AZƏrbaycan miLLİ elmlər akademiyasi folklor institutu səDNİk paşa pirsultanli

Sizin üçün oyun:

Google Play'də əldə edin


Yüklə 2.51 Mb.
səhifə12/13
tarix20.01.2017
ölçüsü2.51 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13

AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI

FOLKLOR İNSTİTUTU
SƏDNİK PAŞA PİRSULTANLI

AZƏRBAYCAN ŞİFAHİ XALQ ŞEİRİ VƏ HECA VƏZNİNİN İNKİŞAF TARİXİ
Elmi redaktoru: Şakir Albalıyev

Filologiya elmləri namizədi

Rəyçilər: Nizami Cəfərov

AMEA-nın müxbir üzvü, professor



Məhərrəm Qasımlı

Filologiya elmlər doktoru, professor,



Dövlət Mükafatı laureatı
Korrektor: Şəfa Vəliyeva

Dizayn: İlhamə Novruzova

Yığılmağa verilmişdir: 07.06.2013

Çapa imzalanmışdır: 12.07.2013

Qiyməti müqavilə yolu ilə

Tiraj:100





1 Sədnik Paşa Pirsultanlı, “Heca vəznli şeir və mənzum atalar sözləri”, Gəncə-2001. “Əsgəroğlu” nəşriyyatı. Səh.14.

2 Azərbaycan folkloru antologiyası. (İraq-Türkmən cildi). Bakı-1999. Səh. 346-347.

3 Qəzənfər Paşayev “Kərkük tapmacaları haqqında ” (müqəddimə), Kərkük tapmacaları (toplayanı və tərtib edəni Qəzənfər Paşayev), Gənclik, Bakı. Səh.6-7.

4 Sədnik Paşa Pirsultanlı. “Heca vəznli tapmacaların inkişafı”. Gəncə, “Agah”-2001.

5 Əmin Abid. “Heca vəzninin tarixi”, “Maarif işçisi”-1927. № 4. Səh. 50.

6 Əmin Abid. “Heca vəzninin tarixi”, “Maarif işçisi”-1927. № 4. Səh. 61.

7 Sədnik Paşa Pirsultanlı. “Heca vəznli bayatı və qoşma möcüzələri”. Bakı-2003. Səh. 33

.


8 Araz Dadaşzadə. XVIII əsr Azərbaycan lirikası, Bakı, “Elm” nəşriyyatı, 1980, səh.169

9 Ə.M.Dəmirçizadə. Azərbaycan ədəbi dilinin tarixi, I hissə. Bakı, “Maarif”, 1979, səh.142.

10 H.Zeynallı. Xalq ağız ədəbiyyatı. “Ədəbiyyatdan iş kitabı”, 1928, səh.69.

11 “Kərkük bayatıları” (1968, xalq şairi Rəsul Rza ilə), “Arzu-Qəmbər” dastanı (1971), “Kərkük mahnıları” (1973), “İraq-Kərkük atalar sözləri” (1978), “Altı il Dəclə-Fərat sahillərində” (1985-87), “İraq-Kərkük bayatıları” (1984), “Kərkük tapmacaları” (1984), “Kərkük folkloru antologiyası” (1984), təkrar nəşri 1990. “Azərbaycan folkloru antologiyası” (İraq-Türkmən cildi, Bakı, 1999) (Ə.Bəndəroğlu ilə birgə), “İraq-Türkmən folkloru” (İstanbul, 1998).

12 Prof. Mahir Naqib, Erçiyes Universiteti, Qayseri, 1996. (Bax: Qəzənfər Paşayev. İraq-Türkmən folkloru). İstanbul 1998 )ön söz, səh.3).

13 Qəzənfər Paşayev “İraq-Türkman folkloru”, Yazıçı, Bakı, 1992, müqəddimə əvəzi “Şah əsər”, səh.4.

14 İraq-Kərkük atalar sözləri (toplayanı və tərtib edəni Qəzənfər Paşayev), Bakı, Yazıçı, 1978. Bir neçə söz, səh.3

15 Prof. Dr. Qəzənfər Paşayev, İraq-Türkmən folkloru, İstanbul, 1998, səh.211-212.

16 Yenə orada, səh.221.

17 Sədnik Paşayev-Pirsultanlı. Heca vəznli şeir və mənzum ata sözləri, “Türk dünyası”, (sayı, Kasım, 1992).

18 Hansı səmtdənsə küləyin əsməyi nəzərdə tutulur.

19 Bozdamac- Şirvan zonasında çoban lavaşının, yuxa çörəyinin bir növüdür.

20 Yoğurt – qərb dialektində “Kitabi-Dədə Qorqud” əsərində qatıq mənasında işlənir.


21 Bu ifadə pirrəndim şəklində də işlənir.

22 Gədə qızı mənasında işlənir.

23 Xədicə mənasındadır.

24 Mərək- əl damı.

25 Bozdamac – yuxanın,fətirin, sac əppəyinin bir növüdür.

26 Yoğurd-qatıq.

27 “Kitabi-Dədə Qorqud”, Azərbaycan Dövlət nəşriyyatı. Bakı, 1962, səh.14.

28 Kitabi Dədə Qorqud, Azərbaycan Dövlət nəşriyyatı, Bakı, 1962, səh.156.

29 Kitabi-Dədə Qorqud, Bakı, Gənclik, 1978, səh.17.

30 Kamil Vəliyev. Dastan poetikası, Yazıçı, Bakı, 1984, səh.108.

31 Yenə orada. Səh.10.

32 Oğuznamə. B.Yazıçı, 1987, Müqəddimə: müdrikliyin sönməyən işığı. Səh. 15.

33 Oğuznamə, səh.72.

34 Yenə orada, səh.117, son beytin mənası budur:

Sev səni sevəni iki dişli qarı olsa da,



Sevmə səni sevməyəni göydən enmiş huri isə.

35 Sədnik Paşayev. Azərbaycan xalq ədəbiyyatının inkişafı, Bakı, Bilik, 1981, səh.30.

36 Sədnik Paşayev. Aşıq yaradıcılığında təcnisin öyrədilməsinə dair, Azərbaycan dili və ədəbiyyatı məcmuəsi, №4, 1974.

37 Sədnik Paşayev. Azərbaycan folkloru və aşıq yaradıcılığı, Bakı, 1989. Həmin əsərdə şifahi və yazılı ədəbiyyatda aşıq şeirinin inkişaf mərhələləri izlənilmişdir.

38 Ağamusa Axundov. Şeir sənəti və dil, Yazıçı, Bakı, 1980, səh. 16.

39 Anikin V.P. “Russkie narodnie posloviyi, poqovorki, zaqadki i detskiy folklor” Moskva-1957. Səh. 56


40 N.Gəncəvi. “Xosrov və Şirin”, Bakı, 1962. Səh.66

41 Şıldırım- şəlaləli su.

42 Qıtmıq- bir parça, bir tikə, Azərbaycanın qərb dialektində.

43 Prof. Ə.M.Dəmirçizadə. “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanlarının dili”, APİ-nin nəşriyyatı, Bakı, səh.5-6.

44 F.Köçərli. Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi materialları. I cild, I hissə. Bakı, 1925, səh 6.

45 Nizami. İskəndərnamə (Şərəfnamə), Az.EAN, Bakı, 1964, səh.113.

46 Nizami. “Yeddi gözəl” poeması, Bakı, Yazıçı, 1992, səh.165-168.

47 Nurəddin Seyidov. Azərbaycan nağılları haqqında, Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatına dair tədqiqlər, Az.EAN, Bakı, 1961, səh.113.

48 Mir Cəlal. Xalqın idrakının qığılcımları, “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 24 aprel, 1976

49 Paşa Əfəndiyev. Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatı, “MAarif” nəşriyyatı, Bakı, 1981, səh 104.

50 Yenə orada, səh 104.

51 Dr. Çingiz Ketene. Kərkük xalq ədəbiyyatından seçmələr, TÜrk dünyası ədəbiyyatı, Ankara, 1990, səh. 128

52 Qəzənfər Paşayev. Kərkük tapmacaları haqqında (müqəddimə), Kərkük tapmacaları (tərtib edəni Qəzənfər Paşayev), Bakı, 1984, səh. 4

53 Zaxtaladıqca-yəni çalxaladıqca

54 Bu bədii nümunə Qəzənfər Paşayevin toplayıb tərtib etdiyi “”Kərkük tapmacaları kitabından götürülmüşdür. Bax: səh.4

55 Kitabi-Dədə Qorqud, Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, Bakı 1962,

56 Sədnik Paşa Pirsultanlı. Heca vəznli şeir və mənzum ata sözləri, Gəncə, “Əsgəroğlu” nəşriyyatı, 2001

57 “Arzu-Qəmbər”, Gənclik, Bakı 1971.

58 Azərbaycan folkloru antologiyası (İraq-Türkmən cildi), tərtibçilər f.e.d professor Qəzənfər Paşayev, dr. Əbdüllətif Bəndəroğlu, Bakı, 1999, səh 24

59 Yəqin ki, oy demərəmdi, qafiyə xatirinə ay qalmışdır.

60 Sədnik Paşayev. Azərbaycan folkloru və aşıq yaradıcılığı, ADUN, Bakı, 1989, səh 41

61 Xəstə Qasım (tərtib edəni Sədnik PAşayev), Gənclik , Bakı, 1975, səh 34

62 Nəfəs-ilahi ilə, dinlə bağlı qoşmalardır.

63 Azərbaycan folkloru antologiyası, (İraq-Türkən cildi), Bakı, 1999, səh 197

64 Hüseyn Arif. Dədə Qoşma, “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 11 yanvar 1980

65 Mİrzə İbrahimov. Xəlqilik və realizm cəbhəsindən, Azərnəşr, Bakı, 1961, səh 450

66 Yenə orada, səh 451

67 Xalq deyimləri və duyumları, “Maarif” nəşriyyatı, (Toplayıb tərtib edəni Mürsəl Həkimov), Bakı, 1986 səh 10

69 “Kitabi-Dədə Qorqud”, Gənclik, Bakı, 1977, səh 64

70 “Kitabi-Dədə Qorqud”, Gənclik, Bakı, 1962, səh 65

71 Yenə orada, səh 65

72 Mirzə İbrahimov. Aşıq poeziyasında realizm, EAN, Bakı, 1966, səh. 21-22

73 Qara böyük,təppəcəninə əsli yəqin ki, tapmacadır. Bu ifadə qərb dialektində belə işlənir. Ümumi mənası budur: mənim qabağımı qara iri tapmaca ilə kəsmə, qabağıma yekə tapmaca dığırlama.

74 Mirzə İbrahimov. Aşıq poeziyasında realizm, EAN, Bakı, 1966, səh 42

75 Həmid Araslı. Aşıq yaradıcılığı, Birləşmiş nəşriyyat, Bakı, 1960, səh 73

76 Sədnik Paşayev, Azərbaycan folkloru və aşıq yaradıclığı, ADUN, Bakı 1989, səh 72

77 İraq-Kərkük bayatıları, Bakı, “Yazıçı”, 1984, müqəddimə yazanı Rəsul Rza- “Uzaq ellərin yaxın təhfələri

78 İraq-Kərkük bayatıları, Bakı, “Yazıçı”, 1984, müqəddimə yazanı Rəsul Rza- “Uzaq ellərin yaxın töhfələri”, səh.16-17.

79 Xalqın söz mirvariləri, (Toplayanı və tərtib edəni Sədnik Paşa Pirsultanlı), “Azərnəşr”, 1999, səh.52-66

80 Qaqauz türkleri. Tarih-folklor və halq edebiyyatı, “Türk dünyası” nəşri, Ankara, 1991, səh. 155.

81 Arzu-Qəmbər, Kərkük xalq dastanı, toplayanı Əta Tərzibaşı, çapa hazırlayanı və redaktoru Qəzənfər Paşayev, “Gənclik”, Bakı, 1971, səh.23.

82 S.P.Pirsultanlı “Xalqın söz mirvariləri”, səh.50.

83 Rəsul Rza. Mənim fikrimcə (məqalələr), Uzaq ellərin yaxın töhfələri, Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, Bakı, 1967, səh.51

84 Rəsul Rzanın göstərilən əsəri, səh.58-59.

85 Ş.Mikayılov. Ədəbiyyat nəzəriyyəsi, Maarif, bakı, 1981, səh.57.

86 “Kitabi-Dədə Qorqud”, Gənclik. Bakı, 1977, səh.16.

87 Ə.Haqverdiyev. Seçilmiş əsərləri. İkinci cild (Bədii nəşr və məqalələr), Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, Bakı, 1971, səh.417-418.

88 Prof. Ə.M.Dəmirçizadə. “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanlarının dili, APİ-nin nəşriyyatı, Bakı, 1959, səh.7.

89 “Kitabi-Dədə Qorqud”, Azərbaycan Dövlət nəşriyyatı, Bakı, 1962, səh.11.

90 İsrafil Abbasov. Ön söz. Azərbaycan bayatıları, “Elm” nəşriyyatı, Bakı, 1984, səh.4.

91 “Divani-lüğət-it türk”, I Ankara, 1939, səh.125.

92 Kamil Hüseynoğlu. Azərbaycan şeir mədəniyyəti, Bakı, “Ozan” nəşriyyatı, 1996, səh.82.

93 M.Arif. Azərbaycan xalq ədəbiyyatı, Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, Bakı, 1958, səh.3

94 H.Araslı. Aşıq yaradıcılığı, Birləşmiş nəşriyyatı, Bakı, 1960, səh.40-41.

95 Abdulla Şaiq. Əsərləri. Dördüncü cild, Azərbaycan Dövlət nəşriyyatı, Bakı, 1977, səh.350.

96 Bax: Sədnik Paşa Pirsultanlı, Heca vəznli şeir və mənzum ata sözləri, Gəncə, Əsgəroğlu, 2001.

97 H.Araslı, Aşıq yaradıcılığı, Bakı, 1960, səh.33-34.

98 S. Vurğun, Azərbaycan ədəbiyyatı haqqında, “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti, 1943-cü il, 21 oktyabr.


99 “Koroğlu”, Bakı, 1959, səh.220-221.

100 Azərbaycan dastanları, II cild, Bakı, 1966, səh.145.

101 Sarı Aşıq, toplayanı və tərtib edəni Əhliman Axundov, Bakı, 1966, səh.57.

102 Yenə orada, səh.29.

103 Sarı Aşıq, Bakı, 1966, səh.51.

104 Aşıqlar, I hissə, Bakı, 1938, səh.130.

105 Aşıqlar, I hissə, Bakı, 1937, səh. 129.

106 Aşıqlar, I hissə, Bakı, 1937, səh.132.

107 Bax: Müxtəsər Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi, Bakı, 1943, I cild, səh.227.

108 Aşıq Ələsgər, Bakı, 1963, səh.471.

109 Şeir 1968-ci ildə şair Cavad Bayram oğlu Hüseynovdan yazılmışdır. Cavad Bayram oğlu Hüseynov 1898-ci ildə Daşkəsən rayonunun Qabaqtəpə kəndində anadan olmuşdur. Şair Cavad dərin biliyə malik, savadlı və məlumatlı el sənətkarı idi. O, azəri türkcəsi ilə yanaşı, ərəb və fars dillərini də yaxşı bilirdi. O, 1969-cu il fevralın 18-də vəfat etmişdir.

110 El şairləri, toplayanı S.Mümtaz, Bakı, 1935, səh.162.

111 Aşıqlar, toplayanı H.Əlizadə, Bakı, 1935, səh.57.

112 Aşıqlar, Bakı, 1937, səh.124.

113 Molla Pənah Vaqif, Bakı, 1960, səh.172.

114 Aşıqlar, 1935, səh.127.

115 Aşıqlar, Bakı, 1935 səh.128.

116 Azərbaycan dastanları, Bakı, 1965, səh.146.

117 Azərbaycan dastanları, III cild, Bakı-1967, səh. 76

118 Aşıqlar bakı, 1937, səh.144.

119 Aşıq Ələsgər. Bakı, 1963, səh.146.

120 Aşıq Ələsgər, Bakı, 1963, səh.216-217.

121 Yenə orada, səh.225

122 Şeir 1968-ci ildə şair Cavaddan yazılmışdır.

123 Aşıq Ələsgər, Bakı, 1963, səh.226.

124 Molla Cümə, Bakı, 1966, səh.178-179.

125 Gəraylı 1968-ci ildə Molla Cümənin həmyerlisi Aşıq Siracdan yazılmışdır. Aşıq Sirac 1931-ci ildə Şəki rayonunun Layiski kəndində anadan olmuş, hazırda Gəncə şəhərində yaşayır.

126 “Bülbül”, Bakı, 1968, səh.205.

127 Bayatılar. Toplayanı və tərtib edəni Həsən Qasımov, Bakı, 1960, səh.50.

128 Azərbaycan dastanları, 1-ci cild, Bakı, 1965, səh.122.

129 Azərbaycan dastanları, 2-ci cild, Bakı, 1966, səh.85-86.

130 S.Vurğun, “İstiqbal təranəsi”, Bakı, 1947, səh.306-309.

131 H.Zərdabi. Xalq nəğmələri, “Həyat” qəzeti, 8 yanvar, 1906.

132 H.Araslı. Aşıq yaradıcılığı, Bakı, 1960, səh.14.

11 Şah İsmayıl Xətayi. “Sazım”, Bakı, “Gənclik”, 1973. Mirzə Abbaslı, “Bir neçə söz”, səh 11-12

11S.Ə.Nəbati.(Əsərləri).Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası Nəşriyyatı.Bakı,1968, müqəddimə ,səh.6 – 8 .

2Bülbül. Seçilmiş məqalə və məruzələri. Bakı, “Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası Nəşriyyatı”, 1968, səh 138

11 Üzeyir Hacıbəyov. Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları. AEA Nəşriyyatı, Bakı, 1950, səh 103

11 Üzeyir Hacıbəyov. Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları. AEA Nəşriyyatı, Bakı, 1950, səh 10

22 Üzeyir Hacıbəyov. Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları. AEA Nəşriyyatı, Bakı, 1950, səh 13

11 “Şəhriyar” dastanı. Məhəmməd. Bakı, Yazıçı, 1989, səh 89

22 Yenə orada, səh 89

33 Koroğlu. V.Xuluflu. Bakı, 1999, səh 176

44 Sədnik Paşayev. “Türk ozan-aşıq sənətinin əski və çağdaş durumu, ipək yolu uluslararasl xalq ədəbiyyatı simpozium materialları”, Temmuz, 1993, Ankara, səh 1-7

11 F.Qasımzadə. “XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi”, “Maarif” nəşriyyatı, Bakı, 1974. səh 26

22 Sədnik Paşayev, “Ağdabanlı Qurban və müasirləri”, (nam. disser.), 1969, səh 54

33 F.Qasımzadə. “XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi”, “Maarif” nəşriyyatı, Bakı, 1974. səh 24

11 Sədnik Paşa Pirsultanlı, “Aşıq Ələsgər sənətkarlığı – Aşıq Ələsgər ucalığı”, AMEA Folklor İnstitutu, Elmi axtarışlar, II cild, Bakı, 2008, səh. 3-4

22 F.Qazımzadə. “XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi”, Bakı, “Maarif” nəşriyyatı, 1966, səh 27

11 Sədnik Paşayev, “Aşıq yaradıcılığında təcnisin öyrənilməsinə dair” Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi” (metodik məqalələr məcmuəsi), Bakı, 1974, № 4, Sədnik Paşa Pirsultanlı, Ozan-aşıq sənətinin nəzəri məsələləri, Bakı, “Ozan”, 2002, səh 28

11 Elxan Məmmədli. “Təcnis sənətkarlığı”, “Nafta-press”, Bakı, 1998, səh 5

11 Sədnik Paşa Pirsultanlı, Ozan-aşıq sənətinin nəzəri məsələləri, Bakı, “Ozan”, 2002, səh 29

11 Feyzulla Qasımzadə. “XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi”. Bakı, “Maarif” nəşriyyatı, 1974, səh 34

11 Sədnik Paşa Pirsultanlı, Ozan-aşıq sənətinin nəzəri məsələləri, Bakı, “Ozan”, 2002, səh 30

22 “Azərbaycan aşıqları və el şairləri”.(Tərtib edəni Əhliman Axundov), I cild, “Elm” nəşriyyatı, Bakı, 1983, səh 52

11 “Azərbaycan aşıqları və el şairləri”.(Tərtib edəni Əhliman Axundov), I cild, “Elm” nəşriyyatı, Bakı, 1983, səh 54

22 Əmin Abid. Heca vəzninin tarixi “Maarif işçisi”, 1927, № 4, səh 5

11 Azərbaycan dastanları (tərtib edənlər M.Təhmasib və Ə.Axundov) “Lider” nəşriyyatı, Bakı, 2005, səh 97

11 Sədnik Paşa Pirsultanlı, Ozan-aşıq sənətinin nəzəri məsələləri, Bakı, “Ozan”, 2002, səh 31

11 Sədnik Paşa Pirsultanlı, Ozan-aşıq sənətinin nəzəri məsələləri, Bakı, “Ozan”, 2002, səh 32

11 Sədnik Paşayev, Tufarqanlı Abbas, “Kirovabad kommunisti”, 13 fevral 1985-ci il,

Sədnik Paşa Pirsultanlı “Azərbaycan folkloruna dair tədqiqlər”, Gəncə, “Pirsultan”, 2006, səh 231-232



11 Sədnik Paşa Pirsultanlı, Ozan-aşıq sənətinin nəzəri məsələləri, Bakı, “Ozan”, 2002, səh 33

133 Sədnik Paşayev, “Sarı Aşığın cinaslı bayatıları”, “Azərbaycan müəllimi” qəzeti, 10 avqust 1983-cü il. Sədnik Paşa Pirsultanlı “Azərbaycan folkloruna dair tədqiqlər”, Gəncə, “Pirsultan” 2006, səh 251-252


11 M.H.Təhmasib. Azərbaycan xalq dastanları (orta əsrlər), Bakı, “Elm” nəşriyyatı, 1972, səh 227

11 Sədnik Paşa Pirsultanlı, “Aşıq Şəmşirin poetik aləminə səyahət”, Bakı, “Təknur”, 2008, səh 209

22 Xəstə Qasım, (toplayanı və tərtib edəni Sədnik Paşayev), Bakı, Gənclik, 1975, müqəddimə, səh 11.

33 Sədnik Paşayev, Azərbaycan folkloru və aşıq yaradıcılığı, ADUN, Bakı, 1989, səh 72.

11 M.P.Vaqif, “Qurban olduğum”, Bakı, Gənclik, 1994, səh 81

11 Qasım bəy Zakir. Seçilmiş əsərləri. (Tərtib və müqəddimə: Kamran Məmmədov), Bakı, Yazıçı, 1984, səh 81

22 Yenə orada, səh 215

33 Yenə orada, səh 216

11 Qasım bəy Zakir. Seçilmiş əsərlər. (Tərtib və müqəddimə: Kamran Məmmədov), Bakı, “Yazıçı”, 1984, səh 217



Dostları ilə paylaş:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13
Orklarla döyüş:

Google Play'də əldə edin


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə