Türk-Arap İlişkileri ●Hz.Ömer  Hazarlar ile komşu olundu. Hz. Osman

Sizin üçün oyun:

Google Play'də əldə edin


Yüklə 120.57 Kb.
tarix01.11.2017
ölçüsü120.57 Kb.

İLK MÜSLÜMAN TÜRK DEVLETLERİ


Türk-Arap İlişkileri

Hz.Ömer  Hazarlar ile komşu olundu.

Hz.OsmanArap Müslümanlarla ilk savaş

Türgişler  Emevilerle mücadele

Karluklar  Abbasilere yardım ettiler.(İlk Müslüman Türk boyu)

Emeviler Mevali

Abbasiler  Emir-ül Ümera

Türkler kitleler halinde İslamiyeti seçti

Talas Savaşı



751 Kağıt, Matbaa, Pusula, Barut Çin’in dışına

yayıldı.

Türklerin İslamiyeti kabulu ile;

-İslamiyet daha geniş alanlara yayıldı.

-200 yıl Abbasi halifelerini korudu.

-Bizans, Moğol ve Haçlı saldırılarına karşı İslamiyet korundu.

-Türk-İslam Sentezi başladı.(Karahanlılar)

(Tamamlayan:Büyük Selçuklu Devleti)

-Büyük fikir, sanat ve bilim adamları yetişti.



(Ali Kuşçu, Farabi, İbn-i sina, Mimar Sinan, Akşemseddin)

Karahanlılar 840–1212 Gazneliler 963–1187

●Batı Türkistan’da kuruldu ●Afganistan, Pakistan,Hindistan, Horosan

●Karluk-Yağma-Çiğil (Hepsi Türk) ●Afganlı, Hintli, Gurlu, Arap ve Türkler

Coğrafi Konum-> Etnik yapı

●Resmi dil Türkçe (Satuk Buğra Han) ●Resmi dil Arapça, bilim dili Arapça,

Edebiyat dili Farsça

-Ulusçu- Etnik yapı -> Dil

●Eserler Türkçe (Uygur Türkçesi) ●Eserler Arapça ve Farsça

Lehçe Hakaniye




Kaşgarlı Mahmut: Divan-ı Lügat-ı Türk

Yusuf Has Hacip: Kutadgu Bilig

Ahmet Yesevi: Divan-ı Hikmet

Edip Ahmet Yükneki: Atabetül Hakayık



Firdevsi: Şeyhnamesi
Dil -> Eserler
●999’da Samanoğulları’nı yıktılar.

934 Satuk Buğra Han İslamiyeti ●Gazneli Mahmud Sultan” unvanı

kabul etti.(Abdülkerim Satuk Buğra Han) Abbasiler tarafından (İlk)

-İlk Müslüman Türk Devleti- 997 Gazneli Mahmud Hindistan’a

Yusuf Kadir Han En parlak dönem 17 sefer yapıldı (Siyasi-Dini-Ekonomik)

Sonra devlet ikiye ayrıldıGazneli Mesud – Tuğrul/Çağrı (BSD)

1040 Dandanakan Savaşı

ikili teşkilat Sonuç: Gazneliler yıkılış sürecine girdi

B.K D.K Yıkılış: 1187 Afganlı Gurlar tarafından

1212 1130 Moğol yıkıldı.

Harzemşahlar Karahitay Temel sebep-> Etnik köken farklılığı





Tolunoğulları (868-905) İhşidiler (935-969)

-Tolunoğlu Ahmed -Muhammed bin Toğaç

-Mısır’da ilk kurulan Türk devleti -Mısır’da kurulan ikinci Türk devleti

-Suriye’ye egemen olundu(ilk) -Hicaz’a egemen olundu(İlk)

-Eczaneler yaptılar. Bütün halk -969 Fatımiler son verdi

yararlandı

Yorum: Sosyal devlet anlayışı

-905 Abbasiler son verdi ortak yorumlar

-Halkı Arap yöneticileri Türk (Kısa Sürede yıkıldılar)

-Resmi dil Arapça

-Devlet teşkilatı Abbasilere benzere (Emir’ül Ümera)



Büyük Selçuklu Devleti

1040–1157

Tuğrul-Çağrı Beyler (1040–1063)

-1035 Nesa, 1038 Serahs ve Nişabur, 1040 Dandanakan



Gazneliler yıkılış sürecine girdi, BSD kuruldu

-1048 Pasinler Savaşı (Erzurum)



BSD-Bizans ilk savaş, ekonomik-siyasi üstünlük sağlandı.

-1055 Halifelik-> Siyasi yetkisi, Resmi dil ve edebiyat dili Farsça



Tuğrul Bey: “Doğunun-Batının Sultanı” bilim dili Arapça

Alparslan (1063–1072)

-Nizamülmülk’ü vezir yaptı.

-Kars, Ani ve Gürcistan’ı aldı.

-Suriye, Doğu Anadolu ve Doğu Akdeniz’in bir bölümünü aldı.



Not: Malazgirt Savaşına yol açtı

-1071 Malazgirt Savaşı

Anadolu’ya İskân başladı. Türkiye Tarihinin başlangıcıdır. Haçlı Seferlerine neden oldu. I. Beylikler dönemi başladı

Melik Şah (1072–1092)

-En parlak dönemdir. Batıni Ayaklanmaları görüldü.



Fatımilerin kışkırtmasıyla başladı.

Haşhaşiler, Nizamülmülkü öldürdü. (Hasan Sabah)

Dağılma: Katvan Savaşı: BSD-Moğol/Karahitay, Oğuz isyanı,

Sencer’in Türkmenlere esir düşmesi…



Yıkılış: -Ülkenin hükümdar ve ailesine ait olması

-Batınilerin faaliyetleri

-Atabeylerin bağımsızlıklarını ilan etmeleri

-Türkmenlerin küstürülmesi (Devlet görevi vermediler)

-Abbasilerin Selçuklu düşmanlarını desteklemesi


BAĞLI DEVLETLER

-Irak/Horosan Selçukluları (1119–1194)

-Kirman Selçukluları (1048–1118)

-Suriye Selçukluları (1069–1118)

-Türkiye Selçukluları (1077–1308)


ATABEYLİKLER

-Zengiler (Musul-Halep) -Börililer (Şam)

-İldenizliler (Azerbaycan)

-Beğ Teginoğulları (Erbil)

-Salgurlular (Fars)







Eyyubiler

1174–1250

●Kurucusu, Selahaddin Eyyubi

●Mısır’da kurulan üçüncü Türk-İslam devleti

●1187 Hıttin Savaşı Kudüs geri alındı

Not: III. Haçlı Seferine neden oldu.

Yıkılış: Selahaddin Eyyubiden sonra devlet zayıfladı. Memlukler yıktı.

●Eyyubiler Kafkas ve Kıpçak Türklerin askeri gücünden yararlandı. (Memluk-kul,köle)




Memlukler

1250–1517

●Kurucusu, Aybeg, Mısır’da kurulan 4.cü Türk Devleti

1260 Ayn-ı Culat

●Baybars Moğol ilerleyişini OrtaDoğu



ve Anadolu’da durdurdu.

1277 Elbistan

●Baybars, Abbasi ailesinden Muntasır’ı halife ilan etti. Siyasi

yetkiyi kendi üstüne aldı. Dini yetki halifede kaldı.

●Memluklar, Moğol, Haçlılar ve Timur Devleti ile savaştı.
Fatih II. Beyazıt Yavuz

İlişkiler bozuldu savaşa dönüştü 1516 Mercidabık

1517 Ridaniye

Memlukler yıkıldı

● Halkı Arap, Resmi dil Arapça

● Memluk askerleri emirlik ve sultanlığa kadar yükselebiliyordu.

( Çerkez ve Türkler)

Yorum: Farklı soylar başa geçti, hükümdar sayısı fazla, taht kavgaları yaşandı.




Harzemşahlar

1097–1231

●Kurucusu İl-Arslan’dır.

●Resmi dil Farsça

Otrar Faciası-> Harzemşahlar Batı’ya hareket etti.

●ASD’ye bağlı Ahlat’ı almasıyla araları açıldı



Sonuç: 1230 Yassı Çemen Savaşı (ASD-Harzemşahlar)

Harzemşahlar yıkılış sürecine girdi. 1231’de Moğollar yıktı.



Önemi: Yassı Çemen’den sonra Anadolu Moğol tehdidine girdi.

Moğol

İmparatorluğu

1206–1227

●Kurucusu Cengiz Han

●Çin’e üstünlük kurdu.

●işgal ettikleri halka sert ve acımasız davrandılar.

●Tarih yazıcılığı ileri gittiler. “Tarih-i Cihan-ı Küşa”,

Cami’üt Tevarih” ve “Moğollar’ın Gizli Tarihi”

●1270’ten itibaren Moğollar İslamiyet’i kabul etmeye başladılar.

●Moğol istilasından kaçan Türkmenler Anadolu’ya yerleşti.

Cengiz Han (Ölmeden önce)




Altın Orda Çağatay İlhanlı Kubilay

Hanlığı Hanlığı Hanlığı Hanlığı



(Kafkaslar) (Türkistan) (İran) (Çin)***





Timur İmparatorluğu

1369–1507

●Kurucusu Timur Çağatay hanlığını yıktı

Ukrayna

Ege Denizi Devlet Hindistan

Basra Körfezi


●Altın Orda devletini yıkılışa sürükledi.

Yorum: Rusların güçlenmesine ortam hazırladı.

●1402 Ankara Savaşında Osmanlıyı yendi.

ŞahrurÖzbekler tarafından yıkıldı. 1507

●Astronomi ve takvim alanındaki çalışmaları ile ünlü Türk bilgini Uluğ Bey ile Sanat ve Edebiyat alanındaki çalışmalarıyla ünlü Hüseyin Baykara, Timur’un torunlarındandır.

Ali Şİr Nevai Muhakemet’ül Lugateyn

Babür Şah Timur’un torunudur.



Babür Devleti (1526–1858)

Babür ŞahKuzey Hindistan ve şimdiki Afganistan’da kuruldu.

Merkez Agra

Babürname Otobiyografi

Taç Mahal Osmanlı Mimari Mehmet İsa

1858 İngilizler yıktı.




Akkoyunlular (1403–1502)

●Oğuzların Bayındır kolundandır.

Kurucu Kara Yülük Osman Bey

Merkez Diyarbakır

Uzun Hasan en parlak dönem

Otlukbeli Savaşı 1473 Osmanlılar-Akkoyunlular (yıkılış sürecine girdiler)

●1502’de Şah İsmail tarafından yıkıldı.





Karakoyunlular (1365–1469)

Kurucu Bayram Hoca

●Oğuzların Yive kolundandır.

●Moğol istilası ile Anadolu’ya gelerek Celayirliler’in hizmetine girdiler.

Başkent  Tebriz

Kara YusufTimur tehlikesi nedeniyle Yıldırım’a sığındı.

●Akkoyunlular -Uzun Hasan-yıktı.






KÜLTÜR VE MEDENİYET


Devlet Yönetimi

Kut geleneği devam etti.

-Memlukler hariç her emrin sultan olma hakkı vardır-



Karahanlılar İkili teşkilat

Gazneliler Halifelik siyasi yetkisi (BSD ve Memlukler)

-Sosyal devlet anlayışı geçerlidir.



Hükümdarlık Alametleri:

Tuğ:Birkaç at kuyruğunun bir araya getirilerek sırığın ucuna

asılması Türk hükümdarlarının 9 tane tuğu olurdu.



Hutbe: Hükümdarın yönetimi altındaki camilerde Cuma namazında

adının anılmasıdır.



Saltanat Çadırı:Hükümdarın seferde oturduğu süslü çadır.

(Otağ)

Çetr: Atlastan veya altın sırmalı kadifeden yapılan büyük bir

şemiyeye benzerdi. Hükümdarın başının üstünde tutulurdu.



Nevbet: Çeşitli müzik aletlerinden oluşan nevbet saray kapısında

namaz vakitlerinden önce günde beş vakit çalınırdı.



Sancak: Kenarları saçaklı ve yazı işlemeli bayrak

Taht: Hükümdarın oturduğu süslü koltuk

Para bastırmak (Sikke): Hükümdarların adlarına paralar bastırması

Tuğra çekmek: Resmi yazılara hükümdarların mührü basılırdı.

Naib: Sultan vekili

Şehzade-Atabey: Sultan çocuğu-Eğitimci

Saray teşkilatı:

Hacip : Halk-Devlet arası görüşme sağlar

Emir-i Candar : Saray güvenlğini sağlar

Emir-i Silah : Silahlardan sorumlu, hükümdarın silahlarını taşır

Emir-i Alem : Devlet bayrağını taşır

Emir-i Çaşnigir: Hükümdardan önce yemek tadar

Merkez Teşkilatı

Divan-ı Saltanat (Büyük Divan): Hükümdarın başkanlığında devlet

işleri görüşülür



Divan- İstifa: Mali işlere bakar. (Başkanı Müstevfi)

Divan-ı Arz: Ordunun ihtiyaçlarının karşılanması, asker maaşlarının

Verilemesi (Başkanı arzû’l ceyş, emir-i âriz)



Divan-ı Tuğra (İnşa): Devletin iç ve dış yazışmalarını yürütür.

Ferman Beratlara hükümdarın imzası yerine

geçen tuğra çekerdi. (Başkanı tuğrai)

Divan- İşraf: Askeri ve hukuki işler dışındaki her türlü devlet

faaliyetlerini denetlerdi. (Başkanı Müşrif)



Taşra Teşkilatı

Ülke: Eyaletlere ayrıldı. Âmil vergileri toplayan

Şıhne askeri valiler Amid Sivil idareden sorumlu

Muhtesip Çarşı, pazarı denetler


Hukuk

Sistemi

-Türk töresi İslami kurallar çerçevesinde yeniden düzenlendi

Divan- Mezalim Hükümdarın haftanın belirli günlerinde toplandığı halkın şikâyetlerini dinlediği divandır.

Yargı

Örf-i Yargı Şer-i Yargı

Emir-i Dad: Adalet bakanı Kadı’ul Kudat: Şer-i yargının başın-

da bulunan kişi



Not: Divan-ı Saltanat, yargının kararlarına, atamalarına

karışamazdı.



Amaç: Yargı bağımsızlığı





Ordu

Gulaman-ı Saray Değişik ulus çocuklarının küçük yaşta eğitilmesi

Not: Osmanlıda devşirme sistemi ile aynıdır. Gazneli ve Selçuklularda İran asıllı, Osmanlıda ise Hıristiyan asıllı çocuklar eğitilmiştir.

Hassa Ordusu Belirli merkezlerden küçük yaşlarda toplanan çocuklar, askeri ve idari olarak yetiştirildikten sonra devlet merkezide görevlendiriliyordu. Bu askerler maaşlıydı.

Eyalet Askerleri Karahanlılarda şehzade veya valilerin idaresindeki ordulara verilen isimdir. Selçuklularda ikta sistemi ile oluşturulan ikta askerleri görev aldı.

Türkmen Askerleri Göçebe Türk boylarından aluşur.

Tâbi Devlet Askerleri Türk İslam devletlerine bağlılığını bildiren devletlerden toplanan ordudur.




Toprak

Yönetimi

Toprak Yönetimi


Miri Arazi Mülk Arazi Vakıf Arazi

Has Toprakları:Hükümdar Hükümdar tarafından

ve ailesine ait topraklar komutan veya devlet



İkta Toprakları: Devlet görevlilerine üstün

Memurlara ve komutanlara hizmet karşılığı verilen

Verilen topraklar topraklardır. Miras bıra-

Haraci Topraklar: Müslüman kılabilirdi.

Olmayanlara verilen topraklar






Ekonomik

Hayat

Ribat Karahanlılarda, ticaret yolları üzerinde kurulan kervansaraylar

Ahilik Esnaf örgütü






Dil ve Edebiyat

Hakaniye: Karahanlılarda İslamiyetin kabulü sonrası kullanılan edebiyat dili

Resmi Dil: Türkçe Arapça Farsça

Karahanlılar Gazneliler Büyük Selçuklular

Tolunoğulları Harzemşahlar

İhşidler



Not: Gazneliler ve Selçuklular bilim dili olarak Arapça; Edebiyat dili olarak Farsçayı kullandılar. “Türk dilindeki genişlemeyi yavaşladı.”

Not: Satuk Buğra Han Sözlü Edebiyatın en önemli ürünüdür.

Not: Yazılı Edebiyatta ise;

Yusuf Has Hacip  Kutadgu Bilig----------------

Kaşgarlı Mahmud  Divan-ı Lûgat-ı Türk-------- Karahanlılar

Edip Ahmet Yükneki Atabet’ül Hakayık----------

Ahmet Yesevi  Divan-ı Hikmet---------------

Zemahşeri  Mukaddimet’ül Edep------- Harzemşahlar

Nizam’ül Mülk  Siyasetname----------------- B. Selçuklu Dev.

Ali Şİr Nevai  Muhakemet’ül Lûgateyn-- Timur Devleti

Zemahşeri: Mukaddimet’ül Edep: Zemahşeri el-harezmi'nin 1127-1144 tarihlerinde harezm şahı atsız b. muhammed b. anuş tigin'e sunduğu arapça sözlüktür. Harezm-kıpçak türkçesine ait eserlerdendir. Arapçayı öğretmek üzere yazılmış kelime ve kısa cümlelerden ibarettir. Arapça kelime ve ibarelerin altına harezm türkçesi, farsça, moğolca, çağatayca, osmanlıca gibi dillerde anlamları yazılmıştır. En eski nüshaları harezm türkçesi ve farsça ile tercümeleri olan nüshalardır



Bilim

-İlk medrese Karahanlılar döneminde açılmıştır.

Nizamiye Medreseleri (1067)

●Vezir Nizamül Mülk tarafından Bağdat’ta açıldı.

●Dünyanın ilk üniversitesidir. Dini ve ilmi bilimler okutuldu.

●Devlet adamı yetiştirdi. Halkı Şii ve Batınilerin zararlı çalışmalarına karşı bilgilendirdi.




Sanat

●Türk-İslam Sentezini ilk başlatan Karahanlılar, tamamlayan Büyük

Selçuklu Devleti’dir.

●Sanat eserleri halka hizmet maksatlıdır: Çarşı, han, hamam, çeşme, kervansaray, köprü, su kanalı, hastane, medrese ve camiler

(Eserlerde süsleme sanatı ve estetik hâkimdir.)



Tolunoğulları El-Katayi şehrini kurdular. Tolunoğlu Ahmet Cami

inşa edildi.



Eyyubiler Kubbet’üs Sahra ve Mescid-i Aksa’yı tamir ettiler.

Mısır’da kanallar ve köprüler inşa ettiler.



Selçuklular Çift kubbe, köşeli çatı, sivri kemer gibi yeni usuller

ortaya çıkardı. İsfahan Cuma Mescidi, Damgan

Minaresi, Sultan Sencer Türbesi





Not: Mimarinin dışında, maden işlemeciliği, süsleme, halı ve kilim dokumacılığı, hat, çiftçilik, çinicilik ve minyatür dallarında eserler meydana getirildi. Resim ve Heykelcilik gelişmedi. (Puta tapıcılık olmasın diye)


Bilginler

Bilgin

Biruni

Yunus Emre


Harezmî

Ömer

Hayyam
Zemahşeri

İbn-i Sina

Farabi


Gazali

İbn-i Rüşt

Önemli Özellikleri

●Cebir, geometri, coğrafya, tarih, fizik, astronomi ve

eczacılık alanında eserler verdi.

●Serbest düşüncenin önemini ortaya koydu.

●En önemli eseri Asar’ül Bakiye’dir.

●Enlem ve boylam hesaplamaları yaptı.

●Hoşgörü, adalet gibi kavramlarda çalışmalar yaptı

●A.Selçuklularının son dönemleri Osmanlının ilk dönemlerinde Orta Anadolu’da yaşadı.

●Uzun bir süre Hacı Bektaş-ı Veli Dergâhında çile doldurmuş ve dergâha hizmet etmiştir.

●"Risalet-ün Nushiyye" adlı mesnevîsi vardır.

●”Alkharismus” unvanı ile bilinir.

●Matematik alanındaki çalışmaları ve “0” ‘ı kullanması

ile ün yapmıştır.

Kitab’ül Cebr Vel Mukabele en önemli eseridir.

●Cebir, geometri, astronomi alanında eserler verdi.

●Şiirlerini Rubailerde topladı, Celali takvimi düzenledi

●Harzemşahlar döneminde yaşadı.Önemli eserlerinden bazıları “Mukaddimet’ül Edep” ve “Keşşaf”’tır.

●Tıp, mantık, fizik, matematik, astronomi, jeoloji ve

felsefe alanında eserler verdi.

●”El kanun fit tıp” (Tıbbın kanunu) en önemli eseridir.

●Batıda “AVİCENNA” unvanı ile tanınır.

(Latincede Doktorların doktoru)

●Felsefe alanında eserler vermiştir.

●Batı’da “Al-fhorobius” unvanı ile tanınır.

●”Muallim Sani” (İkinci Öğretmen) olarak bilinir.

●Aklı ön planda tutarak pozitif bilimlere katkı sağladı.

●”El Medinet’ül Fazıla” en önemli eseridir.

●Felsefe alanında eserler vermiştir.

●Nizamiye medreselerinde eserler vermiştir. Batınilere

karşı mücadele vermiştir.

● “İhya’ül Ulumiddin” en önemli eseridir.

●Endülüs Emevileri döneminde yaşamıştır.

●Avrupa’da Rönesans’ın başlamasında etkili olmuştur.

●Aristo'nun eserlerinden yaptığı, bugün Batı'da pek çoğu unutulmuş, tercüme ve şerhleriyle ünlüdür.

●Thomas Aquinas -meşhur skolâstik filozof- ona “Şârih" (Yorumcu) ve Aristo'ya da "Filozof" demiştir.










Dostları ilə paylaş:
Orklarla döyüş:

Google Play'də əldə edin


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə