Edebiyatimizda ilkler



Yüklə 138,46 Kb.
tarix14.02.2018
ölçüsü138,46 Kb.

powerpluswatermarkobject3547729


EDEBİYATIMIZDA İLKLER
* İlk yerli tiyatro eseri: Şinasi / Şair Evlenmesi(Noktalama işaretleri ilk defa kullanıldı.) /1859

* ilk epik tiyatro örneği: Haldun TANER / Keşanlı Ali Destanı

* Edebiyatımızda ilk edebi roman: Namık Kemal / İntibah
* İlk yerli roman: Şemsettin Sami / Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat
* Batılı tekniği uygun ilk roman: Halit Ziya Uşaklıgil/Aşk-ı memnu

* Edebiyatımızdaki ilk çağdaş roman: Halit Ziya Uşaklıgil/ Mai ve Siyah


* İlk çeviri roman: Yusuf Kamil Paşa/ Fenelon’dan Telemak /1859
* İlk köy romanı: Nabizade Nazım / Karabibik
* İlk psikolojik roman: Mehmet Rauf / Eylül

* En başarılı psikolojik roman yazarımız: P.Safa / 9.Hariciye koğuşu


* İlk realist roman: Recaizade Mahmut Ekrem / Araba Sevdası

* Dünya edebiyatındaki ilk realist roman: Madama Bovary

* Türk Edebiyatı'nda iç monolok tarzı yazılmış ilk roman: A.Ağaoğlu / Bir Düğün Gecesi

* Edebiyatımızda ilk kadın romancı: Fatma Aliye

* Edebiyatımızda ilk kadın şair: Mihri HATUN ( 15. yy.)

* ilk sefaretname örneği: Yirmi Sekiz Mehmet Çelebi / Paris Seyahatnamesi

* İlk defa Batı Edebiyatı nazım şeklini(sone) kullanan: Cenap ŞAHABETTİN

* İlk defa şiire konuya uygun başlık koyan: Cenap ŞAHABETTİN / Elhan-ı Şita

* Edebiyatımızın ilk pedegojik eseri: NABİ / Hayriye-i Nâbi

* Divan Edebiyatında süslü nesrin ustası: NERGİSİ


* İlk resmi Türkçe gazete: Takvim –i Vakayi
* İlk yarı resmi gazete: Ceride-i Havadis

* İlk özel gazete: Tercüman-ı Ahval / Şinasi ile Agâh Efendi


* İlk tarihi roman: Namık Kemal / Cezmi , A. Mithat / Yeniçeri
* İlk pastoral şiir: A.Hamit Tarhan /Sahra
* İlk şiir çevirisini yapan ve noktalama işaretlerine ilk kez kullanan ilk Türk gazeteci: Şinasi

* Edebiyatımızda ilk makaleyi Şinasi yazmıştır.(Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi)


* Aruzla ilk manzum tiyatro eseri yazan: A.Hamit /Eşber veya Sardanapal
* Heceyle yazılan ilk manzum tiyatro eseri: A.Hamit/Nesteren

* İlk sözlüğümüz: Divan-ı Lügat-it Türk


* İlk Türkçe sözlük: Şemsettin Sami / Kamus-ı Türki
* İlk bibliyografya: Keşfü’z Zünun / Katip Çelebi
* İlk hatıra kitabı: Babürşah / Babürname

* İlk hamse yazarı: Ali Şir Nevai


* İlk tezkire: Ali Şir Nevai / Mecalis’ün Nefais
* İlk antoloji: Ziya paşa / Harabat
* İlk atasözleri kitabı: Şinasi / Durub-i Emsal-ı Osmaniye

* ilk edebiyat dergimiz Hazine-i Evrak.


* İlk mizah dergisi: Diyojen / Teodor Kasap
* İlk hikaye kitabı: A.Mithat / Letaif-i Rivayet
* İlk fıkra yazarı: Ahmet Rasim
* İlk Türkçe yazılan kitap: Kutadgu Bilig
* İlk siyasetname: Kutadgu Bilig
* İlk mensur şiir örneklerini veren: Halit Ziya UŞAKLIGİL
* Şiirde ilk defa “Türk” kelimesini kullanan: Mehmet Emin Yurdakul
* Dünya Edebiyatındaki ilk modern roman: Cevantes/ Don Kişot
* İlk edebi bildiriyi yayımlayan topluluk: Fecr-i Ati
* Mesnevi tarzında yazılmış ilk eser: KUTADGU BİLİG
* İlk seyahatname: MİR’ATÜL MEMALİK / SEYDİ ALİ REİS
* İlk Edebiyat tarihçimiz: Abdulhalim Memduh Efendi
* Batı anlayışındaki ilk edebiyat tarihçimiz: Fuat Köprülü
* Dünya edebiyatındaki ilk hikayeci ve eseri: Boccaio / Decamkeron
* Sahnelenen ilk tiyatro: Namık Kemal / Vatan Yahut Silistre
* Kafiyeyi şiire serperek klasik nazım şekillerinden farklı ilk örnekleri veren: Tevhik FİKRET
* Türkçenin ilk dil bilgisi kitabı: Süleyman Paşa / SARF-I TÜRKİ
* İlk naturalist eserimizin yazarı: Nabızade Nazım / Zehra
* Divan Edebiyatında “mahallileşme” akımının temsilcisi: Nedim

* Divan Edebiyatı'nın “Sebk-i Hindi” tarzını ilk temsilcisi: Naili


* Şarkıyı icat eden: NEDİM
* İlk tarih ve coğrafya ansiklopedisi: Kamus'ul Alam
* İlk özdeyiş örneklerini veren: Ali Bey / Lehçet’ül Hakayık
* İlk didaktik şiir örneğimiz ve aruzla yazılan ilk eserimiz: Kutadgu Bilig
* Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin: Orhun Abideleri

* İlk alfabemiz: Göktürk Alfabesi


* Edebiyatımızda objektif eleştirinin nasıl olacağını ilk açıklayan: R. Mahmut Ekrem
* Edebiyatımızdaki milli dönemin açılmasına öncülük eden: Mehmet Emin Yurdakul
* Konuşma diliyle yazılmış ilk hikayenin yazarı: Ömer Seyfettin
* Edebiyatımızda ilk kafiyesiz şiirini yazarı: A. Hamit / Validem
* İlk köy şiiri: Muallim Naci / Köylü Kızların Şarkısı
* Tekke şiirinin babası: Ahmet Yesevi
* İlk Türk destanı: Alp Er Tunga Destanı
* Bizde batılı anlamda ilk eleştiriyi yazan: Namık Kemal
* Bizde epik tiyatro türünün kurucusu: Haldun Taner
* İlk kadın romancımız: Fatma Aliye Hanım
* Süslü nesrin ilk temsilcisi: Sinan Paşa
* Dünyanın bilinen ilk destanı: Sümerler / Gılgamış Destanı
* Dünyanın halen yaşayan en büyük ve ilk Müslüman Türk Destanı: Kırgızlar / Manas Destanı
* Edebiyat kelimesini bizde ilk kullanan: Şinasi
* Kurtuluş savaşımızı doğrudan işleyen roman: Halide Edip Adıvar / Ateşten Gömlek
* Komedi türünün ilk büyük ustası: Aristofanas
* Trajedi türünün ilk büyük ustası: Aiskylos
* İlk uyarlama tiyatro eserinin yazarı :A.Vefik paşa
* Deneme türünün kurucusu: Montaigne
* İlk divan şairi: Hoca Dehhani

* Son divan şairimiz: Şeyh Galip


* Hikayede gerçek anlamda ilk kez Anadolu'yu işleyen: Refik Halit Karay
* İlk çocuk şiirlerini yazan: Tevfik Fikret / Şermin(Nâbi’nin “Hayriyye” eserinden etkilenerek)
* Dilde sadeleşmeyi savunan ilk yayın organı: Genç Kalemler
* Edebiyatımızda ilk kadın romancı: Fatma Aliye
* Edebiyatımızda çoçuklar üzerine yazılmış ilk eserler Nabi'nin Hayriye'si ve Sümbülzade Vehbi'nin Lütfiye'sidir.
* Edebiyatımızdaki ilk eleştirmen: Namık Kemal
* İlk çoçuk yayınımız: Eftal ve Mümeyyiz(1869)
* Türk Edebiyatı'nda bilinen ilk çocuk gazetesi (Çocuklar İçin): Mümeyyiz
* Aşık Veysel ilk olarak A.Kutsi Tecer tarafından Türk halkına tanıtılmıştır.
* Türk Edebiyatı'nda yayınlanmış ilk öykü kitabı: Emin Nihat Tarlan / Müsameratname(1872)
* Türk Edebiyatı'nda mensur şiir yazımı ilk defa Halit Ziya ile başlar.

* Türk Edebiyatı'nda post-modern tarzda eser veren ilk yazarımız: Oğuz Atay / Tutunamayanlar


* Türk Edebiyatı'nda Batıdan yapılan ilk fabl çevirisi Şinasi tarafından yapılmıştır.
* Türk Edebiyatı'nda yazıya geçirilen ilk masallar: Billur Köşk Masalları
* Türk masalları ilk defa yurt dışında 16. Lui döneminde Fransa'da yayınlanmıştır.
* Türk masallarını ilk defa derleyen İ.Kunoş adlı Macar bilim adamıdır.
* İlk yerli çizgi roman, Türk Kahramanı Köroğlu'dur(1953)
* Ülkemizde ilk çocuk çizgi roman türü: Kara Maske(1943)
* Dünyada ilk özgün çizgi roman: New Fund(1935)
* Dünyada ilk özgün çizgi macera hikayesi: Dick Tracy(Chester Gould)
* Dünyada ilk kez resimle yazıyı birleştiren, konuşma balonları hazırlayan ressam William Hogarth'tır.(1697-1908)
* Cumhuriyet sonrası ilk beyanname yayınlayan edebi topluluk: Yedi Meşaleciler
* Yahya Kemal bütün şiirlerini aruzla yazmıştır, yalnız “Ok” şiiri hece vezni ile yazmıştır.
* Aruzla yazılan ilk manzum tiyatro eser: A. Hamit Tarhan / Eşber
* Heceyle yazılan ilk manzum tiyatro eseri: Y.Ziya Ortaç / Binnaz
* İlk hatıra kitabı: Babürşah / Babürname
* İlk hamse yazarı: Ali Şir Nevai
* Basılan ilk küçük hikaye kitabı (ilk gerçekçi hikaye): S.Sezai / Küçük Şeyler
* Bilinen ilk Türk yazarı: Yollug Tigin
* İlk siyasetname eseri: Kutadgu Bilig
* İlk mensur şiir yazarı: R. Mahmut Ekrem
* İlk sosyolog: Ziya Gökalp
* İlk edebi tartışma Ziya Paşa ile Namık Kemal arasında olmuştur.
* Ülkemizdeki ilk müslüman kadın tiyatrocu: Afife Jale
* Dünyada bilinen en eski destan: Gılgamış
* Dünyadaki ilk kadın romancı: Afraben(Afrahat)
* Türk Edebiyatı'ndaki ilk deneme yazarı: Nurullah Ataç
* İlk tezkiremiz: A.Şir Nevai/ Mecalis'ün Nefais
* İlk matbaada basılan ilk kitabımız: Vankulu Lügati
* İlk edebi topluluk: Servet-i Fünun
* İlk divan sahibi sanatçımız: Yunus Emre
* Türk şiirinin en eski lirik şiir örneği: Aprın Çar Tigin
* Nobel edebiyat ödülünü il kez İsviçre kazandı.
* Türkçe'nin ilk gramer kitabını “Baskakov” yazmıştır.
* Aydınlar arasında heceyi ilk kez deneyen sanatçı: M.Emin Yurdakul
* Şiirde ilk defa Türk kelimesini kullanan sanatçımız: M.Emin Yurdakul
* Serbest müstezatı aruzla deneyen ilk şairimiz: Tevfik Fikret
* Şiirde noktalama işaretini ilk kez kullanan Servet-i Fünun sanatçısı: Tevfik Fikret
* Edebiyatımızda serbest vezni ilk kez kullanan: Nazım Hikmet(1929)
* Edebiyatımızda anjabomanı ilk kez Tevfik Fikret kullanmıştır.
* İlk Nobel Edebiyat Ödülü alan ilk Müslüman yazar: Necip Mahfuz(Kayra)
* En uzun ömürlü edebiyat dergimiz 1933 yılında çıkmaya başlayan Varlık Dergisi'dir.
* Türkiye'de lügat sözlük hakkında yazılan ilk lügat: M. Doğan / Bir Lügt Bulamadım
* Amerikan Kız Koleji'nde okuyan ilk Türk: Halide Edip Adıvar
* Hayat hikayesini İngilizce yazan ilk yazarımız: Halide Edip Adıvar
* Milli Mücadele'de bulunan ilk kadınlarımızdan biri Halide Edip Adıvar'dır.
* Türkiye'de kurulan ilk kadın derneği kurucularından biri Halide Edip Adıvar'dır.
* Atatürk'e muhalefet olan ilk kadınlarımızdan biri Halide Edip Adıvar'dır.
* Sürgüne gönderilen ilk kadınlarımızdan biri Halide Edip Adıvar'dır.

* Fecr-i Ati( Geleceğin Aydınlık Edebiyatı) Edebiyatı’nın isim babası: Faik ALİ




NOTLAR


  • Zemzeme: R. Mahmut EKREM’in 1882-1885 arasında yazdığı şiirleridir.

  • Demdeme: Muallim NACİ’nin 1887’de “Zemzeme”yi yermek için yazdığı eleştirisidir.

  • İnşa: Nesir(düzyazı) türünde yazılmış yazılardır.

  • Münşeat: Nesirlerden oluşan eserlerdir.

  • Münşi: Nesir türünde eser yazan yazarlara verilen ad.

  • Tevhid: Tanrı’yı öven kasidelerdir.

  • Münecaat: Tanrı’ya yalvarma amacı taşıyan kasidelerdir.

  • Naat: Peygamberi öven kasidelerdir.

  • Moupassant Tekniği (Olay Hikayeciliği): Bizdeki temsilcisi Ömer SEYFETTİN.

  • Çehov Tekniği (Kesit-Durum- Hikayeciliği): Bizdeki temsilcisi Sait Faik ABASIYANIK.

  • Hamse: Bir şairin beş mesnevisinin bir araya getirilmesiyle oluşturulan yapıttır. Hamse yazarı şairler hamsenüvis diye bilinir. Hamse sahibi divan yazarları edebi çevrelerde büyük saygı görür.

  • Hamse sahibi Yazarlarımız: Ali Şir NEVAİ, Taşlıcalı YAHYA, Nergisi, Hamdullah Hamdi.

  • Divan Edebiyatında ünlü nesir yazarları: Nergisi, Veysi, Katip ÇELEBİ, Süleyman ÇELEBİ, Naima.

  • Örüşük uyak şekli: Terzarima uyak şeklidir. Sorularda genellikle şık doldurmak için kullanılır.



NAZIM BİÇİMLERİ

A) HALK EDEBİYATI NAZIM BİÇİMLERİ

Aşık(dindışı) Edebiyatı Nazım Biçimleri

Anonim(Ortak) Halk Edebiyatı

Nazım Biçimleri

Tasavvuf(Tekke) Edebiyatı

Nazım Biçimleri

1) Koşma

Nesirle Söylenenler

Nazımla Söylenenler

1) İlâhi

* Güzelleme

1) Masallar

1) Maniler

2) Nutuk

* Koçaklama

2) Halk Hikâyeleri

2)Türküler

3) Devriye

* Taşlama

3) Efsaneler




4) Şathiye

* Ağıt

4) Tekerlemeler




5) Nefes

2) Semai

5) Fıkralar




6) Deme

3) Varsağı

6) Bilmeceler







4) Destan

7) Seyirlik Oyunlar










8) Atasözleri







B) DİVAN EDEBİYATI NAZIM BİÇİMLERİ

C) BATI EDEBİYATI NAZIM BİÇİMLERİ

Beyitlerle kurulanlar

Dörtlüklerle Kurulanlar

Bentlerle

Kurulanlar

1) Sone

1) Gazel

1) Şarkı (Türkler kazandırmıştır.)

1) Terci-i Bend

2) Terzarima (Dante / ilâhi Komedya)

2) Kaside

2) Tuyuğ (Türkler kazandırmıştır.)

2) Terkib-i Bend

3) Balad

3) Mesnevi

3) Rubai

3) Muhammes

4) Triyole

4) Müstezat

4) Murabba

5) Müseddes

5) Serbest Müstezat







6) Müsemmem










7) Muaşşer






BATI EDEBİYATI

ESKİ YUNAN (GREK) EDEBİYATI

LATİN (ROMA) EDEBİYATI

HÜMANİZM VE RÖNASANS EDEBİYATI

1) Homeros (M.Ö. 8. YY)

1) Plautos (M.Ö. 251-184)

İLK HÜMANİSTLER

RÖNASANS DÖNEMİ HÜMANİSTLERİ

2) Hesiodos (M.Ö.8. YY)

2) Çiçero (M.Ö. 106-43)

1) Dante (1265-1321)

1) Montaigne (1533-1592)

3) Sappho (M.Ö. 6.YY)

3) Lucretius (M.Ö. 100-55)

2) Petrarca (1304-1374)

2) Cervantes (1547-1616)

4) Aisopos (M.Ö. 6.YY)

3) Virgilius (M.Ö. 70-19)

3) Bocacio (1313-1375)

3) Shakespeare (1564-1616)

5) Aiskhylos (M.Ö. 525-456)

4) Horetius (M.Ö. 65-8)







6) Sophokles (M.Ö. 495-406)

5) Ovidius (M.Ö. 43-M.S. 18)







7) Euripides (M.Ö. 480-406)

6) Titius (M.Ö. 59-M.S. 19)







8) Aristophanes (M.Ö. 445-385)

7) Seneca (M.Ö. 4-M.S. 65)







9) Heredotos (M.Ö. 482-425)

8) Tacitius (M.S. 55-120)







10) Sokrates (M.Ö. 469-339)










11) Eflatun (M.Ö. 429-347)










12) Aristotales (M.Ö. 384322)










13) Theokratios (M.Ö.3.YY)










14) Plutarkhos (M.Ö.46-M.S.120)













EDEBİ AKIMLAR VE TEMSİLCİLERİ

KLASİSİZM (Şiir ve Nesirde)

ROMANTİZM (COŞKUCULUK)

(Şiir ve Nesirde)



REALİZM (GERÇEKÇİLİK)

(Nesirde)



NATURALİM (DOĞALCILIK) (Nesirde)

PARNASİZM

(Şiirde)



SEMBOLİZM (SEMBOLCÜLÜK)

(Şiirde)


1) La Fontaigne

1) Jan Jack Rousseau

1) Gustave Flaubert

1) Emile Zola

1) Theophile Gautier


1) Charles Baudelaire

2) Mademe De La Fayette

2) Victor Hugo

2) Stendhal

2) Alphonse Daubet

2) Jose Maria de Heredia

2) Arthur Rimbaud

3) Corneille

3) Lamartine

3) Honore De Balzac

3) Guy de Maupassant

3) Françoise Coppee

3) Paul Verlaine

4) Racine

4) Alexandre Dumas Pere

4) Nicole Gogol

4) Goncourt Kardeşler

4) Sully Proudhomme

4) Paul Valery

5) Moliere

5) Goethe

5) Ivan Turgenyev







5) Staphane Mallarme

6) La Bruyere

6) Schiller

6) Dostoyevski










7) Fenelon

7) Lord Byron

7) Tolstoy










8) Boileau

8) Alexandre Puşkin

8) Anten Çehov
















9) Maksim Gorki
















10) Charles

Dickens
















11) John Steanbeck










EMPRESYONİZM (İZLENİMCİLİK)

(Şiirde)


EKSPRESYONİZM

(ANLATIMCILIK)

(Şiir ve Nesirde)


FÜTÜRİZM (GELECEKÇİLİK)

(Şiirde)


DADAİZM

(DADACILIK)

(Şiirde)


SÜRREALİZM (GERÇEKÜSTÜCÜLÜK)

(Şiir ve Nesirde)



KÜBİZM (GEOMETRİK ŞEKİLCİLİK)

(Şiirde)


Sembolizm’in temsilcileri aynı zamanda Empresyonizm’in temsilcileridir.

1) Franz KAFKA

1) Marinetti

1)Tristian Tzara

1) Andre Bretone

1) Max Jacob

2) Joyce

2) Balla

2) Hans Arp

2) Paul Edvard

2) apollaire

3) Eliot

3) Russola




3) Aragon

3) Cendras




4) Pastermak
















5) Vilademir Mayakovski














Kataloq: 2013
2013 -> Amerikalılarda Azərbaycan haqqında daha geniş təsəvvür yaratmağa çalışacağam
2013 -> Adpu, Böyük akt zalı, 19 oktyabr 2013, saat 1000
2013 -> Diş texniki Bölmə Qarışıq Diş texniki 1 Hansı hallarda çıxan protezlər hazırlanır?
2013 -> Şək İnsanın təsərrüfat fəaliyyətinin yayılması
2013 -> Rayon layihələndirilməsi fənni üzrə intahan sualları
2013 -> Şəki şəhər Mədəniyyət və Turizm şöbəsi Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana sistemi Metodika və biblioqrafiya şöbəsi
2013 -> Diş texniki ixtisası üzrə nümunəvi test sualları Bölmə Qarışıq Diş texniki 1 Hansı hallarda çıxan protezlər hazırlanır?
2013 -> ­Soylu Atalı Həyat üfüqləri (L. N. Tolstoyun “Hərb və Sülh” əsəri üstə düşüncələr)
2013 -> RÜSTƏM İbrahiMBƏyov ultimatum iki hissəli ölüm dastanı Başlıca iştirakçılar: O, bir də Onun üç Məni
2013 -> Güntay Gəncalp (Cavanşir) Səfəvilər

Yüklə 138,46 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə