Kirxhof qanunları elektronika və elektrotexniKA



Yüklə 23,19 Kb.
tarix31.12.2021
ölçüsü23,19 Kb.
#111577
Kirxhof qanunları
Kirxhof qanunları, riyazi analiz 1 misal helli-1

Kirxhof qanunları

  1. 1. Kirxhof qanunları ELEKTRONİKA VƏ ELEKTROTEXNİKA

  2. 2. Mənbə və işlədicilərin paralel və ardıcıl birləşdi-rilməsi alınmış mürəkkəb elektrik dövrələrini analiz etdikdə və hesabladıqda elektrik sxemini tərtib edib bütün birləşmələri göstərmək lazımdır. Eyni bir cərəyan axan bir neçə ardıcıl birləşmiş budaq təşkil edir. Xüsusi halda budaqda bir elementdə ola bilər. Üç və daha çox budaqların birləşdiyi yerlərə düyün nöqtələri və yaxud düyünlər deyirlər. Şəkildə göstərilən sxemdə beş düyün (A, B, C, D, F) və səkkiz budaq vardır. Qapalı elektrik dövrəsi təşkil edən bu-daqların birliyinə kontur deyilir (məsələn, ABDA, ADFMNA). EHQ olan kontur və budaqlar aktiv, əks halda passiv adlanır.

  3. 3. Fizika kursundan məlumdir ki, mürəkkəb elektrik dövrələri Kirxhofun I və II qanunlarının yazmaq olar. Bu qanunlardan cərəyanın və e.h.q.- sabit və ani qiymətləri üçün elektrik dövrələri yəsində istifadə edilir. Bu qanunlar Om qanunu ilə yanaşı elektrik dövrələrinin hesablanması üçün əsas qanunlardır. Elektrik dövrələrində cərəyanların və gərginliklərin paylanması bu qanunlara tabedir. Birinci qanun düyünlərdə yüklərin yığılmaması və sərf edilməməsi prinsipinə əsaslanır

  4. 4. Kirxhofun I qanunu: Düyünlərdə cərəyanların cəbri cəmi sıfıra bərabərdir. Bu qanunu riyazi şəkildə aşağıdakı kimi yazmaq olar: 𝑘=1 𝑛 𝑖 𝑘 = 0 (1) Fərz edək ki, hər hansı düyünə (şəkil 1) müəyyən cərəyanlar gəlir və müəyyən cərəyanlar isə ondan çıxır. Şəkil 1

  5. 5. Düyünə gələn cərəyana əks işarə ilə düyündən çıxan cərəyan kimi baxmaq mümkün olduğundan gələn və ya çıxan cərəyanın hansının müsbət götürülməsinin əhəmiyyəti yoxdur. Şərti olaraq düyünə gələn cərəyanlar müsbət, çıxanlar isə mənfi qəbul olunur. Kirxhofun birinci qanununu, yəni (1) ifadəsini şəkil 1-də verilən düyün üçün tətbiq etsək alarıq: )𝒊1 +𝒊2 −𝒊3 − 𝒊4 = 0 (2 Burada 𝑖1və 𝑖2 düyünə gəldikləri üçün müsbət, 𝑖3və 𝑖4 isə düyündən çıxdıqları üçün mənfi götürülür. (2) ifadəsini aşağıdakı kimi də yazmaq olar: )𝒊1 + 𝒊2 = 𝒊3 +𝒊4 (3 (3) ifadəsinə əsasən Kirxhofun I qanununu aşağıdakı kimi də demək olar: Düyünə gələn cərəyanların cəmi düyündən çıxan cərəyanların cəminə bərabərdir. 𝒊 𝟏 +𝒊 𝟐 −𝒊 𝟑 − 𝒊 𝟒 = 𝟎

  6. 6. Kirxhofun I qanunu təkcə düyünə deyil, hər hansı elektrik dövrəsinin müəyyən hissəsini əhatə edən qapalı səthə də tətbiq oluna bilər (şəkil 2). Şəkil 2 Şəkil 2-də verilmiş qapalı səth üçün 𝑖1 = 𝑖2 + 𝑖3 yazıla bilər.

  7. 7. Kirxhofun II qanunu: Hər hansı konturda tə’sir edən elektrik hərəkət qüvvələrinin cəbri cəmi həmin konturdakı gərginlik düşkülərinin cəbri cəminə bərabərdir. Yəni (4) ifadəsi həm sabit, həm də dəyişən cərəyan dövrələri üçün doğrudur. Sabit cərəyan dövrəsi üçün (4) ifadəsi daha sadə şəkilində yazılır və bu halda dövrənin yalnız rezistorlardan ibarət olduğu qəbul olunur. (sabit cərəyan dövrəsində i=I=const və e=E=const)

  8. 8. (5) ifadəsindəki 𝑰 𝒌 𝒓 𝒌 hasili müqavimətlərdəki gərginlik düşküləridir. Kirxhofun II qanununun şəkil 3-da verilmiş kontur üçün tətbiqinə baxaq: Şəkil 3

  9. 9. Kirxhofun II qanununu yazmaq üçün ixtiyari dolanma istiqaməti seçilir. Həmin istiqamətlə eyni olan e.h.q-ri və gərginlik düşgüləri müsbət, onun əksinə olanlar isə mənfi götürülür. Verilmiş sxem üçün Kirxhofun II qanununu yazaq: (dolanma istiqaməti saat əqrəbi istiqamətində götürülmüşdür) )𝑒1 −𝑒2 −𝑒3 = 𝑖1 𝑟1 +𝑖2 𝑟2 − 𝑖4 𝑟4 (6 (6) ifadəsində e1 dolanma istiqaməti ilə eyni olduğundan müsbət, 𝑒2 və 𝑒3 isə onun əksinə olduğundan mənfi götürülmüşdür. Eynilə 𝑖1 𝑟1 və 𝑖2 𝑟2 gərginlik düşküləri dolanma istiqaməti ilə eyni olduğundan müsbət, 𝑖4 𝑟4 isə onun əksi olduğundan mənfi götürülmüşdür.

Yüklə 23,19 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə