

  • Sinek ısırığı (kuluçka dönemi 3-6 gün)-lenf nodları-viremi-ateş, ürperme, baş ve bel ağrısı-birkaç gün düzelme ardından karaciğer (sarılık), böbrek (proteinüri-ABY)-mide (kanamalar)-ansefalit vs



SARI HUMMA - 2

  • İyileşenlerde sekel yok, ölüm oranı (%20-30)

  • 5. güne kadar kandan izole edilebilir. (Fare beyni

  • Serolojik olarak nötralizasyon (NT), kompleman bağlama (KB) ve hemaglütinasyon önleme (HAÖ)- çift serum (2-4 hafta ara ile 2 örnek)

  • 17 D suşu: Hücre kültüründe seri pasajlarla elde edilmiş aşı , tek doz, %95 başarı, yumurta alerjisinde kontrendike

  • 1074 serumda HAÖ %9,74, NT %0**



Aedes aegypti



DANG

  • Dang sivrisineklerle bulaşan ateş, eklem ve kas ağrıları

  • 50 nm, Flavivirüs, 4 antijenik tip,

  • Aedes aegypti, enkübasyon periyodu 8-14 gün

  • Deride ısırık-ödem ve kızartı-kan-viremi (ilk 3 gün)-küçük kan damarları-5-8 gün sonra ateş-halsizlik-ürperme-baş ağrısı-bel ve eklem ağrıları-göz küresi ağrısı

  • Ateş 3-6 sonra düşer 2-3 gün düşer sonra yeniden yükselir-semer tarzı termal eğri



DANG - 2

  • Hastalığın 3-4. günlerinde kızamığa benzer bir döküntü olur, servikal ve aksiller LAP, lökopeni ve rölatif lenfomonositoz normalde öldürücü değil, komplikasyon yok

  • Dang hemorajik humması: herhangi bir dang tipine karşı kanında antikor bulunanlarda görülür. Tipik dang bulgularıyla başlar hipoproteinemi, trombositopeni, KZ ve PTZ uzama, şok, %5-10 ölüm

  • Daha çok >30 y kadınlarda ve ikinci enfeksiyon tip 2 ise, hipersensitivite reaksiyonu



DANG - 3

  • Tanı ilk üç günde virüs kandan iyeni doğmuş farelere beyin içi yoldan verilerek izole edilebilir. Serolojik olarak NT, KB, HAÖ testleri kullanılabilir.

  • Korunma: sivrisinek savaşı

  • Sağaltım semptomatik

  • Dang kompleksi*

    • Dang 1: HAÖ %2.79, bunların %53,33 NT:+
    • Dang 2: HAÖ %5.3, bunların %2,12 NT:+
    • Dang 4: HAÖ %9.77, bunların %0,96 NT:+


KENELERLE BULAŞAN ANSEFALİTLER

  • İmmünolojik olarak ikiye ayrılır

  • Negishi, louping ill, kene kaynaklı ensefalit virüsleri

  • Povassan, Langat, Omsk hemorajik humması ve Kyasanur Ormanı virüsleri

  • Kene kaynaklı ansefalit virüsleri=batı ve doğu alt tipleri



BATI TİPİ KENE KAYNAKLI ANSEFALİT VİRÜSÜ

  • Selim gidişili, çoğu kez abortif ve aseptik menenjit tipinde görülen hafif hastalıklar, ölüm oranı <%1, paralitik sekel nadir.

  • Ixodes ricinus

  • Kene ısırması, kene dışkısı tozlarının solunması, çiğ keçi sütü

  • Omsk hemorajik humması HAÖ: % 0*

  • Orta Avrupa kene kaynaklı ansefalit v.

    • HAÖ: %1.48, NT: %1.21 (Sporadik)*


Ixodes ricinus



KIRIM KONGO HEMORAJİK HUMMASI

  • Bunyavirüs familyasının Noirovirüs genusunda

  • 1944 Kırım, 1956 Kongo

  • 2002 ve 2003 bahar ve yaz aylarında bazı illerimizde epidemiler*, Ankara (6) ve Sivas (120) (Q humması)***

  • 2003 yazında Horasan İlçesi'nin Saçlık Köyü'nde bir kişi ile Artvin'in Çakıllar Köyü'nden gelen başka bir kişi hayatını kaybetti. Hastanelere başvuran 30 kişi ise taburcu oldu. **

  • Hyalomma genusundan henüz ergin olmamış keneler, küçük omurgalılardan kan emerken alır, ergin kene olduğunda da hayvanlardan ve insanlardan kan emerken bulaştırır.



KIRIM KONGO HEMORAJİK HUMMASI -2

  • Hayvancılıkla uğraşanlar, mezbaha çalışanları ve kırsal alanda yaşayanlar, enfekte hayvanların kan ve dokuları ile temas, nosokomiyal enfeksiyon riski

  • Bağışıklık bir yıl kadar sürebilmektedir.

  • Kene tarafından ısırılma ile kuluçka süresi genellikle 1-3 gündür; en fazla 9 gün

  • Enfekte kan, ifrazat veya diğer dokulara doğrudan temas sonucu bulaşmalarda bu süre 5-6 gün; en fazla 13 gün



KIRIM KONGO HEMORAJİK HUMMASI -3

  • Ateş, kırıklık, baş ağrısı, halsizlik, aşırı duyarlılık, kollarda, bacaklarda ve sırtta şiddetli ağrı ve belirgin bir iştahsızlıkla başlar. Bazen kusma, karın ağrısı veya ishal

  • İlk günlerde yüz ve göğüste peteşi ve konjonktivalarda kızarıklık

  • Gövde ve ekstremitelerde ekimozlar, epistaksis, hematemez, melena ve hematüri sıktır, bazen vajinal kanama

  • Genellikle hepatit. Ağır olgularda hastalığın 5. gününden itibaren hepatorenal ve pulmoner yetersizlikler

  • Ateş 5 veya 12. güne kadar çıkar ve lizisle düşer

  • Nekahat dönemi uzun



KIRIM KONGO HEMORAJİK HUMMASI -4

  • Ölüm olayları daha çok hastalığın ikinci haftalarında (5-14 gün) görülebilmekte ve bu oran yaklaşık % 30’ları bulabilmektedir. İyileşme hastalığın dokuzuncu veya onuncu günlerinde olmaktadır.

  • Laboratuvar: lökopeni, rölatif lenfomonositoz ve trombositopeni, AST, ALT, CK ve biluribin değerlerinde yükselmeyi alkalen fosfataz, GGT ve LDH’daki yükselme takip eder. PTZ, a PTZde uzama, Hb azalma



KIRIM KONGO HEMORAJİK HUMMASI - 5

  • Tanı için biyogüvenlik açısından tam güvenli laboratuvarlar.

  • Virüsün kan ve doku örneklerinden izolasyonu, virüs antijeninin ve virüse karşı oluşmuş antikorların serolojik olarak gösterilmesi kullanılmaktadır.

  • Oluşan antikorlar serolojik yöntemlerden en hızlı ELISA

  • IgG ve IgM antikorları hastalığın yaklaşık 6. gününden itibaren +

  • IgM’ler 4 ay kadar serumda belirlenebilir

  • IgG’ler azalır; yine de 5 yıla kadar IgG + kalabilir

  • HAÖ: % 9.21, NT: % 0.21 (Düşük titre)*



KIRIM KONGO HEMORAJİK HUMMASI – 6 TEDAVİ

  • Destek tedavisi

  • Dİ sıvı desteği

  • Tam kan veya kan komponentleri (trombosit, TDP)

  • Antiviral ilâçlardan ribavirin, ağızdan ya dadamar içi





RİBAVİRİN

  • Konak enzimleriyle fosforile edilen guanozin analoğu

  • GTP sentezini etkiler, viral mRNA’ya başlık eklenmesini ve viral RNA bağımlı RNA polimerazı inhibe eder.

  • Ağızdan almakla biyoyararlanım %64, yağlı yiyeceklerle artar, antiasitlerle azalır

  • Konjunktiva ve bronşlarda irritasyon, depresyon, %10 doz bağımlı hemolitik anemi,



KIRIM KONGO HEMORAJİK HUMMASI–8 RİBAVİRİN TEDAVİSİ

  • Ağızdan:

  • 2 000 mg yükleme dozunu müteakip, 6 saat arayla 1000 mg dozunda 4 gün; daha sonra da 500 mg dozunda yine 6 saat arayla 6 gün verilebilir.



KIRIM KONGO HEMORAJİK HUMMASI – 9 KORUNMA

  • Kenelerden uzak durmak

  • Hayvan barınaklarının onarımı

  • Yeşil alanlarda açık giysi ile gezinmemek

  • Kene kovucu ilaçlar

  • Açık alanlarda yapılabilecek kene mücadelesi amacıyla, her bir hektara aktif madde olarak carbaryl ve propoxur hektara 2 kg, deltamethrin ve lambda-cyhalothrin 0,003-0,3 kg, permethrin 0,03-0,3 kg, pirimiphos-methyl ise 0,1-1 kg



BATI NİL HUMMASI

  • Flaviviridae içinde + iplikçikli RNA içeren, 50 nm çapında 11.000 nt

  • İlk kez 1937’de Uganda’nın Batı Nil Bölgesinde izole edilmiş.*

  • Kuşlar doğal rezervuar.

  • Culex spp ile bulaşır.

  • Ateş, LAP, hafif kızamık benzeri döküntü, kas güçsüzlüğü, özelikle yaşlılarda yüksek ölüm oranlı SSS enfeksiyonu

  • <65 yaş 300 vakada 1 ansefalit, >65 yaş 50 vakada 1*

  • Yaklaşık %60 ansefalit, %40 menenjit*



Culex spp



BATI NİL HUMMASI-2

  • BOS bulguları 30-100 h/mm3, (0-1800 h/mm3 değişmiş), 80-105 mg/dl protein (maks 1900 mg/dl), normal glikoz konsantrasyonu

  • Tanı erken dönemde alınan kanla izolasyon mümkün. Serolojik tanı ELISA, NT, KB, HAÖ

  • Genel ölüm oranı %4-14. SSS enfeksiyonu geçirenlerde %19-24

  • Özgül tedavi yok.

  • HAÖ: % 29.14 +, bunların % 74’ü NT+*

  • HAÖ – 100 serumun 9’unda NT +*





Yüklə 445 b.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə