Deneysel ve kliNİk araştirma nasil planlanir doç. Dr. Öner Dikensoy



Yüklə 445 b.
tarix17.01.2019
ölçüsü445 b.
növüYazı


DENEYSEL VE KLİNİK ARAŞTIRMA NASIL PLANLANIR

  • Doç. Dr. Öner Dikensoy

  • Gaziantep Ünv. Tıp Fak.

  • Göğüs Hast. AD.


Sunum Akışı

  • Tanımlamalar

  • Araştırma tipleri

  • Nasıl başlamalı

  • Protokol yazılması

  • Makale haline getirilmesi

  • Özet



Tanımlamalar

  • Araştırma:

    • Halk sağlığını geliştirmek için lazım olan bilgileri sağlamak
    • Temelinde bireylerin ve halkın sağlığı
  • Sağlık:

    • Fiziksel, mental ve sosyal olarak iyi olma halidir
  • Akciğer dış ortama açık

  • Gaz alışverişini sağlamak için ince bir ara yüz

  • Bu ince ara yüzü bozan her şey sorun



Neden Araştırma?

  • Gerekli olan bilgiyi sağlamadan insan sağlığını geliştirmek mümkün değildir

  • Çünkü lojik yada ampirik bir temeli yok

  • Araştırma olmadan elde edilen bilgi uygunsuz, eksik ve çok pahalı olabilir



Araştırma Yapmak İçin Ne Lazım?

  • Dahi düzeyinde IQ?

  • Para?

  • Sorgulayan Akıl?

  • Kendini adamak?

  • İnatçı olmak?

  • Organize olmak?



Araştırma Yapmak İçin Ne Lazım?

  • Dahi düzeyinde IQ?

  • Para?

  • Sorgulayan Akıl?

  • Kendini adamak?

  • İnatçı olmak?

  • Organize olmak?



Farklı Araştırma Tipleri

  • Olgu sunumları

  • Derlemeler

  • Geriye dönük (retrospektif) olgu serileri

  • İleriye dönük (prospektif) olgu serileri

  • Yeni tanısal testlerin çalışılması

  • Yeni tedavilerin çalışılması

  • Yeni tıbbi cihazların çalışılması

  • Temel tıp ile ilgili araştırmalar



Nasıl Başlamalıyım?

  • Hipotez içeren bir fikir geliştir

  • Literatürü gözden geçir

  • İlgili meslektaşlarınla tartış

  • Gerekli kaynakları belirle

  • Etik konuları değerlendir?



Fikir Nerden Bulunur?

  • Bir hastayı değerlendirirken

  • Bir makaleyi okurken

  • Bir meslektaş tarafından sorulan soru

  • Ders anlatırken sorulan soru

  • Bir asistan veya hemşire tarafından soru

  • Bir hasta tarafından sorulan soru

  • Hayal ederken

  • Kongrede oturum dinlerken

  • Yolculuk sırasında



Öneri

  • Aklınıza bir fikir geldiğinde muhakkak not edin

  • Bu notlara geri dönüp bakın

  • Özellikle kongreler en verimli ortamlar



Uzmanlaşmanın Avantajı Var mı?

  • Literatürü iyi bilmek ve düzenli takip etmek

  • Spesifik toplantılar

  • Konu ile ilgili uzmanları tanımak

  • Konuya hakim olmak

    • Konu hakkında araştırmalar ve klinik tecrübeler
    • Patofizyolojisini iyi bilmek
    • Nadir görülenleri bilmek


Nasıl Başlamalıyım?

  • Hipotez içeren bir fikir geliştir

  • Literatürü gözden geçir

  • İlgili meslektaşlarınla tartış

  • Gerekli kaynakları belirle

  • Etik konuları değerlendir?



Literatürün Gözden Geçirilmesi

  • PubMed başlangıç için uygun (tutorials)

  • Mümkün olduğunca dar bir araştırma

  • Tüm uygun kaynakların kopyası

  • Kaynakları düzenle

    • Özetleri bilgisayara kopyala
    • İlk otörün soyisim sırasına göre alfabetik
    • Özetin üzerine not düş
    • Ne bulduğunu taslak olarak özetle


Nasıl Başlamalıyım?

  • Hipotez içeren bir fikir geliştir

  • Literatürü gözden geçir

  • İlgili meslektaşlarınla tartış

  • Gerekli kaynakları belirle

  • Etik konuları değerlendir?



Konunun Meslektaşlarla Tartışılması

  • Çok önemli

  • İkinci üçüncü fikir başlangıçta çok faydalı

  • Özellikle diğer branşlarla yapılan fikir alışverişi

    • TBC plörezide mezotel hücre proliferasyonu ve ADA korelasyonu
    • Patolog ile görüş
    • TBC uzmanları
    • Temel tıpçılar


Nasıl Başlamalıyım?

  • Hipotez içeren bir fikir geliştir

  • Literatürü gözden geçir

  • İlgili meslektaşlarınla tartış

  • Gerekli kaynakları belirle

  • Etik konuları değerlendir?



Gerekli Kaynakları Belirle

  • Kaç hasta?

    • Optimum sayının belirlenmesi
    • Power calculation
  • Ne kadar bütçe?

    • Araştırma fonu
    • TUBİTAK
    • DPT
    • EU
  • Hangi personel?

  • Nerede ve ne zaman?

  • Ne kadar uzun sürecek?



Nasıl Başlamalıyım?

  • Hipotez içeren bir fikir geliştir

  • Literatürü gözden geçir

  • İlgili meslektaşlarınla tartış

  • Gerekli kaynakları belirle

  • Etik konuları değerlendir?



Etik konuları değerlendir

  • Etik kurul başvurusu

    • Çok önemli
  • Onam formları

    • Uygun hazırlanmış
    • Saklanmalı
  • Gönüllülük esası

  • İyi klinik uygulamalar klavuzu



Onam Formu

  • Hastanın anlayabileceği halk dili ile hazırlanmalıdır

  • Amaç

  • Süre

  • İşlemler

  • Olası rahatsızlıkları ve riskler

  • Beklenen tıbbi yarar

  • Oluşabilecek zarar durumunda tedavinin karşılanacağı



Onam Formu

  • ”...........” başlıklı çalışma bana sözlü olarak da açıklandı. Çalışma ile ilgili tüm sorularıma tatmin edici cevaplar aldım. Çalışmaya kendi rızamla gönüllü olarak katılmayı kabul ediyorum.

  • Hastanın Adı soyadı Tarih İmza

  • Veli Adı Soyadı Tarih İmza

  • Doktor Adı Soyadı Tarih İmza

  • Tanıklık Eden Kurum Yetkilisinin Adı Soyadı İmza Tarih



Protokolün Yazılması

  • Spesifik amaç ve hipotezle başla

  • Yöntemleri açıkla

    • Mümkün olduğunca detay
    • Açık soru bırakma
  • İstatistiği mutlaka ekle

  • Kaynakları belirt



Meslektaşlar ile kurulacak kooperasyonun düzenlenmesi

  • Tüm taraflar kazanmalı:

    • Makalede eş-otör
    • Sıralama önceden konuşulmalı
    • Yemek, kitap, kongre katılımı
  • Kaçın:

    • Kazanımı olmayacak birini ekstra çalıştırma
    • Makaleyi onayını almadan yayınlama


Araştırmanın Gerçekleştirilmesi

  • Başlamadan önce her şeyi organize et

    • Eğer ilk hastada her şey yapılmamışsa ziyan
    • Toplanacak data ile ilgili formları hazırla
    • Tüm katılımcıların sorumluluklarını iyi tanımla
  • Sabırlı ol

  • İnatçı ol

  • İhtiraslı ve şüpheci ol

  • Ne zaman duracağını bil



Başarısızlık Sebepleri

  • İnatçı olmamak

  • Organize olmamak

  • Yetersiz literatür değerlendirmek

  • Diğerleri tarafından geçilmek

  • Yeterli olgu bulamamak

  • Yetersiz kooperasyon

  • Yetersiz zaman



Verilerin Analizi

  • Çoğu kişi istatistikten korkar

    • Eğer veriler organize ise kolay
  • İstatistik aslında dizayna bağlı

    • Ortalama: sayıların matematik ortalaması
    • Varyans: variabilitenin ölçülmesi
    • SD varyansın kare kökü
    • r corelasyon katsayısı
    • p < 0.05 anlamlı


Örnekler TNF-alfa tedavisi

  • Göğüs hastalıkları onayı

  • Bakir bir konu

    • 1. Bakış açısı:
      • Angarya
    • 2. Bakış açısı:
      • Fırsat
  • En geniş serilerden biri

  • 3 abstract ve Makaleler yolda



Plöredezis

  • Halen sorunlar var

  • İdeal ajan yok

  • Yapılmış onlarca çalışma var

  • Literatürü okurken

    • Tetrasiklin ve Talk farklı mekanizmalarla plöredezis yapıyor???
    • Literatürde kombine kullanıma dair veri yok
    • Küçük dozda az yan etki
    • CHEST te yayın


Makalenin Yazılması

  • Giriş (Geri plan bilgi ve neden?)

  • Gereç ve Yöntem (Nasıl?)

  • Sonuçlar (Ne buldun?)

    • Tablolar ve grafikler
  • Tartışma (Ne anlama geliyor)

    • Sonuçların daha öncekilerle kıyaslaması
    • Sonuçların anlamlılığı
    • Tavsiyeler
  • Özet (amaç, yöntem, bulgular, çıkarım)



Tartışma

  • En zor kısım

  • Başlamadan önce taslak hazırla

  • İlk paragraf bulguların kısa özeti

  • Son paragraf – sonuç

  • Bulgularını diğerleri ile kıyasla

  • Çalışmanı kritik et

  • Bulgularına anlam kazandır



Yazarken İpuçları

  • KISS (Keep It Simple Stupid)!!

  • Her paragrafın ilk cümlesi paragrafın nereye varacağını söylemeli

    • Bu okuyucunun makaleyi okumasını kolaylaştırır
    • İlk cümleden nereye varılacağı anlaşılırsa okuyucu atlayabilir
  • Farklı konuları farklı paragraflarda yaz

  • Başarı=Paragraf sayısı

  • Kısaltma (En az 10 defa geçiyorsa)



Neden Yazıyorsun?



En çok yapılan hatalar: Genel olarak

  • İngilizce

  • Bilimsel dil

  • Ortak dil

  • Kaynakların kullanımı

  • Akışkanlık olmaması

  • Gereksiz kısaltma kullanılması



Diğer

  • Giriş:

    • Çok uzun olması
    • Giriş sonunda amaç yazılmaması
  • Gereç Yöntem:

    • Dahil etme, hariç bırakma
    • Kullanılan cihazların firma, ülke adı
    • Yanlış grafik tipi


Özet

  • İlginç fikirler için hazırlıklı ol-Not al

  • İnatçı ol

  • Mutlaka literatürü iyi incele

  • İşbirliğinden kaçınma-İkinci fikir

  • Fırsatları iyi değerlendir

  • İnatçı ol

  • Protokol yaz

  • Makale nasıl yazılır oku



Kaynaklar

  • www.medicine.ankara.edu.tr/testa/kurullar/etik/autf_bilgilendirilmis_gonullu_olur_hazirlama_formati.doc

  • http://www.bayar.edu.tr/~tip/belgeler/iyi_klinik_uygulamalari_klavuzu.pdf

  • http://www.tpog.org.tr/pdf/hem_3.pdf




Yüklə 445 b.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə