Ərbaycan dilində i şgüzar və akademik kommunikasiyanın m əzmunu və əsas anlayı ş



Yüklə 1,51 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə4/18
tarix21.09.2022
ölçüsü1,51 Mb.
#117909
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18
852513773 (1)

ədii, elmi, publisistik və danı


şıq üslubunun əsas
elementl
əri.
Az
ərbaycan ədəbi dilinin funksional üslublarına a
şağıdakı üslublar 
daxildir; b
ədii üslub, ehni üslub, publisistik üslub, məi
şət üslubu, rəsmi — 
i
şgüzar üslub. Bu üslubların hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətləri 
vardır. Tarixi inki
şaf prosesində müəyyənləşmiş həmin xüsusiyyətlər bir 
üslubu ba
şqa üslubdan fərqləndirir. Məsələn, bədii üslub obrazlılığı, bədii 
ifad
ə vasitələrinin bollu
ğu ilə seçildiyi kimi, elmi üslubun da əsas səciyyəvi 
xüsusiyy
əti terminlərdən istifadəyə üstünlük verilməsidir

Bu üslublar bir 
— birind
ən nə qədər fərqlənsə də, onların hamısı ədəbi dilin üslublarıdır. 
Buna gör
ə də bu üslubların hər biri ədəbi dilimizin fonetik, leksik və 
qrammatik nornıalarına tabe olur. 
B
ədii üslub 
B
ədii ü
şlub — milli bədii təfəkkürün ifadəsidir. Obrazlı, emosional nitq 
formasıdır. B
ədii üslub ədəbi dilimzin tərkibində həmi
şə aparıcı 
olmıı
şdur.Funksional imkanlarının genişliyinə görə bədii üsluba ədəbi — 
b
ədii dil də deyilir. Bədii üslubun ən vacib 
şərti və ümumi cəhəti 
obrazlılıqdır. B
ədii üslubun obrazlılı
ğı həm fonetik, həm leksik, həm də 
qrammatik s
əviyyədə özünü göstərir. 
Fonetik s
əviyyədə bədii üslubun göstəriciləri alliterasiya, assonans, təkrar 
v
ə intonasiyadır

Birinci üç göst
ərici nitqdə ritm yaradan əsas vasitələrdir. 
1. Alliterasiya eyni samit s
əslərin təkrarına deyilir.Məsələn: 
«Yax
ş
ılı
ğ

yax
ş
üıq h
ə
r ki
ş
inin i
ş
idi, yamanlı
ğ
a yaxsılıq 
ə
r ki
ş
inin i
ş
idi» 
atalar 
sözünd
ə təkrar olunan y və 
ş samitləri nitqdə alliterasiya yaradır. 
N
əsiminin: 
«Al il
ə
ala gözl
ə
rin aldadı aldı könlümü; Alına bax n
ə
al 
edar, kims
ə
iri
ş
m
ə
z alına » 
beytind
ə isə 
1
samitinin t
əkrarı 
alliterasiyadır. 
2. Assonans is
ə eyni saitlərin təkrarına deyilir

M
əsələn: 
«Azacıq a
ş
ım, 
a
ğ
rımaz ba
ş
ım» 
atalar sözünd
ə 
a
v
ə 
ı
saitl
ərinin təkrarı nitqdə 


assonans yaradır. N
əsiminin yuxarıdakı beytində də bu saitlərin 
t
əkrarı assonansdır. 
3. T
əkrar dedikdə isə ritmik (fonetik) təkrar nəzərdə tutulur. 
M
əsələn: 
A
ğ
a K
ə
r
ə
m,pa
ş
a K
ə
r
ə
m, xan K
ə
r
ə
m; Alı
ş
K
ə
r
ə
m, tutu
ş
K
ə
r
ə
m, yan K
ə
r
ə
m " 
misralarında K
ərəm sözünün təkrarı xüsusi bir 
ritm yaradır. 
İntonasiya isə şerin və ya cümlənin xüsusi intonasiya ilə 
oxunması dem
əkdir. 
B
ədii üslubun leksik səviyyədə göstəriciləri: epitet, təşbeh, istiarə
mübali

Yüklə 1,51 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə