İnformatikanin əsaslari


Proqramlaşdırma sistemləri



Yüklə 5,72 Mb.
səhifə21/63
tarix24.02.2020
ölçüsü5,72 Mb.
növüDərs
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   63

Proqramlaşdırma sistemləri


EHM-lərin ilk inkişaf mərhələsində proqramlaşdırma maşın dilində idi. Bu, çox çətin, böyük zəhmət tələb edən idi. O vaxt hər maşının özünəməxsus dili var idi. Bu dildə yazılmış proqramı oxumaq mümkün deyildi. Buna görə səhvi tapmaq müşgül məsələ idi.

Proqramlaşdırma texnologiyasında ilk tərəqqi əməliyyatın kodu və verilənin ünvanı əvəzinə adlardan istifadə ideyası ilə bağlıdır. Bu, proqramın oxunuşunu redaktəsini köklü şəkildə asanlaşdırdı. Bu ideya üzrə yazılan əmrlər dili Assembler dili adlanır. Lakin Assembler dili də birbaşa maşının konstruksiyasına bağlandığından, dil fərqi problemi həll edilməmiş qaldı. Həm Assembler dilində yazılmış proqramı kompüter bilavasitə istifadə edə bilmir. Bu problemi translyator həll etdi. Assemblerdən az sonra yüksək səviyyəli dillər, ilk olaraq Fortran, Cobol, sonra Alqol-60 alqoritmik dili yarandı. Proqramlaşdırma dilləri: ixtisaslaşdırılmış və universal olmaqla 2 yerə bölünür.



İxtisaslaşdırılmış dillər xüsusi sinif məsələlərin həlli üçündür. Universal dillər hər cür məsələni həll etməkdən ötrüdür. Universal dillər, şərti olaraq, sadə mürəkkəb dillərə bölünür. Sadə dillərə: Paskal, C Basic, mürəkkəb dillərə: Ada, Modula-2, Algol-68, C++ aiddir.

Paskal 1970-ci ildə Algol-60 dilinin ideyaları əsasında, tədris məqsədi ilə yaradılsa

Alqoritmik dilləri, həmçinin, prosedur və qeyri-prosedur dillərinə bölürlər. Prosedur dillərində alqoritm ayrı-ayrı əməliyyatlar ardıcıllığı kimi təsvir edilir. Qeyri-prosedur dillərində proqramın məqsədi formalaşdırılan kimi məsələnin həll alqoritmi avtomatik tərtib edilir. Qeyri-prosedur dillərinə Prolog Planner misal ola bilər.

Proqramlaşdırma dillərinin ən vacib anlayışlarından biri dəyişən anlayışıdır. Dəyişən, müraciət gözləyən verilənin yerləşdiyi yaddaş yuvasının məzmunudur ki, bu da proqramın gedişində dəyişikliyə uğrayır. İkinci vacib anlayış dəyişənin tipi anlayışıdır.

Prosedur proqramlaşdırma dillərinin mühüm elementi operatordur. Bu proqramlar operatorlar ardıcıllığı kimi tərtib edilir.

Məsələnin maşında həlli aşağıdakı mərhələlərdən keçir:

Proqramı tərtib ediləcək məsələnin qoyuluşu, məqsədin, şərtləin funksiyaların formalaşdırılması;

Proqramın ümumi sxeminin qurulması;

Formal (riyazi) modelləşdirmə, yəni, məsələnin düsturlaşdırılması və verilənlərin modellərinin qurulması;

Məsələnin metodiki həlli;

Müəyyən dildə, məsələn, blok-sxem dilində və ya bilavasitə proqramlaşdırma dilində alqoritm tərtibi;

Proqram mətninin tərtibi;

Proqram komponentlərinin testləşdirilməsi sazlanması; Proqramın sənədləşdirilməsi;

Proqramın sınaq istismarı;

Proqramın praktiki istifadə üçün tətbiqi.

Proqramın layihələşdirilməsi tərtib edilən proqramın məqsəd və funksiyalarının ardıcıl surətdə xırdalaşdırılıb dəqiqləşdirilərək modullara çevrilməsi prosesini ifadə edir. Layihələşdirmə: prosedur-istinad verilən-istinad olmaqla 2 metodla həyata keçirilir. Prosedur-istinad metodunda proqramın quruluşu məsələnin funksional sxemini təkrar edir. Verilən-istinad metodunda ilk növbədə obyektin tam funksional təsvirini verən verilənlərin quruluşu müəyyən edilir.

Mürəkkəb məsələlərin həll alqoritmini qurarkən 2 üsuldan istifadə edilir: yuxarıdan- aşağı təhlil aşağıdan-yuxarı sintez. Təhlil zamanı ümumidən xüsusiyə, sintez zamanı isə xüsusidən ümumiyə doğru hərəkət edilir.

Obyekt-istinad proqramlaşdırması prosedur-istinad və verilən-istinad metodlarını vahid tam halında birləşdirir. Burada əsas anlayış sinif anlayışıdır. Hər sinif bir real obyektin modeli olub, həmin obyekti təsvir edən məlumatları saxlayır onların emalına icazə verir. Məsələn Verilən bazası üçün axtarış, əlavəetmə, dəyişdirmə təqdimetmə kimi prosedurlarının hər biri bir obyektə verilən xassədir.

Proqramlaşdırma sistemi dedikdə, bir və ya bir neçə proqramlaşırma dilindən istifadə etməklə proqram üzərində aparılacaq bütün mərhələlərinin icrasına imkan verən instrumental proqram vasitələri nəzərdə tutulur.

Proqramlaşdırma sistemi aşağıdakıları əhatə edir:

Proqram mətnini yazmaq modifikasiya etmək üçün mətn redaktoru; Verilmiş dildə mətn translyatoru;

Proqramı kompanovka edici; Proqramı icra edən;

Standart prosedur funksiyalar kitabxanası; Proqram sazlayıcı.

Proqram sazlanmasının bütün mərhələlərini birləşdirən proqram kompleksinə proqramlaşdırma mühiti deyilir.



Borland firmasının Turbo Pascal adlı proqramlaşdırma mühiti geniş yayılmışdır.



    1. Kataloq: uploads
      uploads -> Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti adau-nun 80 illik yubileyinə həsr edilir adau-nun elmi ƏSƏRLƏRİ g əNCƏ 2009, №3
      uploads -> Mühaziry riyazi mYntiqin elementlYri
      uploads -> AZƏrbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti magistratura məRKƏZİ
      uploads -> AZƏrbaycan əraziSİNDƏ İBTİDAİ İcma quruluşU
      uploads -> АзярбайжАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТЯЩСИЛ НАЗИРЛИЙИ азярбайжан дювлят игтисад университети
      uploads -> Mövzu Fənnin məqsədi və vəzifələri
      uploads -> Marketinq fənni üzrə İŞÇİ TƏDRİs proqrami
      uploads -> Asm-nin iqtisadiyyatı və idarə edilməsi
      uploads -> Təqdimatların hazırlanması (Powerpoint, Word, Excel)

      Yüklə 5,72 Mb.

      Dostları ilə paylaş:
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   63




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə