Dil biLGİSİ bakimindan anlatim bozukluklari yüklem Yanlışlığından Doğan Anlatım Bozuklukları



Yüklə 445 b.
tarix27.07.2018
ölçüsü445 b.
#60610


  • HAZIRLAYAN:




DİL BİLGİSİ BAKIMINDAN ANLATIM BOZUKLUKLARI

  • Yüklem Yanlışlığından Doğan Anlatım Bozuklukları

  • Özne Yanlışlığından Doğan Anlatım Bozuklukları

  • Özne Yüklem Uyuşmazlığından Kaynaklanan Anlatım Bozukluğu

  • Tümleç Yanlışlığı

  • Tamlama Yanlışları



ANLAM BAKIMINDAN ANLATIM BOZUKLUKLARI

  • Gereksiz Sözcük Kullanma

  • Bir cümlede anlamları aynı olan veya anlamca biri diğerini içeren sözcüklerin birlikte kullanılması anlatım bozukluklarına neden olur.

  • Örnekler:

  • Kulağıma eğilerek alçak sesle bir şeyler fısıldadı.

  • Bu yol yaya yürümekle bitecek değil.

  • Dün gece uyurken gördüğü rüyayı anlattı.



Sözcükleri Birbiriyle Karıştırma

  • Anlamları veya yazılışları çok benzer olan sözcüklerin karıştırılması cümlenin anlam bütünlüğün bozar.

  • Örnekler:

  • Bu binalar gerçekten çok yaklaşık yapılmış.(yapışık)

  • Bazı öğrenciler derste çok çekimserdir. (çekingen)

  • Bu bölgenin kendine özgün gelenekleri vardır. (özgü)

  • Camdan yankılanan ışık gözlerimi kamaştırdı. (yansıyan)

  • Tırnakların bir hayli büyümüş. (uzamış)

  • Aldıkları para mutluluklarına neden oldu.



Sözcükleri Yanlış Anlamda Kullanma

  • Sözcük anlamlarına uygun kullanılmadığı zaman ya da yanlış anlama gelecek şekilde kullanıldığında anlatım bozukluğu doğar.

  • Örnekler:

  • Annesi iyi çorap dokurdu. (örerdi)

  • Ektiği fidanlar meyve verdi. (diktiği)

  • Tırnakları bir hayli büyümüş. (uzamış)

  • Bu yıl babamın yüzünden sınıfı geçtim. (dolayı)

  • Dünden itibaren yağmur yağıyor. (beri)



Sözcüğün Yapısındaki Yanlışlık

  • Bir sözcük dil bilgisi kurallarına aykırı türetilirse anlatım bozukluğu oluşur.

  • Örnekler:

  • Yiyecekleri kokturmuşsun. (kokutmuşsun)

  • Dilimizi çirkinlettirmeyelim. (çirkinleştirmeyelim)

  • Bölgevi sorunlar artıyor. (bölgesel)

  • Her şeyi pahalılandırmışşınız. (pahalandırmışsınız)

  • Sizce bu kişi kaçtırıldı mı? (kaçırttırıldı mı?)



Yerinde Kullanılmayan Sözcük ve Öğeler

  • Bir sözcüğün cümlenin akışına veya anlamına uygun yerde kullanılmaması anlatım bozukluğuna yol açar.

  • Örnekler:

  • Cesetler çok denizde kaldığı için çürümüş.

  • (Cesetler denizde çok kaldığı için çürümüş.)

  • Burada her Allah’ın günü kaza oluyor.

  • (Burada Allah’ın her günü kaza oluyor.)



Anlamca Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanılması

  • Bir cümlede anlamca bir birine ters olan sözcüklerin birlikte kullanılmasından doğan anlatım bozukluğu.

  • Örnekler:

  • Elbette onunla gitmiş olabilir.

  • Okulu bitireli hemen hemen tam on yıl olmuş.

  • Artık kesinlikle böyle bir hataya düşmüş olabilir.

  • Gönderdiğim paketi eminim bugüne kadar almış olmalısınız.

  • Kesinlikle söyleyebilirim ki tedavi hastayı ayağa kaldırabilir.



Deyim ve Atasözü Yanlışları

  • Deyimler ve atasözleri kalıplaşmış ve halk diline,kültürüne yerleşmiş kelime gruplarıdır.Bu yüzden deyimlerdeki kelimeler kesinlikle değiştirilemez.Kullanılan deyim, cümleye de uygun olmalıdır. Örnekler:

  • Babasını görünce paçaları tutuştu.

  • Çok acıktım midem zil çalıyor.

  • O kadar kalabalık ki çuvaldız atsan yere düşmez.

  • Ona ayak bağı oluyor , işini çabuk bitirmesini sağlıyordu.

  • Ona yardım et elinden geleni ardına koyma



Gereksiz Yardımcı Eylemler Kullanma

  • Türkçede doğrudan fiil olarak çekimlenebilecek bir kelimenin yardımcı eylem alarak çekimlenmesi yanlıştır.

  • Örnekler:

  • Boşuna umut etme oraya gelmeyeceğim.

  • Benden kuşku etmemelisin.

  • Senin düşüncelerin hiçbir zaman bana etki etmez.

  • Bu işi onun yapabileceğinden şüphe etmiyorum



Mantık Hataları

  • İyi ve sağlam bir cümlenin temel mantık ilkelerine uygun olması gerekir aksi taktirde anlatım bozukluğu yapılmış olur.

  • Örnekler:

  • Seninle değil şehir içinde gezmek, dünya turuna bile çıkılmaz.

  • (Seninle değil dünya turuna çıkmak şehir içinde bile gezilmez.)

  • Önümüzdeki haftanın önemli programlarından bazılarını sizlere

  • hatırlatmaya çalıştık.

  • Beyin zarı iltihapları iyi tedavi edilmezse ölüme;hatta sara nöbetlerine dahi yol açabilir. (Beyin zarı iltihapları iyi tedavi edilmezse sara nöbetlerine ; hatta ölüme dahi yol açar.)



Karşılaştırma Hataları

  • Bazı cümlelerden iki farklı anlam çıkabilmektedir.Bu tip karşılaştırma bildiren cümlelerdeki anlatım bulanıklığı giderilmediği taktirde anlatım bozukluğu ortaya çıkar.

  • Örnekler:

  • Adam,politikayla karısından çok ilgileniyor.

  • Bu kötü insanlara sizden çok kızıyorum.

  • Sen onu benden çok aradın.



DİLBİLGİSİ BAKIMINDAN ANLATIM BOZUKLUKLARI

  • 1)Yüklem Yanlışlığından Doğan Anlatım Bozuklukları

  • Yüklemle ilgili yanlışlıklar, yüklemin çatı,kişi,zaman,yardımcı eylemler,ek eylemler gibi noktalarda cümleye uygunluk göstermemesi durumudur.

  • Örnekler:

  • Kahvaltıda peynir,ekmek ve çay içtik.

  • (Kahvaltıda peynir, ekmek yedik ve çay içtik.)

  • İçkiyi az sigarayı hiç içmem.

  • (İçkiyi az içerim sigarayı hiç içmem.)

  • Kimin dürüst,kimin dürüst olmadığını biliyor.

  • (Kimin dürüst olduğunu, kimin dürüst olmadığını biliyor.)



2)Özne Yanlışlığından Doğan Anlatım Bozuklukları

  • Cümlede öznenin bulunmamasından,öznenin gereksiz ekler almasından, ya da özne olmayacak bir sözün özne gibi kullanılmasından kaynaklanır. Örnekler:

  • Dernek müdürünün yetkileri alındı ve kovuldu. (dernek müdürü)

  • O insanların sayısı azalıyor bulunmaz oluyor.(o insanlar)

  • Belediye tarafından yaptırılan dört katlı binanın inşaatı bitirildi ve

  • hizmete girdi. (bina)

  • Yaşlı adamın parası alınarak evine gönderildi. (yaşlı adam)

  • Viraja hızlı giren aracın lastiği patladı ve kaza yaptı. (araç)



3)Özne Yüklem Uyuşmazlığından Kaynaklanan Anlatım Bozukluğu

  • Öznenin tekillik çoğulluk ve şahıs bakımından uyuşması gerekir;aksi taktirde anlatım bozukluğu ortaya çıkar. a)Topluluk isimleri özne ise yüklem tekil olur;ancak topluluk isimleri çoğul eki alıyorsa yüklem de alabilir.

  • Bizim takım sahaya çıktılar.

  • Takımlar nihayet sahaya çıktılar.

  • Ordular uzun süredir savaşıyor. b)Bitki,hayvan,cansız varlık ve organ isimleri çoğul durumda özne ise yüklem tekil olur.

  • Nedense köpekler sabaha kadar havladılar.

  • Çiçekler sıcaktan kurumuşlar.



Özne yüklem uyuşmazlığının devamı

  • c)Eylem isimleri ,çoğul özne ise yüklem tekil olur.

  • Gülüşmeler çok uzun sürdüler. Tartışmalar sabaha kadar devam ettiler. d)Çoğul sayılar özne ise yüklem tekil olur.

  • İki kişi bankayı soymuşlar. Derse on öğrenci girmediler. Bana beş soru bıraktılar. e)Saygı,sitem,küçümseme gibi durumlar için özne tekil de olsa yüklem çoğul yapılabilir.

  • Ahmet Bey bizi hatırlamadılar.

  • Ayşe Hanım odasında yoklar.



4)Tümleç Yanlışları

  • Özellikle sıralı cümlelerde tümleç (dolaylı tümleç,nesne,zarf tümleci) kullanılması gereken yerde kullanılmamışsa anlatım bozulur.Bir tümlecin birden çok yüklem için ortak kullanımı mümkündür.Ancak bu ortak tümleç yüklemlerden birine dahi uymazsa cümlede anlatım bozukluğu doğar.Tümleç yanlışlarını şu başlıklar altında inceleyebiliriz

  • a)Dolaylı Tümleç Eksikliği

  • Düşman kenti bombaladı ; ama giremedi. (kente)

  • Çukurova'nın toprağı insanı diriltir, umut verir. (insana)

  • Sizi önemseyen ve inanan insanlar var. (size)



b)Zarf Tümleci Eksikliği

  • Yeni yetişen sanatçılara yardım eder,ilgilenirdi. (onlarla- edat tüm.)

  • Bir daha seni görmek ve karşılaşmak istemiyor. (seninle)

  • Arkadaşlarını aradı,sonra buluştu. (arkadaşlarıyla)

  • Kötü bir beste yaptığımda beni eleştirir ve tartışırdı. (benimle)

  • NOT: Yukarıdaki örneklerde genellikle edat tümleci kullanılmıştır. (edat tümleci zarf t. İçine girer.)

  • c)Nesne Eksikliği:

  • Size teşekkür etmek ve kutlamak istiyor. (sizi)

  • Yazıya özendiği,dikkatle yazdığı belliydi. (yazıyı)

  • Sana telefon açmış,merak ediyormuş. (seni)

  • Evin onarımını haftaya bitirecek , sonra da satacak. (evi)



5)Tamlama Yanlışları

  • Bir sıfatla bir adın ortak tamlanana bağlanması anlatımı bozar:

  • Örnekler:

  • Doğa ve toplumsal olayları inceledik.

  • Dün epik ve aşk şiirleri okuduk.

  • Askeri ve devlet okullarına giriş sınavı yapılacak.

  • Gençlik, duygusal ve kişilik sorunları yaşıyor.

  • Politik ve ahlak yozlaşması önemli bir sorundur.



Kataloq: ~arak -> 3.TurkceOgreniyorum.com -> 6.PPT.Dilbilgisi
6.PPT.Dilbilgisi -> Zamirler ahmet yavaş
3.TurkceOgreniyorum.com -> Yabancı DilÖğretim Yöntemleri ve Değerlendirilmesi
3.TurkceOgreniyorum.com -> “Türk dilinin kendi benliğine, aslındaki güzelliği ve zenginliğine kavuşması için bütün devlet teşkilatımızın dikkatli ve alakalı olmasını isteriz.”
6.PPT.Dilbilgisi -> Sözcük Bilgisi Simay Ertaş Erciyes Üniversitesi
3.TurkceOgreniyorum.com -> Orhan veli kanik bu slayt Erciyes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü öğrencisi
6.PPT.Dilbilgisi -> A iSİM ÇEKİm ekleri: a iSİM ÇEKİm ekleri
6.PPT.Dilbilgisi -> Anlatım Bozuklukları-1
6.PPT.Dilbilgisi -> Yazım Kuralları Erciyes Üniversitesi Türkçe Öğretmenliği 2 1090310319 Erkan GÖKÇE

Yüklə 445 b.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə