Pedagogika kasbiy faolligini oshirishda rahberning vazifasi Reja: Pedagoglik kasbining ijtimoiy qadri



Yüklə 194,98 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/4
tarix13.12.2023
ölçüsü194,98 Kb.
#139887
  1   2   3   4
10. Pedagogika kasbi haqida sharq va g




Pedagogika kasbiy faolligini oshirishda rahberning vazifasi 
 
Reja:
1. Pedagoglik kasbining ijtimoiy qadri. 
2. Tarbiyachi bilan tarbiyalanuvchilar o’rtasidagi 
ko’nikmalar. 
3. Ota-onalar haqida ma’lumot daftarini yuritish. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 



Qadimgi yunon faylasuflari Aflotun va Arastu bola 
tarbiyasini jamiyat o‘z 
ixtiyoriga olishi
, tarbiya jarayonidagi 
barcha zarur ishlarni davlat bajarishi lozi m degan g‘oyani ilgari 
surgan edilar. 
Bu g‘oya faransuz hayoliy 
sotsalistlari Sen Semon
, Sharl Fure 
asarlarida keyinchalik rivoj lantirildi. Ular bola tarbiyasi bilan 
asosan davlat shug‘illanishi kerak, degan g‘oyani ilgari 
surganlar. Ammo sharq mutafakkirlari bola tarbiyasi bilan 
asosan ota-ona shug‘illanishi kerak, degan hulosaga kelganlar. 
Bu bilan ular oilaviy tarbiyaning roliga katta e’tibor berganlar. 
Maqsad:
Maktabgacha ta`lim muassasalarda ta`lim- tarbiya 
jarayonini rejalashtirish bo`yicha metodik ko`rsatmalar: 
tarbiyachilarning ish hujjatlari va ularning yuritilishi, har bir 
yosh guruhida hafta davomida o`tkaziladigan mashg`ulotlar soni 
va har bir mashg`ulot qancha davom etishi, bir kunlik kundalik 
faoliyatning yoritilishi, maktabgacha yoshdagi bolalarning 
rivojlanish ko`rsatkichlarini 
tahlil qilish uchun mezonlar

bolalarning rivojlanish ko`rsatkichlarini tahlil qilish usullarini 
yoritib berish. 
Ma’lumki. bola 2-3 yoshidan boshlab, o‘z ehtiyojlari, fikr va 
talablarinini birmuncha aniq ifoda etadigan bo‘lib qoladi. U 
ko‘ziga ko‘ringan, aqli etgan narsalarni so‘ray va ularni 



sinchkovlik bilan tekshira boshlaydi. Ota-onalar milliy 
fazilatlarimizga muhabbat bilan qarash, razolatlardan nafrat 
qilish yo‘llarini bolalarga o‘rgatadilar. Xalqimiz orasidagi buyuk 
odamlarning kamolotlari to‘g‘risida so‘zlab beradilar . Bolalarni 
kamtarlik va donolikka o‘rgatishda buyuk o‘zbek mutafakkiri 
Abu Ali Ibn Sino kabi olimlarimizning hayot namunalari va 
bizga meros qilib qoldirgan durdona fikrlarini asos qilib olish 
foydalidir. 
Qisqa muddatli guruhlarda ta’lim-tarbiya jarayonini 
rejalashtirishda – istiqbol reja bolalar bilan ishlashda asosiy 
hujjat hisoblanib, u bolalar faoliyatining barcha turlarini va 
ularga xos kundalik ish shakllarini 
rejalashtirishni talab etishi

mazkur hujjatsiz tarbiyachining ish boshlashi tavsiya etilmasligi, 
istiqbolli mavzu rejasi bir oyga tuzilib, quyidagi bo‘limlarni o‘z 
ichiga olishi; 
1. individual ish(mashg‘ulotlardan keyin) 
3. Ota-onalar bilan ishlash.Mashg‘ulot paytida ta’lim berish. 
2. Bolalar bilan
Qadimgi yunon faylasuflari Aflotun va Arastu bola tarbiyasini 
jamiyat o‘ z ixtiyoriga olishi, tarbiya jarayonidagi barcha zarur 



ishlarni davlat bajarishi lozi m degan g‘oyani ilgari surgan 
edilar. 
Bu g‘oya faransuz hayoliy sotsalistlari Sen Semon, Sharl Fure 
asarlarida keyinchalik rivoj lantirildi. Ular bola tarbiyasi bilan 
asosan davlat shug‘ illanishi kerak, degan g‘oyani ilgari 
surganlar. Ammo sharq mutafakkirlari bola tarbiyasi bilan 
asosan ota-ona shug‘illanishi kerak, degan hulosaga kelganlar. 
Bu bilan ular oilaviy tarbiyaning rol iga katta e’tibor berganlar. 
Rizouddin ibn Fahriddinning "Oila" nomli risolasida bola 
tarbiyasi yomon niyat va qo‘pollik bilan emas, balki sabr toqat, 
matonat, mehribonlik, 
chidamlilik
, shavqatu sezgirlik bilan 
bo‘lishi kerak. Zarar bilan foydani ayira olmagan yosh go‘dakni 
nazoratsiz tutish ulug‘ hatolikdir. Bal ki uni qattiq lik bilan 
yumshoqlik o‘rtasida adolat bilan tarbiya qi l moq kerakligi 
xaqida fikrlar berilgan (Rizouddin ibn Faxriddin. Oila. -T.: 
Mehnat, 1991). 
Ibn Sino o‘zining "Tadbirul manozil" asarining katta bir bobini 
oilaviy tarbiya masalalarga bag‘ishlagan. U bu asarida 
kishilarning oilaviy munosabatlarning 123 deyarli hamma 
tomonlarini ko‘rib chiqadi. U oi la boshlig‘i oldiga katta talablar 
Mutafakkir olim Abu Rayxon Beruniy o‘ z asarlarida ota-onalar 
va tarbiyachilar obro‘yining bolaga ta’sir kuchi haqida ham fikr 



yurgazadi. Bu esa hozirgi talablarga ham javob beradi. U ota-
onalarn i ng bolalarga tarbiyav iy ta’sirining bor kuchi obro‘ga 
asoslanadi, deydi. Biroq bu obro‘ tabitan berilmayd i,sun’ iy 
ravishda yaratilmaydi, qo‘rquv, qo‘rqitish, zo‘rlik bilan 
erishilmaydi, balki ota-onaga nisbatan mehr oqibatdan kel ib ch 
iqadi deb ta’kidlaydi. Buyuk bobokalonimiz Alisher Navoiy 
xalq imiz rasm rusumlari va milliy odatlarni juda nozik tushunar 
edi. 
Shu sababli inson xulq atvori
, madaniyatining xatto eng 
oddiy masalalar ham uning diqqatidan chetda qolmadi. 
A.Navoiy tarbiyada xatolikda yo‘] qo‘yish mumkin emasligini 
uqtiradi. Haqiqatdan ham bolani tarbiyalshda shunday xatoliklar 
uchraydiki, ular faqat oilaning hayotida emas balki jamiyat 
hayotida ham aks ettiradi. Oilada bolani tarbiyalashda 
uchraydigan xatoliklar turli tumandir. Ular orasida keng 
tarqalgan lardan biri ota-onalarning xaddan tashqari xukmronl 
ikka intilishlaridir; bolaning erka bo‘ lishi ularga nisbatan biror 
talabning yo‘qligi bilan bog‘l iq; ota-ona buvi lar tomonidan 
tarbiyada yagona talablarning yo‘qligidir; oilaviy tarbiyadagi 
barqaror xatolar oilaning tuzilishi va oilaviy munosabatlar bilan, 
kattalarning o‘ z fuqorolik burchlarga munosabati ularning 
g‘oyaviy yo‘nalishi, mehnatga munosabati bilan bog‘liq 
munosabatlar bilan, kattalarni o‘z fuqorolik 
burchlariga 



munosabati
, ularni g‘oyaviy yo‘nalishi, mehnatga munosabati 
bilan bog‘liq. 
Bu belgilarga ko‘ra oilaning bir necha turini ajratish mumkin. 
Tarbiyachilarga oila turlarini bilish va u bilan o‘ziga xos holda 
ishlash va munosabatda bo‘lish uchun zarur. Oila turlari 
Rizouddin Ibn Faxriddinning "Oila" nomli risolasida 
ko‘rsatilgan. Birinchi turi. Tinch oilalar mehnat ijtimoiy, siyosiy 
va madaniy hayotda faol ishtrok etayotgan ko‘pchilik oilalar 
kiradi. Bu turdagi oilaga ota-onalar va bolalar o‘rtasida 
ma’naviy yaqinlik, aqlli va meyordagi talablar bolaning ijtimoiy 
munosabati meyorlarini muvaffaqiyatli o‘zlashtirishi xosdir. 
Ikkinchi turi. Yuzaki tinch oilalar. Bu turdagi oilalarga oila 
azolari tomonidan bolalarga qo‘yiladigan talablar bir xilda 
bo‘lmasdan, stixiyali tarzda bo‘ladi. Bunda bolanig 
imkoniyatlari hisobga olinmaydi. Bolaning hayoti noto‘g‘ri 
tashkil etiladi. Tarbiyaning bu turida ota-onaga nisbatan 
hurmatsizlik, ularning talabini baj armaslik kabi xolatlar 
rivojlanishi mumkin. Yuzaki tinch oilalar bilan ishlashda 
tarbiyachi ota una diqqal e’tiburini oiladagi psixulogik 
vaziyaini, otaonala1 o‘rtasidagi munosabat yo‘nalishini 
o‘zlashtirishga qaratadi. Notinch oilalar. Bunday turdagi 
oilalarda ma’naviy qiziqishlar kam bo‘ladi. 124 
Bunday 
oilalarga ishlab chiqarish
, oilaviy vazifalarga befarq 



munosabatda bo‘lish, oilaviy an’analarga e’tibor bermaslik, uy 
ishlariga loqayd munosabatda bo‘lish xos bo‘ladi. Bola qo‘rs, 
qo‘pol, urishqoq bo‘lib qoladi. Kattalar va jamoa tartiblariga 
bo‘ysinmaydi. "Tarbiyasi og‘ir" bolalarning ko‘p qismi ana 
shunday oilalarda etishadi. 
Zamonaviy sharoitlarda notinch oila muammosi eng dolzarb 
muammolardandir. Oila - maktabgacha ta’lim yoshidagi bola 
uchun birinchi ijtimoiy muhitdir. Agar u notinch bo‘lsa, 
bolaning sog‘lig‘iga ham, uning xulqiga ham salbiy ta’sir 
ko‘rsatadi Tarbiyachi bolalarning salomatligi, xulqi o‘z 
tengdoshlari bi lan m u nosabatini doimo kuzatib boradi va 
kichik insonlar qalbiga qanday kechin malar yuz berayotganini 
sezadilar . To‘liqmas oilalar. Bu turdagi oilada ota onadan biri 
bo‘lmaydi. Bunday oilalarda ota-onalardan birining yo‘qligini bi 
ldirmaslik uchun oila azolaridan har birining bolaga ta’si rini 
kuchaytirish, bola o‘zaro m unosabatlarda kamchilik sezmasl igi 
uchun bola tarbiyasiga oiladan ketgan a’zoni boshqa 
qarindoshlarini jal b qilish muhimdi r. Shunday qilib 
maktabgacha ta’lim muassasalarida oila bilan ishlash o‘ziga xos 
xususiyatga ega bo‘lib, oilaning turiga bog‘liq xolda o‘tqaziladi. 
Maktabgacha ta’l im muassasin ing oila bilan ishlash tizimida 
aniq maqsad, mazmun bo‘l ishi kerak. Ota-onalar bilan 
hamkorlik borasida avval erishilgan yutuq va 



tajribalarning 
natijalarini tahlil qilib
, xilma-xil va o‘ zaro bog‘liq 
bo‘ lgan shakl va usullar yordamida rejali ishlar olib borish 
maqsadga muvofiq bo‘ladi . Nazorat savollar 1. Tarbiyachi 
bolalarning salomatligi, xulqi o‘z tengdoshlari bilan 
munosabatini doimo kuzatib boradi va kichik insonlar qalbiga 
qanday kechinmalar yuz berayotganini izohlang? 2. A.Navoiy 
tarbiyada xatolikda yo‘l qo‘yish mumkin emasligini uqtiradi? 
Rejada guruh bolalarining ro‘yxati; adabiyotlar ro‘yxati, ish 
kuni davomida bolalar faoliyatini tashkil etish bo‘yicha 
mashg‘ulotlar jadvali bo‘lishi. Tarbiyachining yuritadigan ish 
hujjatlari. Pedagogik jarayonni rejalashtirishning o`ziga xos 
xususiyatlari, mashg`ulotlar jadvalini tuzish. Ertalabki soat, 
sayr, kechki soatlarni rejalashtirish to`g`risida tushuncha hosil 
qilish.O`z guruhi uchun reja tuzishni mashq qildirish. 
Maktab rahbari boshqaruv faoliyatida qator funksiyalarni 
bajaradi: pedagogik jamoaning ilmiy-pedagogik faoliyati 
maqsadlarini 
aniqlaydi va shakllan-tiradi
, rejalashtiradi, 
rag’batlantirish vositalari va usullarini belgilaydi, Shu 
jarayonlarni nazorat qilib boradi. Jumladan, yosh pedagogning 
o’zi tan-lagan kasbga mehr qo’yishi, o’qituv-chilik kasbining 
sirlarini mukammal o’rganishi va unda o’z kelajagiga nisbatan 
ishonch tuyg’ulari rivoj-lanishida ham maktab direktori katta 



ta’sir kuchiga ega shaxs hisoblanadi. 
Hоzirgi dаvrdа mаktаb vа uydаgi o’quv-tаrbiya ishlаrini аmаlgа 
оshirаyotgаn pеdаgоgik jаmоа оldigа judа kаttа vаzifаlаr 
qo’ymоqdа. Mаktаb yosh аvlоdning dunyoqаrаshini tаrkib 
tоptirish, g’оyaviy, siyosiy jihаtdаn chiniqtirish, yuksаk 
ахlоqiy 
fаzilаtlаrgа egа qilish
, mеhnаtigа vа оngli kаsb 
tаnlаshgа tаyyorlаsh lоzim. Bu vаzifаlаrni hаl qilishdа 

Yüklə 194,98 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin