Əmək və onun növləri


Mövzu 6. Məşğulluğun mahiyyəti və əhəmiyyəti



Yüklə 36,79 Kb.
səhifə6/10
tarix11.01.2022
ölçüsü36,79 Kb.
#110876
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
Mövzu 6. Məşğulluğun mahiyyəti və əhəmiyyəti

İlk öncə məşğulluq haqqında yazmaq daha düzgün olar. Məğulluq istər keçmiş dövrlərdə, istərsə də müasir dövrdə dünya ölkələrinin qarşısında duran ən aktual,ən öndəduran problemi olmuşdur. Ələxsus da Azərbaycan kimi təzə bazar iqtisadiyyatı yolu seçmiş ölkələr üçün bu problem daha qabarıqdı. İnkişaf etmiş, sivilizasiyalı bazar sisteminin əhatə etdiyi və keçid iqtisadiyyatı şəraitində yaşayan ölkələr qanunauyğun bir hal olaraq çalışırlar ki, istehsal öz tam həcminə uyğun fəaliyyət göstərsin və tam məşğulluq təmin olunsun. Tam məşğulluq o deməkdir ki, əmək qabiliyyəti olan və işləmək istəyən hər bir şəxs işlə təmin edilməlidir. Bütün yararlı resurslardan istifadə olunmalıdır və əmək qabiliyyətinə malik olanlar məcburi surətdə işsiz qalmamalıdır. İstehsal vasitələrindən, o cümlədən yararlı torpaqlardan səmərəli istifadə olunmalıdır.

İstehsal prosesi o zaman öz gücü ilə fəaliyyət göstərə bilər ki, resurslar tam məşğul olsun və istehsal həcmindən tələb olunan səviyyədə istifadə olunsun. Əgər resurslar tam məşğul deyilsə iqtisadiyyat qarşısına qoyduğu maksimum nəticəyə nail ola bilməz. Deməli, bütün resurslardan və istehsal həcmindən tam istifadə edilməsi ölkədə tam məşğulluğun fəaliyyət göstərməsi deməkdir.

Məşğulluq haqqında müxtəlif nəzəriyyələr yaranmışdır. Belə nəzəriyyələrdən biri də məşğulluq barədə klassik nəzəriyyələrdir. Məşğulluq haqqında klassik nəzəriyyələrin nümayəndələri D.Rikardo, C.Mill, F.Edcuirt, A.Marşal və A.Piqudur. Klassiklərə görə bazar sisteminə mənsub olan öz-özünə nizamlama prosesi istehsalı tam məşğulluq səviyyəsinə qaldıra bilir. İstehlekçıların tələbinə bazarın strukturu uuyğun olanda bazar məhsullardan təmizlənir. Tam məşğulluq şəraitində sahibkarlar məhsul istehsal etməklə belə bir uyğunluğu təmin edə bilirlər.

Ölkədə məşğulluğun səviyyəsini müəyyən etmək üçün ən əvvəl əmək ehtiyatlarını müəyyənləşdirmək lazımdı. Azərbaycanda əmək ehtiyatlarına 16-63 yaşlı kişilər, 16-59 yaşlı qadınlar daxildir.

Azərbaycan Republikasının məşğulluq haqqında qanuna görə məşğul şəxslərə aiddir: muzdla işləyənlər, həmçinin əmək kontraktı ilə tam və ya tam olmayan iş vaxtı ərzində haqq müqabilində iş görən, habelə haqqı ödənilən başqa işi olanlar; sahibkarlar, fərdi əmək fəaliyyəti ilə məşğul olanlar, mülkiyyətində torpaq payı olanlar; haqqı ödənilən vəzifəyə seçilən, təyin və ya təsdiq edilənlər; Azərbaycan Respublikasının silahlı qüvvələrində və Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq yaradılmış başqa silahlı birləşmələrdə xidmət edənlər; əmək qüvvəsinin müvəqqəti itirilməsi, məzuniyyət, ixtisasartırma, təhsil,istehsalatın dayanması və ya başqa səbəblərl ilə əlaqədar iş yerində müvəqqəti olmayanlar; Azərbaycan Respublikasının ərazisində qanuni əsaslarla haqqı ödənilən əmək fəaliyyəti ilə məşğul olan əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər; Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda qanuni əsaslarla əmək fəaliyyəti ilə məşğul olan Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları.





Yüklə 36,79 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə