Vii-mavzu: Plank formulasi. Elektrmaydonlariuchunsuperpozitsiyaprinsipi Ostrogradskiy – Gauss teoremasi Reja



Yüklə 181,1 Kb.
səhifə1/2
tarix31.12.2021
ölçüsü181,1 Kb.
#112056
  1   2
MUSTAQIL ISH 7
MUSTAQIL ISH 7



Tuzuvchi:Beshimova Xonzoda

Tekshiruvchi:Xo’jamberdiyeva Jamila




VII-mavzu: Plank formulasi. Elektrmaydonlariuchunsuperpozitsiyaprinsipi

Ostrogradskiy – Gauss teoremasi

Reja:

  1. Kvant nazariyasi

  2. Elektr maydonlari uchun superpozitsiya prinsipi

  3. Ostrogradskiy – Gauss teoremasi

Xulosa
Maydon kvant nazariyasi

Maydon kvant nazariyasi -elementar zarralar va ularning oʻzaro taʼsiri, umuman, cheksiz koʻp erkinlik larajasiga ega (fizik maydonlar) kvant sistemalarni tadqiq qilish bilan shugʻullanuvchi fizik nazariyalarning umumiy nomi. Kvant mexanikahihhht elementar zarralar bilan bogliq jarayonlar (zarralar yutilishi, bir-biriga aylanishi va boshqalar) ga tatbiqi natijasida paydo boʻlgan. Qattiq jism fizikasi, atom yalrosi nazariyasi va boshqalarga tatbiq qilinadi.


Kvant msxanikadan farqti ravishda, relyativistik (nisbiy) kvant mexanikada zarralar soni saqlanmaydi, deb qaraladi. Unga koʻra, oʻzaro taʼsirlar natijasida zarralar x,osil boʻladi va yoʻqolali.
Dastlabki M.kl1. — kvant elektrodinamika.
Maydon kvant nazariyasin.ning keyingi rivojlanishi kvant elektrodinamika usullarini elektromagnit boʻlmagan oʻzaro taʼsirlar (mas, neytron-proton taʼsiri va boshqalar)ni tasvirlashga qoʻllash bilan bogliq. Bu soxadagi birinchi qadam 1934 yilda E. Fermi yaratgan beta-yemirilishi nazariyasi edi. Yadro kuchlarini tushuntirish uchun yaratilgan X. Yukavainig zarralar gipotezasi (1935) ham Maydon kvant nazariyasin. rivojlanishila muqim omil boʻldi.
Erkin maydon. Maydon kvant nazariyasin. da barcha manjud va mumkin boʻlgai maydonlar opsratorlar bilan tasvirlanadi. U Lorents simashtiriiiarigl nisbatan maʼlum kovariant xossalarga ega va Lorents gruppasining tasapvurlariga tegishli boʻladi. Erkin Maydon kvant nazariyasin.ning ahamiyati shuplan iboratki, u zarralar bilan bir qatorda antizarralar mavjudligini koʻrsatib beradi va u bu fakt tajribada taslik,langan.
Erkin Maydon kvant nazariyasin. faqat kinematik xususiyatlarning toʻla tasavvurini berib, oʻzaro taʼsir natijasida hosil boʻluvchi dinamik xususiyatlarni nazarga olmaydi. Vaqolanki, faqat zarralarning oʻzaro taʼsiri zarralarning hosil boʻlishi va yoʻqolishiga olib keladi va erkin Maydon kvant nazariyasin. zarralarning oʻzaro taʼsiriga qadar va undan soʻnggi xdpatini tasvirlaydi.Zarralarning oʻzaro taʼsirlarini lagranjianga maʼlum hadlar qutib tasvirlash mumkin

  1. Elektr maydonlari uchun superpozitsiya prinsipi

Elektromagnit maydon kvantlari. 1900 yilla M. Plank jismlarning issiqlik nurlanish tushunchasiga porsiya, yaʼni kvant degan iborani kiritdi. A. Eynshteyn bu gʻoyani umumlashtirib, nurlanish diskret boʻlishini aytli. Elektromagnit nurlanish kvantlar — fotonlarlan "tashkil to-par" ekan. bu esa fotoeffekt va Komiton effektiaxx tasdiklanli. Foton har doim diskret parametrlarga, yaʼni anik, energiya, impuls, spinga ega boʻlali. Ikkilamchi kvantlash. Klassik mexanikalan kvant mexanikaga oʻtish, odatda, kvantlash deb ham atalali va sistemada zarralar sonining oʻzgarishi-ii sxematik tasvirlash imkoniyatini beradi. Ikkilamchi kvantlashla zarralarning paylo boʻlishi va yoʻqolishi (mas, annigilyasiya jarayonlari)ni ifodalaydigan operatorlar koʻriladi.

Spin va statistika. Spin va boshqa Kvant sonlarni k bilan belgilansa, S operatori vakuum holatiga taʼsir qilib, k knant sonlariga ega bul gai bitta zarra.ti qolatni hosil qilali. Skalyar maydon spini nol boʻlgan zarraga mos keladi. Spini S boʻlgan zarra 2S+I komponentam maydon tulqin funksiya bilan tasvirlanadi. Elektron spini yarimga teng bulib, uning yepin xrlatlari soni ikkiga teng . Bir kvant sonli holatda ixtiyoriy sondagi zarralar .xrsil qilinishi mumkin; bu zarralar bozonlar deb ataladi (qarang Boze — Eynshteyn stapshstikasi). Spini yarimtali butun sonlardan iborat zarralarning yaratish va yoʻqotish operatorlari antikommutaaion munosabatga buysunadi. Antikommutatsion munosabatlarga buysunuvchi yaratish operatorlari bilan hosil qilinishi mumkin bulgan holatda faqatgina yagona zarra boʻlishi mumkin (qarang Fermi — Dirak statistikasi). Fermi— Dirak statistikasiga buysunuvchi zarralar fermionlar leb atalali.

Baʼzi maydonlar Lorents almashtirishlarida bir xilda uzgaruvchan komponentlarga uga bulishi mumkin. Bunday maydonlar massa va spindan tashqari, qushimcha fizik kattaliklar bilan i(|)odalanib, zaryad, izotop spin va boshqa fizik xususiyatlarga ega buladi.

Oʻzaro taʼsirli maydonlar tenglamalari. Maylon operatorlarga nisbatan Geyzepberg tasavnuridagi chiziqli boʻlmagan tsnglamalar sistemasidir. Bu xolla operatorlar uchun almashtirish sharti vaqtning boshlangʻich momenti uchun yoziladi va u tenglamalar uchun boshlangʻich shart rolini bajaradi. Oʻzaro taʼsir hamla tenglamalarga kiruvchi doimiylar uzaro taʼsirlagi zarralarni tasvirlamaydi. Maydon kvant nazariyasi n.da biror konkret zarra bilan fakat bir maydonni boglash mumkin emas, uzaro taʼsir natijasida zarra xususiyatlariga boshqa maylonlar ham oʻz hissasini qoʻshadi.



Yüklə 181,1 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə