T. C. UŞAk valiLİĞİ İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tarimsal kooperatiFÇİLİK



Yüklə 325.08 Kb.
səhifə1/4
tarix23.01.2018
ölçüsü325.08 Kb.
  1   2   3   4

T. C.

UŞAK VALİLİĞİ

İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü

TARIMSAL KOOPERATİFÇİLİK




Hazırlayan

Uğur SAĞLAM

Kırsal Kalkınma ve Örgütlenme

Şube Müdürü

(Proje Koordinatörü)
Uşak / 2013


Kapak Tasarımı

…………………….



Dizgi/Baskı

……………………



Zafer Kalkınma Ajansı Sosyal Kalkınma Mali Destek Programı

kapsamında yürütülen

Uşak’ta İyi Kooperatifçilik Uygulamaları Projesi” yayınıdır.



ÖNSÖZ

Toplumların tarihsel gelişimi incelendiğinde örgütsel duyarlılıkların ülkelerin gelişmesinde çok etkili olduğu görülmektedir. Bireylerin ortak hareket etme bilinçleri ülkelerin kaderini etkileyen dönüm noktaları olmuş ve örgütlenme uygarlıkla birlikte anılır hale gelmiştir.

Örgütlenme öncelikle belirli amacı gerçekleştirmek için çalışma gayreti içinde olan insanları bir araya getirir. Böylece sosyal ve ekonomik menfaatlerini korumak, konularında söz sahibi olmak, politika geliştirmek ve mensuplarına özgüven kazandırmak mümkün olmaktadır.

Örgütlenmenin gerekli olduğu üretim sektörlerinden biri olan tarım sektörü temel ihtiyaç maddelerini üreten, aynı zamanda sanayi sektörüne hammadde sağlayan bir sektördür. Bu nedenle bir ülke için stratejik ve vazgeçilmez bir öneme sahiptir.

Tarım, örgütlenme oluşumlarının ilk olarak görüldüğü ve diğer sektörlerle birlikte toplum hayatının her alanına yayılan bir örnek olmuştur. İlk örnek olmasına rağmen tarımda faaliyet gösteren işletmelerin küçük ölçekli olmaları, rekabet güçlerinin zayıf olması, pazardan aldıkları payın düşük olması gibi nedenlerle örgütlenme faaliyetlerinin gelişmesi çok yavaş olmaktadır. Ayrıca tarımda faaliyet gösteren insanların kırsal alanda yaşamaları, eğitim seviyeleri, örgütlenme bilinçleri, yönetme yetenekleri örgütsel gelişmeleri etkilemektedir.

Ülkemizde tarım sektörü, toplum beslenmesine, işgücüne, verimliliğe, ekonomiye ve ihracata katkısı bakımından büyük önem taşımaktadır. Türkiye için kırsal yerleşim alanları ekonomik ve sosyal yaşamımızdaki yerini ve önemini hala korumaktadır. Bunun için kırsal bölgelerde yaşayan halkın ekonomik ve sosyal yönden kalkındırılması, iş olanaklarının artırılması, sosyal adaletin sağlanması, her konuda eğitim ve bilgi yönünden donatılmasıyla tarımda verimliliğin artırılması şarttır.

Tarımsal üreticilerin kuracakları örgütler sosyal ve ekonomik hedefleri olan bir hareket olarak kabul edilebilir. Bu örgütler demokrasi kültürünü yaşatmak, istihdam olanakları sağlamak, kaynakları harekete geçirmek, yatırım yapmak, yoksullukla mücadele etmek, bütün bu yönlerden bakıldığında, ekonomik ve sosyal gelişmeye katkıda bulunmak için önem verilmesi gereken kuruluşlar olarak görülmelidir.

Ülkemizde tarımsal üretici örgütlenmesinin en önemli ve en yaygın yapılanması olan kooperatifler, tarımsal üreticilerin yaşam düzeylerini iyileştirmede, gelirlerini artırmada ve tarımsal gelişmeyi sağlamada önemli araçlardan biri olup, bütün dünyada etkin bir biçimde kullanılmaktadır.

Kooperatifleşme, birlikten doğan güçten faydalanarak planlı ve organize hareket etme talebinin bir ürünüdür. Dolayısıyla, tarımda örgütlenmenin güçlenebilmesi, üreticilerin bu faaliyetin faydaları hakkında gerekli birikimi edinmeleri ile mümkündür.

Kooperatiflerin yörelerin gelişmesinde ve yöre insanının üretim yapabilmesinde çok önemli etkileri bulunmaktadır. Ancak ülkemizde faaliyet gösteren tarımsal örgütlerin sorunları bulunmaktadır. Bu sorunlar çok çeşitli olmasına rağmen yasal sorunlar, devlet ilişkileri, örgüt bilinci, eğitim ve araştırma, üst örgütlenme, örgütler arası işbirliği ve finansman olarak sıralanabilir.

Örgütlenme ve kooperatifçilik hareketinin güçlü ve etkin hale getirilmesi, örgütlenme ve kooperatif bilincinin gelişmesine ve özellikle üreticilerin bu konuyu inanarak benimsemelerine bağlıdır.

Uşak tarımının hedefi, üreticilerin örgütlenme ve bilgi düzeyleri yükseltilerek; verimliliğin artırılması, teknoloji düzeyinin geliştirilmesi, ürün kalitesinin iyileştirilmesi, tarımsal üretimle ilgili tüm kesimler arasında bilgi paylaşımının etkinleştirilmesi, girişimcilik kültürünün yaygınlaştırılmasıdır.

Bu kapsamda; Zafer Kalkınma Ajansının desteğiyle hazırlanan “Uşak’ta İyi Kooperatifçilik Uygulamaları” projesiyle İlimizde kooperatifçiliğin önemine dikkat çekilmesi ve Ülkemizde bundan sonra yapılacak çalışmalara örnek olması amaçlanmıştır.

Projenin başarılı geçmesi ve faydalı olması dileğiyle, projenin hazırlanması ve yürütülmesinde emeği geçen proje ekibine, desteklerini esirgemeyen ve proje hazırlanmasına katkı sağlayan konu uzmanlarına, Kooperatif bölge birliği Başkanı, yönetimi ve çalışanlarına, bilgi ve tecrübelerini paylaşan Oda, Birlik ve Kooperatiflerin Başkan ve yöneticilerine, hem eğitim alan hem de eğitim veren Uşak Belde ve Köylerinde görev yapan teknik personele, eğitimlere katılan Kooperatiflerin Başkan ve yöneticilerine, üreticilere, projenin yürütülmesi sırasında, yazılı ve görsel materyallerin hazırlanmasında, toplantı ve eğitim yerlerinin düzenlenmesinde emeği geçenlere ve projemizi destekleyen Zafer Kalkınma Ajansına teşekkür ederiz.


Uşak İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü

Giriş

Örgütlü işbirliği olarak tanımlanan kooperatifçilik faaliyeti üretim, pazarlama, satın alma, konut, hizmet alanlarında daha sık görülür. Bununla birlikte, her ekonomik işbirliği kooperatifçilik anlamına gelmez.

Kooperatifçiliğin var olması için, bu hareketi oluşturan ortaklar arasında çıkar birliği ve dayanışma olmalıdır. Ortakların belirli bir amaca ulaşmak için oluşturdukları bu dayanışma ve güç birliği, kooperatifin varoluş nedenini, faaliyetleri için gerekli olan temeli oluşturur (İnan,2008).

1969 yılında yürürlüğe giren 1163 sayılı Kooperatifler Kanununda 2004 yılında yapılan değişiklikle kooperatif kanunun 1. maddesinde:

“Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklara kooperatif denir” şeklinde tanımlanmaktadır.

Kooperatiflerin esas amacı; yeteri derecede iktisadi güce sahip olmayan gerçek kişilerin meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle rasyonel şekilde ve ekonomik olarak karşılamak ve temin etmekten ibarettir (Anonim,2011)

Kooperatifler ülkemizde en yaygın olarak kurulan ve en çok ortağa sahip tarımsal örgütlerdir. Kooperatifler tek amaçlı (Tarım Satış, Tarım Alım, Tarım Kredi, Tarım Hizmet Kooperatifleri) ve çok amaçlı (Tarımsal Kalkınma, Su Ürünleri Kooperatifleri) olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

Kooperatifleşmenin temelinde; yardımlaşma ve dayanışma duygusu ve iş başarma amacı vardır. Bu amaçla insanlar, çeşitli isimler altında el ve gönül birliğiyle zorlukları yenmek için bir araya gelmişlerdir (Şen ve Çoban,2008).


Kooperatifçilik İlkeleri

Uluslararası Kooperatifler Birliği'nin (ICA) kuruluşu tarafından belirlenen kooperatifçilik ilkeleri şunlardır;



a) Gönüllü ve Açık Ortaklık (Serbest giriş): Kooperatif ortakları gönüllü olarak ve özgür iradeleri ile kooperatiflere katılırlar. Kooperatifler, ortağa tüm bilgileri tam bir açıklık ve saydamlıkla bilgilendirmekle yükümlüdürler. Ortaklar da yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadırlar.

b) Demokratik Ortak Kontrolü: Kooperatifler, ortaklarını her aşamada bilgilendirirler. Ortakların talep ettiği bilgileri kendilerine vermekte yükümlüdürler. Her yıl yapılan genel kurullarda kooperatifler ortaklar tarafından demokratik olarak denetlenirler. Genel Kurullarda çoğunluk hesabıyla alınan kararları kooperatif tüzel kişilikleri uygulamak zorundadırlar.

c) Ortağın Ekonomik Katılımı: Kooperatifler, ortaklarının tasarruflarını yatırıma dönüştürürler. Esas olarak sermayeleri ortaklardan toplanan ve genel kurullarda kabul edilen aylık ödentilerdir. Ortaklar kooperatiflerin her türlü ekonomik yatırımından aidatları oranında sorumludurlar.

d) Özerklik ve Bağımsızlık: Kooperatifler, yasalar çerçevesinde bağımsızdırlar. Ancak genel kurul kararlarıyla kendi türlerinden üst birliklere ve dolayısıyla merkez birliklerine üye olurlar. Bu üyelik, Milli Kooperatifler Birliğine ve Dünya Kooperatifler Birliği'ne kadar sürer. Ancak kooperatifler hiçbir kişi ve kuruluştan talimat almadan tüm uygulamalarını özerk olarak gerçekleştirirler.

e) Eğitim, Öğretim ve Bilgi: Kooperatifler, ortaklarının çeşitli konularda bilgilendirilmesini ve eğitilmelerini de sağlarlar. Kültürel etkinlikler, çeşitli sosyal ve ekonomik konularda seminerler yaparak kooperatifçilik konusunda çeşitli yayınlarla üyelerinin eğitimlerine katkıda bulunurlar.

f) Kooperatifler Arası İşbirliği: Kooperatiflerin işbirliği ekonomik değildir. Dayanışmayı ve sorunların birlikte çözümlenmesini hedefler. Kooperatifler sermayesine katıldıkları üst birlikleriyle ekonomik işbirliğine de girerler.

g) Toplumla İlgilenme (Toplumsal Sorumluluk): Kooperatifler içinde bulundukları toplumun her türlü sorunuyla ilgilenmek ve toplumun kalkınmasına katkı da bulunmaya çabalar.
Kooperatiflerin Yararları

Ekonomik yararlar

Verimlilik, ucuz girdi, ürünün değer fiyatına satışı, katma değer, vergi muafiyetleri, tarım dışı etkinliklerden sağlanan yararlar, mevcut kaynakların değerlendirilmesi ve yeni kaynak temini, tüketim mallarının daha ucuza sağlanması, devlet yardımı ve sübvansiyonlardan yararlanma, sigorta yoluyla risklerin karşılanması ve hukuki kolaylıklar kooperatiflerin parasal yararları olarak sayılabilir. (Anonim, 2011).



Yaşam düzeyini yükseltmeye dönük yararlar

Sağlık, beslenme ve mesleki eğitim gibi çeşitli alanlarda sağlanan destek ve iyileştirmelerdir (Anonim, 2011).



Sosyal yararlar

Aracı ve tefeci bağımlılığının ortadan kalkması ile bağımsızlık ve kendine güvenin sağlanması, genel ekonomik durumun düzelmesi ve sosyal dayanışmanın güçlenmesi, tarım dışı etkinlikler ve mesleki hareket yeteneğinin artması, ortaklar arasında eşitlik ve adalet duygularının gelişmesi, kültürel yaşamın zenginleştirilmesi katkıda bulunmak kooperatiflerin sosyal yararlarındandır.

Özetle; iyi yönetilen, başarılı çalışmalar yaparak halkın desteğini kazanan kooperatifler bulundukları çevreye kooperatif hizmetlerinin yanı sıra birçok sosyal-kültürel etkinliklerde getirmekte ve ülke kaynaklarının etkin bir şekilde kullanılmasına yardımcı olmaktadırlar (Anonim, 2011).
Tarımsal Amaçlı Kooperatifler

Tarımsal Kalkınma Kooperatifleri

Ülkemizde en yaygın olarak kurulan kooperatif türü Tarımsal Kalkınma Kooperatifleridir. Tarımsal kalkınma kooperatifleri, ortaklarının bütün yönlerden kalkınmasını hedef alan çok amaçlı kooperatiflerdir. Bu kooperatiflerin temelini, 1965 yılından itibaren kurulmaya başlamış ve sonraları çok büyük gelişme göstermiş olan Köy Kalkınma Kooperatifleri oluşturmaktadır. Ancak Köy Kalkınma Kooperatiflerinin adı Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığınca 1989 yılında “Tarımsal Kalkınma Kooperatifleri” olarak değiştirilmiştir.

Tarımsal Kalkınma Kooperatifleri ortaklarının her türlü bitkisel, hayvancılık ve ormancılık konularındaki istihsalini geliştirmek ve ihtiyaçları ile ilgili temin, tedarik, işletme, pazarlama, değerlendirme faaliyetlerinde bulunmak, ortakların ekonomik ve sosyal yönden gelişmelerine yardımcı olmak, iş sahası temin etmek, ortakların ekonomik gücünü arttırmak için tabii kaynaklardan faydalanmak, el ve ev sanatları ile tarımsal sanayinin gelişmesini sağlayıcı tedbirler almak amacıyla kurulmaktadırlar. (Anonim,2011)

Sulama Kooperatifleri

Türkiye’de sulama kooperatifleri 1963 yılından itibaren “Toprak-Su Kooperatifleri” adı altında kurulmaya başlamıştır. Günümüzde isimleri “Sulama Kooperatifi’ne dönüştürülmüştür.

Sulama Kooperatiflerinin amaçları devletçe ikmal edilmiş veya edilecek sulama tesislerinden alınacak veya her ne suretle olursa olsun tarım sahalarından çıkarılacak suyun ziraatta kullanılması ile ilgili arazi tesviyesi, tarla başı kanalları, tarla içi sulama ve drenaj gibi zirai sulama tesislerini kurmak veya kurulmuş olan sulama tesislerini işletmek ve işlettirmek, bakımını yapmak ve yaptırmaktır. (Anonim,2011)

Su Ürünleri Kooperatifleri

Türkiye’de Su Ürünleri Kooperatifleri 1965 yılından itibaren gelişmeye başlamış, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun kabulünden sonra da serbestçe kurulup işletilmişlerdir.

Su Ürünleri Kooperatiflerinin amaçları., her türlü su ürünlerinin üretimi, yetiştiriciliği, avcılığı, işleme, depolama ve pazarlama konularında ortaklarına hizmet vermek ve gerektiğinde bu konularla ilgili tesisleri kurmak ve işletmektir (Anonim,2011).

Pancar Ekicileri Kooperatifleri

Ülkemizde pancar üretimi yapan üreticilerin ortak olduğu 31 adet Pancar Ekicileri Kooperatifi bulunmaktadır. Her şeker fabrikasının bulunduğu bölgede bir de kooperatif kurulmuştur. (Anonim,2013).

İlk Pancar Ekicileri Kooperatifi 1951 yılında Adapazarı’nda kurulmuştur. Kooperatifler 1972 yılında üst örgütlenmeye giderek Pancar Ekicileri Kooperatifleri Birliği’ni (PANKOBİRLİK) kurmuşlardır.

Pancar Ekicileri Kooperatiflerinin amaçları, toprak hazırlığı, ekim işleri, pancar ve diğer tarım ürünlerinin yetiştirilmesi, korunması, dekar veriminin arttırılması konularında gerekli tedbirleri almak ve bu konularda eğitimlerine yardımcı olmaktır (Anonim,2011).


Kooperatif Kuruluş İşlemleri

Bakanlığımız görev alanında bulunan ve 1163 Sayılı Kooperatifler Kanununa göre tarımsal amaçlı kooperatifler tarımsal bir faaliyeti gerçekleştirmek üzere köy, belde ve ilçe gibi yerleşim merkezinde kurulabilmektedir.

Tarımsal amaçlı kooperatiflerin kuruluşları benzerlik gösterdiği için tarımsal kalkınma kooperatifinin kuruluş işlemleri özetle aşağıda açıklanmıştır.

• Bir yerleşim biriminde, kooperatif kurmak için en az (7) çiftçiden oluşan bir kurucu heyet teşkil edilir. Kooperatif birden fazla yerleşim birimini kapsıyorsa her yerleşim biriminden en az bir kurucu ortak alınmalıdır.

• Müteşebbis heyette yer alan çiftçilerin adı, soyadı, ikametgah adresi, imzası vb. bilgileri içeren kooperatif kurma talebine ilişkin dilekçesi ve ekinde kuruculara ait adrese dayalı ikametgah belgesi, nüfus cüzdanının onaylı fotokopisi vb. belgeler Bakanlığa (İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne) verilir.

• Kurulacak kooperatifin türüne göre, il Müdürlüğünce oluşturulan komisyon tarafından, kooperatif kurulacak yerleşim merkezinin/merkezlerinin tarımsal kaynak ve potansiyeli, alt yapısı, sosyo-ekonomik durumları etüt edilir. Tespitler “Kooperatif Kuruluş Etüt Raporu” nda belirtilir.

• Kuruluş etüt raporu Bakanlıkça (il Müdürlüğünce) değerlendirilip olumlu bulunması halinde, “Kuruluş Etüt Tebligatı yazısı (ekinde) ile kuruluş işlemlerine esas olan yeterli sayıda (5) anasözleşme kurucu ortaklara verilmek kurucu heyete gönderilir.

• Anasözleşmeler doldurulmadan kurucu ortaklar kendi aralarında bir toplantı yapar. Kuruluş genel kuruluna kadar görev yapmak üzere “Geçici Yönetim Kurulu ” üyeleri seçilir. Bu üyelerin ve sonradan seçilecek yönetici ve denetçilerin üçüncü dereceye kadar ( bu derece dahil) akraba olmamaları gerekir.

• Anasözleşmeler doldurulur ve noter huzurunda imzalanır.

• Her kurucu ortak tarafından peşin ödenen ortaklık paylarından oluşan kuruluş sermayesi, geçici yönetim kurulunca emanete alınarak, bu hususta bir teslim tutanağı hazırlanır.

• Mevcut anasözleşmelere göre bir ortak kooperatife girerken en az bir (1) pay taahhüt etmek zorundadır. Bir (1) ortaklık payının değeri 100,00 TL’dir. Buna göre; bir ortağın en az 100,00 TL taahhüt etmesi ve bu taahhüt tutarının 1/4’ü olan 25,00 TL’sini peşin ödenmesi gereklidir.

• Hazırlanan kuruluş evrakları incelenerek, İl Müdürlüğü’nün onayı ile kooperatife “kuruluş izni” verilir.

• Kooperatife kuruluş izni verilmesini müteakiben 1 ay içinde, geçici yönetim kurulu Ticaret Sicili Memurluğuna müracaat ederek kooperatifin tescilini talep eder.

• Ticaret Sicil Memurluğu tarafından kooperatifin unvanı sicil defterine kaydedilerek anasözleşmelere tescil şerhi verilir.

• Kooperatifin kuruluşuna ait ilanın Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilmesiyle kooperatifin kuruluşu hukuken tamamlanmış olur.

• Kooperatifin kuruluş tescil ve kuruluş ilanını içeren belgeler Bakanlık il tarım müdürlüğüne intikal ettirildiğinde, geçici yönetim kurulunca emanete alınan kuruluş sermayesinin kooperatif adına bankada açılacak hesaba yatırılması için talimat verilir.

• Kuruluş ilanının Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yayımlanmasını takip eden (1) bir ay içinde “Kuruluş Genel Kurul Toplantısı” yapılır. Kooperatifin asıl yönetim ve denetim kurulu üyeleri seçilir.

Tescilden önce kooperatifin varlığı ve sorumluluğu yoktur. Tescilden önce kooperatif adına işlem yapanlar, bu işlemlerden kişisel ve müteselsil olarak sorumludurlar.


Ortaklık Şartları ve Ortaklığa Kabul İşlemleri

Kooperatife ortak olmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler kooperatif ana sözleşmesinde yer alan bütün hükümleri hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiklerini belirten bir dilekçe ile kooperatif yönetim kuruluna başvururlar.Sözlü müracaatla ortak olunamaz.

Yönetim kurulu, bu başvuruyu ana sözleşmede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırarak inceler. Uygun görülenlerin ortaklığa kabulü için karar alınır. Müracaatların sonuçları olumlu veya olumsuz olsun 1 ay içerisinde ilgiliye bildirilmek zorundadır. Ortaklığa girişte aranacak şartlar şunlardır:

1- Türk vatandaşı olmak.

2- Kooperatifin çalışma bölgesinde ikamet etmek veya nüfus kütüğüne kayıtlı olmak. (Tüzel kişiler için bu fıkra uygulanmaz.).

3- Aynı bölgede aynı amaçlı başka bir kooperatife ortak olmamak.

4- Kuruluşta kooperatif anasözleşmesini imzalamış olmak veya sonradan kooperatife girişte anasözleşme hükümlerini bütün hak ve ödevleri ile birlikte kabul ettiğine dair bir ortaklık dilekçesi vermiş olmak.

5- Ortaklık için taahhüt ettiği sermayenin en az ¼ ‘ünü peşin olarak ödemek.

6- Sulama kooperatifleri için sulanabilir bölge içerisinde arazi sahibi olmak.

7- Su Ürünleri kooperatifi için; üretim veya yetiştiriciliğini meslek edindiğini su ürünleri yetiştiricilik belgesi ile su ürünleri avcılığında ise avcılıkta kullanılan balıkçı gemisine sahip olduğunu ruhsat teskeresiyle belgelemek.

8- Pancar ekicileri kooperatifleri için, pancar ekicisi veya çiftçi olmak.

Ortakların Görevleri

a) İlgili kanun, anasözleşme ve yönetmelik hükümlerine uymak,

b) Kooperatifin çıkarlarına ve alınan kararlara aykırı davranışlarda bulunmamak, kooperatifin bütün hizmetlerine yardımcı olmak.

c) Yüklendiği ortaklık paylarını, varsa ek ödemelerini, kredi ve avanslardan doğan ve vadesi gelen borcunu zamanında ödemek,

d) Kooperatife olan her türlü vecibelerini yerine getirmek,

e) Finansman müesseselerinden kooperatif adına ortakların müteselsil kefaletiyle kredi alınması sonucunda bu teşekküllere karşı doğan borçların yerine getirilmesinde payına düşeni zamanında yerine getirmek,



Ortakların Kişisel Hakları

-Anasözleşmelerde belirtilen şartlarda ortaklığa girme hakkı,

-Genel kurula katılma, konuşma, seçme ve seçilme hakkı,

-Genel kurulda oy kullanma ve temsil hakkı,

-Müspet gelir gider farkı (kardan) pay alma (risturn) hakkı,

-Bilgi edinme, genel kurulun açık izni ve yönetim kurulunun kararı ile ticari defter ve belgeleri inceleme hakkı,

- Gerekli gördükleri hususlarda denetçilerin dikkatini çekme ve açıklama yapılmasını isteme hakkı,

-Ortaklıktan çıkarılma kararına karşı genel kurula itiraz ve mahkemeye dava açma hakkı,

-Genel kurul kararları aleyhine dava açma hakkı,

-Ortaklık payının devri hakkı,

-Ortaklıktan çıkma hakkı,

-Tasfiye halinde, tasfiye kalanından pay alma hakkı.



Ortakların Toplu Olarak Kullanabileceği Hakları

-Anasözleşmede belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde genel kurulu toplantıya çağırma hakkı,

-Genel kurul gündemine madde ilave ettirme hakkı,

-Genel kurullarda, kooperatife satın alınacak veya kooperatifçe satılacak menkul veya gayrimenkullerin alt ve üst limit fiyatlarını belirleme hakkı,

-Genel kurullarda, yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile tasfiye halinde tasfiye kurulu üyelerini seçme ve ibra etme hakkı,

-Genel kurullarda, kooperatifin bütçesini onaylama, bilanço, müspet gelir- gider farkının nasıl kullanılacağına karar verme hakkı,

-Genel kurul kararıyla kooperatifin feshine karar verme hakkı.

Kooperatiflere; kooperatiflerin çalışma konularında faaliyet gösteren kamu ve özel hukuk tüzel kişilikleri ortak olabilirler.



Ortaklıktan Çıkma-Çıkarılma, Ortaklığa Yeniden Kabul

Ortaklıktan çıkmak isteyen ortaklar en az altı ay önceden haber vermek şartı ile hesap yılının sonunda kooperatiften çıkabilirler.

Ortaklıktan çıkarılma şartları şunlardır;

1.Kooperatife ortaklık şartlarından birini kaybetmiş olanlar,

2.Kooperatife olan görevlerini yerine getirmeyen ortaklar,

3.Kooperatif yararına aykırı davranışlarda bulunanlar ve sebepsiz olarak borcunu iki yıl ödemeyenler.

4.Üç defa arka arkaya genel kurul toplantısına katılmayanlar,

Yönetim Kurulunun teklifi ve genel kurul kararı ile kooperatiften çıkarılırlar. Ortaklar anasözleşmede gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamaz.

Kooperatiften çıkarılma gerekçeli olarak yönetim kurulu karar defterine ve ortaklar defterine işlenir. Yönetim kurulunun kendisi hakkında çıkarılma kararı aldığı ortak, genel kurulun bu konu ile ilgili olarak alacağı kararda oyunu kullanamaz, ancak karşı görüşünü genel kurul tutanağına geçirtir.

Çıkarılma kararının onaylı örneği, çıkarılan ortağa on gün içinde tebliğ edilmek üzere notere verilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir aksi takdirde çıkarılma kararları kesinleşir.

Ortaklıktan çıkan veya çıkarılanlar, çıkma veya çıkarılma sebepleri ortadan kalktıktan sonra genel kurul kararı ile tekrar kooperatife girebilir.

Kooperatif Organları

1- Genel Kurul

2-Yönetim Kurulu

3- Denetleme Kurulu



Genel Kurul

Kooperatif Genel Kurulu, bütün ortakların temsil edildiği en yetkili ve en büyük karar organıdır.



Genel Kurul Çeşitleri

1-Kuruluş Genel Kurul Toplantısı:

Anasözleşmenin ilanından sonra en geç bir ay içerisinde yapılması gereken genel kurul toplantısıdır. Bu Genel Kurula, genel kurul toplantı tarihine kadar kayıt olmuş bütün ortaklar katılabilirler. Bu toplantıda kooperatifin asıl yönetim ve denetim kurulu seçilir.



2-Olağan Genel Kurul Toplantısı:

Yönetim Kurulunun hazırlayacağı gündeme göre ve anasözleşmelerde belirtilen usul ve esaslara uyularak, her yıl hesap dönemi sonundan itibaren 6 ay içerisinde (Genellikle 1 Ocak-30 Haziran) yapılması gereken Genel Kurul Toplantısıdır. Bu Genel Kurul toplantılarına genel kurul tarihinden en az 3 ay önce kooperatife ortak olmuş kişiler katılabilirler.



3- Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı:

Haklı bir gerekçeye dayalı olarak, Yönetim Kurulu, Denetçiler, Ortağı olduğu üst birlik veya tasfiye memurları tarafından ya da anasözleşmede belirtilen sayıda (dört ortaktan az olmamak üzere ortak sayısının onda biri) ortağın yazılı müracaatı üzerine yapılan Genel Kurul Toplantısıdır.

Olağanüstü Genel Kurul toplantısı yukarıda sırasıyla belirtilen şekilde toplanamadığı takdirde Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı genel kurulu toplantıya çağırma yetkisine sahiptir.



Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə