Mühazirə 1: İnsan faktoru haqqında ümumi anlayışı


İnsan faktoru fənnin öyrənilməsi obyekti və məqsədləri



Yüklə 2,95 Mb.
səhifə2/36
tarix10.01.2022
ölçüsü2,95 Mb.
#108324
növüMühazirə
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36
İnsan faktoru fənnin öyrənilməsi obyekti və məqsədləri


Ergonomika, əməyin fəaliyyətini optimallaşdırmaq, rahat və təhlükəsiz şərait yaratmaq, məhsuldarlığı artırmaq, sağlamlığı və iş qabiliyyətini qorumaq məqsədi ilə "insan - texnologiya - mühit" sistemində yaranan problemləri öyrənən tətbiq olunan, əhatəli bir intizamdır. "



Erqonomikanın məzmunu


Konkret insanın əmək fəaliyyəti (insan qruppları)


Tədqiqat obyekti





İnsan –texnologiya-mühit



Məqsəd Vəzifələri


"İnsan - Texnologiya - Ətraf" sisteminin səmərəliliyinin artırılması.

- Əmək prosesində fərdi inkişaf üçün şərait yaradılması.



- Texnologiyanın və əmək prosesinin insanın təbii, fizioloji və psixoloji imkanlarına uyğunlaşdırılması və bu şəkildə maksimum əmək səmərəliliyinə nail olmaq üçün şərait təmin etmək.

- Qarşısının alınması, sağlamlığa mümkün olan bütün təhdidləri aradan qaldırmaq istəyi.

- Əmək prosesində bioloji ehtiyatların xərclərinin optimallaşdırılması.

"Ergonomika" termini yunanca "ergon" deməkdir- iş, "nomos" - qanun. Zinchenko V.P. və Munipov V.M. bu elmin aşağıdakı tərifini verin: “Ergonomika, bir insanın (bir qrup insanın) maşınların (texniki vasitələrin) istifadəsi ilə əlaqəli fəaliyyətinin konkret şərtlərini hərtərəfli öyrənən elmi bir intizamdır. Polşa alimi Jan Rosner hesab edir: erqonomika tətbiq olunan bir elmdir, məqsədi əməyi insanın fizioloji və psixoloji imkanlarına uyğunlaşdırmaqdır. İnsan sağlamlığı üçün təhlükə yaratmayan və bioloji ehtiyatların minimum xərclənməsi ilə həyata keçirilən ən səmərəli işdir.

Ergonomika "insan - texnologiya - mühit" sistemini kompleks şəkildə qiymətləndirərək onun əsas bağlantısına - insana diqqət yetirir. Erqonomikanın inkişafında iki mərhələ var - düzəldici və proyektiv. Həm xaricdə, həm də ölkəmizdə erqonomik tədqiqatların ilk mərhələlərində əsas işlər insanlara uyğunlaşmaq üçün mövcud texniki qurğuların və müvafiq iş şəraitinin yaxşılaşdırılmasına yönəldilmişdir.

Düzəldici erqonomika əhəmiyyətli faktiki material toplamışdır (məlumatları insanlara, idarəetmə orqanlarına və s. Ötürən cihazlara tələblər və s.) Yığılmış faktiki materialın sistemləşdirilməsi fəaliyyətlərin erqonomik tipologiyasını tərtib etməyə və fəaliyyətin dizaynında istifadə etməyə imkan verdi.

Hal hazırda əsas vəzifə maşınları dizayn etmək deyil, onların texniki hissələrdən və insanlardan ibarət olan sistemlərdir. Projektiv erqonomikanın effektivliyi ondan ibarətdir ki, texnologiyanın və insan fəaliyyətinin erqonomik dizaynı zamanı təkcə insanın imkanları nəzərə alınmır, həm də bu cür sistemlərdə insan fəaliyyətinin təşkili məsələsi həll olunur və buna görə seçim, təlim və təlim məsələləri həll olunur. Ergonomika insan mühitini əhatə edən müxtəlif amillərin funksional vəziyyətinə və fəaliyyətinə təsirini öyrənir. Ergonomika "rahatlıq zonaları" müəyyənləşdirir və bədənin ətraf mühitin zərərli təsirlərindən effektiv qorunması üçün tövsiyələr hazırlayır. "İnsan - texnologiya - ətraf mühit" sistemini tərtib edərkən, əmək fəaliyyəti prosesinə insan həyatı və iş qabiliyyəti üçün təsir göstərən fiziki və kimyəvi amillərin parametrlərinin optimal dəyərlərinə diqqət yetirmək lazımdır.

"İnsan - texnologiya - ətraf mühit" sisteminin dizaynı dizayner və erqonomistin birgə fəaliyyətində baş verməlidir.

Erqonomik tədqiqatlar dizayn tapşırıqlarına tabedir, nəticələri ənənəvi elmi biliklərdən fərqlənir ki, əsasən idrak yox, transformasiya-dizayn fəaliyyətinə yönəldilir. Müxtəlif praktik və dizayn tapşırıqlarına əsaslanaraq, erqonomik araşdırmaların öz məntiqi var. Məsələn, vizual məlumatların oxunma sürətinin nisbətən sadə bir erqonomik araşdırmasının nəticəsi insan qavrayışının mücərrəd bir xüsusiyyəti deyil, həmişə məlumatın göstərildiyi cihaz tipinin bir funksiyasıdır. Optimal oxu rejimi hər iki şəxsin məlumat qəbul etməsinin ümumi nümunələrinə və işlədiyi sistemin texniki komponentlərinin quruluş xüsusiyyətlərinə görə müəyyən edilir.



Yüklə 2,95 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2023
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə