O‘zbеkistоn rеspublikаsi оliy vа o‘rtа mаxsus tа’lim vаzirligi



Yüklə 1,42 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə15/35
tarix31.12.2021
ölçüsü1,42 Mb.
#113585
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   35
2 5197163324424327231
Jamshid Zakovat, 1650956708 (1)
a-soya bermaydi va yorug‘lik nurini ko‘zga tushurmaydi; b-notekis yuzada 
soya dog‘lari hosil qiladi; v-yorug‘likning qaytarilishi tufayli ko‘zni qamashtiradi; 
g-yorug‘lik manbaiga qarshi soya beradigan yorug‘lik manbai. 


 
Ish  o‘rnining  etarli  yoritilmaganligining  sababi  yorug‘lik  manbaiga 
mas’uliyatsiz  qarash,  lampaning  iflos  bo‘lishi,  abajur  yoki  reflektorning  yo‘qligi 
yorug‘likni 30 foiz yoki undan ko‘proq kamaytirish mumkin.  
O‘tkazilgan  ilmiy  tadqiqotlar,  ish  o‘rning  to‘g‘ri  yoritilishi  ta’lim 
oluvchilarning  ish  unumdorligini  10-30  foiz,  yorug‘lik  manbalarining  toza 
saqlanishi  esa  5-15  foizga  oshirishi  mumkinligidan  dalolat  beradi.  Tadqiqotlar 
natijasida 30 lk yoritilganlik ko‘proq charchashga, 800-1000 lk yoritganlik kamroq 
charchashga  sabab  bo‘lishi  aniqlangan.  YOritganlik  1000  lk  bo‘lganda  xatolarga 
kamroq  yo‘l  qo‘yiladi.  Metallga  ishlov  berish  ustaxonasida  sun’iy  yoritilganlik 
darajasi  lyuminessent  lampa  –  300  lk,  cho‘g‘lanma  lampa  –  200  lk,  tikuvchilik 
ustaxonasida  lyuminessent  lampa  –  400  lk,  cho‘g‘lanma  lampa  –  300  lk  bo‘lishi 
lozim. 
O‘quv laboratoriya xonalari binosining qanday rangda bo‘lishi (bo‘yalishi) 
estetik  intererni  yaratishda  muhim  element  hisoblanadi.  Biroq  bo‘yash  vaqtida 
bo‘yoqning  rangiga  bino  va  jihozlarni  bezash  nuqtai  nazardan  qarab  bo‘lmaydi, 
chunki  rang  odamga  va  umuman  butun  mehnat  jarayoniga  turlicha  ta’sir  qiladi. 
Masalan, oq rang 75 foiz, och kulrang 55 foiz, sarg‘ish rang 70 foiz, och sariqrang 
45 foiz, kulrang 35 foiz, to‘q jigarrang esa faqatgina 15 foiz nurni qaytaradi. O‘quv 
ustaxonalarni bo‘yashda ana shularni hisobga olish kerak.  
Odamning ko‘rish organlari va asab tizimiga qizil, to‘q sariq, binafsha, to‘q 
qizil  rang  salbiy  ta’sir  etishi  tadqiqotlar  natijasida  aniqlangan.  Ana  shunday 
ranglarga  bo‘yalgan  binolarda  ishlovchilarning  ko‘rish  organlari  tez  charchaydi, 
mehnat  unumdorligi  pasayadi,  ziyraklik  va  ish  sifati  yomonlashadi.  YAshil, 
ko‘kimtir,  yashil  va  sariq  ranglar  odamning  ko‘rish  organi  va  psixofiziologik 
funksiyalariga  yaxshi  ta’sir  etadi,  mehnat  unumdorlini  oshiradi,  charchashni 
kamaytiradi. Turli ranglarni inson kayfiyatiga quyidagicha ta’sir etishi aniqlangan: 
qizil rang asab tizimini qo‘zg‘atadi; yashil rang tinchlantiradi; binafsha rang kishi 
ruhini tushursa; sariq rang ruhni tetiklashtiradi.  


Ustaxonalarda havoning holati, ya’ni havoning tozaligi, harorati va namligi 
mehnatning  sog‘lom  sharoitlarini  yaratishda  juda  muhim  ahamiyatga  egadir. 
Havoning changligi, gazlashganligi, ortiqcha namlik yoki quruq haroratning baland 
yoki  past  bo‘lishi  ta’lim  oluvchilar  organizmiga  salbiy  ta’sir  etadi.  Kuzatishlar 
gigienik  talablarga  javob  beruvchi  havoda  ishlash  mehnat  unumdorligini  10 
foizgacha  oshirishini  ko‘rsatdi.  Bunga  yaxshi  ishlaydigan  oquvchi-so‘ruvchi 
ventilatsiyani o‘rnatish orqali erishiladi. Keyingi vaqtlarda havoni konditsionirlash 
qo‘llanilmoqda  (havoga  ishlov  berib,  doimiy  meteorologik  sharoitni-haroratni, 
tozalik va namlikni saqlash). 
Ish  o‘rnidagi  mehnatni  ilmiy  asosda  tashkil  etish  o‘quv  ustaxonalaridagi 
shovqin  va  tebranishni  kamaytirish,  ishlash  uchun  osoyishta  sharoit  yaratish 
masalasini  o‘z  ichiga  oladi.  Mehnat  gigienasi  va  kasb  kasalliklari  bo‘yicha 
o‘tkazilgan tadqiqotlar ishlab chiqarishdagi shovqin odamning eshitish organlariga 
ta’sir  etishini,  garanglikka  olib  kelishini  shuningdek,  asab  tizimiga  salbiy  ta’sir 
etib,  boshqa  organlarning  me’yorda  ishlashining  buzilishiga  sabab  bo‘lishini 
ko‘satadi.  SHovqin  va  tebranish  gipertoniya,  yara-chaqa,  oshqozon  sekretsiya 
bezining buzilishi va boshqa kasaliklarga olib kelishi mumkin.  
Shovqinga  qarshi  kurashdagi  asosiy  yo‘nalishlar-tovush  izolyasiyasi, 
tovushni  yutish  va  tebranishni  izolyasiya  qilishdir.  SHovqinni  yo‘qotishning  iloji 
bo‘lmagan ba’zi mashinalarni shovqin yutuvchi to‘siqlar bilan ajratib qo‘yiladi. 
 
4.5. Ishlab chiqarish korxonalariga amaliy darslarni tashkil etish 
 
Ishlab 
chiqarish 
korxonalarida 
ta’lim 
oluvchilarni 
o‘qitishning 
samaradorligini  oshirish  masalalari  ta’limni  samarali  tashkil  etishdagi  muhim 
vazifalardan biri bo‘lgan va shunday bo‘lib qolmoqda. 
Korxonalarda  o‘qitish  vaqtida  ta’lim  oluvchilarda  ishga  bo‘lgan  talablarni 
to‘g‘ri  tushunish,  uning  xususiyatlari  va  bajarilish  shartlarini  hisobga  olish,  o‘z 
mehnatini  tashkil  qilish  va  rajalashtira  bilish,  kamchiliklarning  oldini  olish, 
texnologik  jarayonlarni  hamda  mehnat  unumdorligini  oshirish  uchun  o‘z 


bilimlaridan  to‘la  foydalana  bilishda  o‘z  aksini  topuvchi  kasbga  oid  mustaqillik 
to‘liq  tarkib  topadi.  Kasbga  oid  mustaqillik  yosh  mutaxassislarda  tinimsiz 
tarbiyalanishi kerak bo‘lgan mehnat natijalariga yuksak ma’naviy javobgarlikni his 
qilish, kasb sharafini his etish bilan birikib ketadi.  
Ta’lim  oluvchilar  yuqori  malakali  mutaxassislar  va  ishlab  chiqarish 
ilg‘orlari  bilan  muomalada  bo‘lar  ekanlar,  ularning  tajribalarini  o‘zlashtiradilar, 
korxonalarining  ijtimoiy  va  ishlab  chiqarish  hayoti  bilan  tanishadilar,  ishlab 
chiqarish  jamoasining  ishlab  chiqarish  rejasi  va  korxonaning  iqtisodiy 
ko‘rsatkichlarini bajarish va oshirib bajarishdagi kurashda faol ishtirok etadilar.  
Har bir  ixtisoslik  yoki  mutaxassislik  bo‘yicha bevosita  korxonada  o‘qitish 
hajmi,  mazmuni  va  muddatlari  tegishli  o‘quv  rejalari  va  o‘quv  dasturlariga 
muvofiq belgilanadi. 
Mavzuni mustahkamlash uchun nazorat savollari: 
 
1.  Maxsus fanlarni o’qitishning qanday shakllari mavjud? 
2.  Darsga qanday maqsadlar qo’yiladi? 
3.  O’qitishning sinf-dars shakli qanday afzallik va kamchiliklarga ega? 
4.  Didaktik maqsadlar bo’yicha darsning qanday turlari mavjud? 
5.  Korxonalarda o’qitish qanday tashkil etiladi? 
6.  O’quv ustaxonalarida qanday mashg’ulotlar tashkil etiladi?
 
7.  Ishlab chiqarish korxonalariga amaliy darslar qanday   tashkil etiladi? 
 
5. MAXSUS FANLARNI O’QITISHNI METODLARI 
 

Yüklə 1,42 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   35




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə