“95 İslamoğlu Tef



Yüklə 178.92 Kb.
səhifə2/3
tarix30.12.2018
ölçüsü178.92 Kb.
1   2   3

69-) Kale setecidüniy inşaAllâhu sabiren ve lâ a'sıy leke emra;
(Musa) dedi: "İnşâAllâh beni sabreder bulacaksın; herhangi bir işinde sana itiraz etmem." (A.Hulusi)
069 - İnşallah dedi: beni sabırlı bulacaksın ve senin hiç bir emrine âsı olmam. (Elmalı)

Kale setecidüniy inşaAllâhu sabire Musa; İnşallah beni dirençli bulacaksın dedi ve ekledi. ve lâ a'sıy leke emra ben senin hiçbir emrine karşı gelmeyeceğim.

70-) Kale fe initteba'teniy fela tes'elniy an şey'in hatta uhdise leke minhu zikra;
(Hızır) dedi: "Eğer bana tâbi olacaksan, bana hiçbir şeyden (niye bunu yaptın diye) soru sormayacaksın; tâ ki ben sana o işin hakikatine dair söz açıncaya kadar!" (A.Hulusi)
070 - O halde dedi: eğer bana tabi, alacaksan bana hiç bir şeyden suâl etme tâ ben sana ondan bir söz açıncaya kadar. (Elmalı)

Kale fe initteba'teniy fela tes'elniy an şey'in hatta uhdise leke minhu zikra o kişi, hani bir kul, kullardan bir kul, tamam dedi. Eğer beni izleyeceksen olan bitenler hakkında seni bilgilendirinceye kadar bana hiçbir şey sorma.

71-) Fentalekâ* hatta izâ rekiba fiys sefiyneti harekahâ* kale eharakteha litüğrika ehleha* lekad ci'te şey'en imra;
Bunun üzerine ikisi (Musa ve Hızır) birlikte yola koyulup gittiler... Nihayet bir tekneye bindiklerinde, (Hızır) teknede yara açtı. (Musa) dedi: "Onun yolcuları boğulsun diye mi yara açtın teknede? Yemin olsun çok müthiş bir şey yaptın!" (A.Hulusi)
071 - Bunun üzerine ikisi bir gittiler, nihayet gemiye bindiklerinde tuttu gemiyi yaraladı, â, dedi: ahalisini gark etmek için mi yaralandın onu? Alimallah müthiş bir şey yaptın. (Elmalı)

Fentalekâ* hatta izâ rekiba fiys sefiynet birlikte yola koyuldular ve sonunda bir gemiye bindiler. Harekahâ o kişi, o kullardan bir kul gemide bir delik açtı. Bindikleri gemide. Hatta arka planında gelen haberlere göre gemi onlardan yol parası dahi almamıştı.
kale eharakteha litüğrika ehleha Musa dedi ki; Yolcuları boğmak için mi onu deldin. Yani şimdi bunu deldin, yolcuları boğacaksın bunu niçin yapıyorsun dedi. lekad ci'te şey'en imra doğrusu çok tehlikeli bir şey yaptın dedi.
Meselin işaret ettiği hakikate bir kez daha vurgu yapmak isterim sevgili Kur’an dostları. Musa örneğinde nasıl bir karşılığı olabilir bunun. Hz. Musa’nın hayatına yönelik bir okuma getiriyor Resulallah’a bu. Aslında unutmayın olayın kahramanı geçmiş çağlarda yaşamış Hz. Musa ve bir kul olsa da bu olay Hz. peygambere anlatılıyor vahiy olarak iniyor.
Peki vahyin bu ayetlerin ilk muhatapları üzerinde inşa etmek istediği şey ne olsa gerek. Hz. Musa’nın hayatına yönelik bir boyutu var bunun. Yani o bir kul Hz. Musa’nın hayatında ki bazı olaylara da açılım getiriyor, yorum getiriyor. Hz. Musa belki neden benim böylesine çok renkli geçti. Öyle renkli ki ölümden son anda kıl payı kurtul ve git bir imparatorun sarayına prens ol. Ondan sonra elinden ölümlü bir kaza çıksın katil diye aran. İnişler ve çıkışlar. Ondan sonra sarayda büyümüş bir prens olarak git birinin kapısına çoban dur. Ondan sonra dön bir toplumum kurtarıcısı olarak sahneye çık ve zamanının en büyük yöneticilerinden birine meydan oku. Yani böyle iniş çıkışlar. Bunlar neden. Neden oldu. Bunların arkasında yatan hikmetler ne sorusunun da bir cevabı olmalı değil mi sizce.
Evet, olmalı bence o İsrail oğullarını kurtarmak için denize sokmuştu. Fakat onlar kendilerini boğacağını zannettiler. Tıpkı bir kulun gemiyi delerken aslında batıracağını zanneden kendisi gibi. Onun amacı o geminin insanlarına zarar vermek değildi, kurtarmaktı. Gemiyi kurtarmaktı. Geminin sahiplerine yardım etmekti. Kendisi de İsrail oğullarına bir dönem gelecek bunu yapacak fakat onlar bunu anlamayacaklardı. Ve içlerinden bizi ölüme mi sürüklüyorsun diye itiraz edenler olacaktı. Oysa ilerde de açıklayacağı gibi bir kulun zalim bir kral, zalim bir yönetici sağlam gemilere el koyuyordu. Yani o zalim kral, firavundu ve onun elinden kurtarmak istediği gemi de, yardım etmek istediği sakinlerde İsrail oğulları idi, müminlerdi. Onun hikmeti buydu.
Resulallah’ın hayatında da bunun bir karşılığı olmalı değil miydi? Onda da var. Müminleri deniz aşırı Habeşistan’a yollamıştı. Bu sure indiği sırada unutmayalım Habeşistan hicreti gerçekleşmişti. Birileri; onları harcadığını düşünebilirdi. Yani nereye yollamıştı? Evini barkını bırakarak bu insanlar nereye gitmişti. Hikmet Hayber’in fethinden sonra anlaşıldı. Resulallah onlar ta o zamana kadar orada tutmuştu. 7. yıla kadar hicreti. Neden orayı alternatif bir çıkış yolu olarak hep açık tutmak istemişti Habeşistan’ı. Onun için İslami davet, Muhammedi davet sıkıştığında orada kendisine hep açık bir kapı bulunduracaktı. Çok sonra anlaşılacaktı.
Yine müşrikler içinde bir takım ibretler taşıyordu bu. Müşrikler kendilerine ebedi saadeti getiren ve içlerinden emin olarak çıkmış olduğunu bildikleri Hz. peygamberin. Mekke’nin bu saadetini sarsacak, yani Mekke’nin böyle yolunda giden gemisini delen biri olarak görüyorlar ve onun içinde bölgede en güzel ticaret yapan insanlar olarak gemimizi delme diye Resulallah’a karşı çıktılar, anlamadılar. Yani hikmeti kavramadılar. Gemiyi deldiğini zannettiler, fakat Resulallah onlara aslında iyilik yapıyordu. Bunu bilmediler.
İşte burada çok yönlü bir ders veriliyor herkese. Sizinde hayatınızda delinen gemiler, gemilere el koyan zalim yöneticiler olabilir. Siz de başınıza gelenleri okurken işte bu ayetler ışığında okursanız belki daha doğru bir sonuca ulaşırsınız.

72-) Kale elem ekul inneke len testatıy'a meıye sabrâ;
(Hızır) dedi: "Sen benimle beraberliğe katlanamazsın, demedim mi?" (A.Hulusi)
072 - Demedim mi, dedi: doğrusu sen benimle sabredemezsin? (Elmalı)

Kale elem ekul inneke len testatıy'a meıye sabrâ o dedi ki; Ben sana dememiş miydim sen benimle birlikteliğe sabredemezsin diye.

73-) Kale lâ tuahızniy Bima nesiytü ve lâ turhıkniy min emriy 'usra;
(Musa) dedi: "(Sözümü) unutmamdan dolayı beni paylama; işimde bana zorluk çıkarma." (A.Hulusi)
073 - Beni dedi: unuttuğumla muâheze etme ve bana bu işimden dolayı güçlük çıkarma. (Elmalı)

Kale lâ tuahızniy Bima nesiytü bir anlığına boş bulundum diye beni azarlama dedi Musa. ve lâ turhıkniy min emriy 'usra ve beni yaptığım bu yanlıştan dolayı köşeye sıkıştırma.

74-) Fentalekâ* hatta izâ lekıya ğulamen fe katelehu, kale ekatelte nefsen zekiyyeten Bi ğayri nefs* le kad ci'te şey'en nükra;
Yollarına devam ettiler... Nihayet küçük yaşta bir erkek çocuğa rastgeldiler; (Hızır) onu öldürdü! (Musa) dedi: "Kısas gerekçesi olmaksızın suçsuz birini öldürdün? Gerçekten çok çirkin - yanlış bir şey yaptın!" (A.Hulusi)
074 - Yine gittiler, nihayet bir oğlana rast geldiler tuttu onu öldürüverdi, â! Dedi: ter temiz bir nefsi bir nefis mukabili olmaksızın öldürdün mü? alimallah çok münkir bir şey yaptın. (Elmalı)

Fentalekâ* hatta izâ lekıya ğulamen tekrar yola koyuldular, en sonunda bir delikanlıya rastladılar. fe katelehu fakat o kişi onu öldürüverdi. kale ekatelte nefsen zekiyyeten Bi ğayri nefsin Musa dedi ki ona; Ne yapıyorsun, ne yaptın sen şimdi bir cana karşılık olmaksızın masum bir cana kıydın, bunu nasıl yaptın. Dedi. le kad ci'te şey'en nükra doğrusu sen çok büyük bir yasağı, çok büyük bir günahı işledin diye çıkıştı.
Aslında biraz önce söz vermişti, fakat unutmayalım akıl gereğini yapmak durumundadır. Musa aslında gördüğü şeyden yola çıkarak doğrusunu yapıyordu. O nedenle Ubey Bin Kaab’a nispet edilen Buhari’nin, Mülim ve Tirmizi’nin naklettiği o uzun kıssa yorumunda şu atıfta yapılır Resulallah’ın bu hadisinde. O bir kulla Musa diyalogunda bir kul Musa’ya dedi ki; “Sen senin bildiğine tabi olursun, ben benim bildiğime.”
Bu bana çok ciddi ve önemli bir anahtar gibi geliyor. Yani insanların davranışları ve hükümleri, bilgilerinden bağımsız değildir. Dolayısıyla bildiğinizle amel etmek durumundasınız. Kötü bildiğiniz şeyi engellemek durumundasınız. Onun için kötü fakat bunun arkasında iyilik olabilir diye kötüye iyi kılıfı geçiremezsiniz. İşte Resulallah’ın o uyarısı da bu ayetlerin bir takım insanlar tarafından yanlış anlaşılıp ta kötüye iyi kılıfı geçirmek, ya da kötüye kaderdir diye katlanmanın önüne geçmek için bir uyarıydı.
Hz. Musa merkezli bir okumada bu örnek neye denk geliyordu bu ayette ki? Hz. Musa’ya bir ders amacı taşıyordu açıkça. Hz. Musa’nın hayatında bir dönüm noktası olan o Kıpti genci öldürmesine bir atıf var gibi geliyor bana. Bu şer, müthiş bir hayra vesile olmuştu. Tıpkı bir kulun davranışının büyük bir hayra yol açtığı gibi. Hz. Musa’nın elinden çıkan bu ölümlü kazada kendisine nübüvveti ve hikmeti getiren uzun yolculuğun başlangıcı olmuştu bunu unutmayalım ve hemen Kur’an da ki o ayeti hatırlayalım;
ve 'asa en tekrahu şey'en ve huve hayrun leküm) siz bir şeyin kötü olduğunu zannedersiniz, fakat olabilir ki onun içinde sizin hayırlar gizlidir. ve 'asa en tuhıbbu şey'en sizde bir şeyin çok olmasını istersiniz, çok arzu edersiniz, hoşunuza gider ve huve şerrun leküm (Bakara/216) fakat o sizin için hayırsızdır, şerdir. Allah en iyisini bilir, fakat siz bilemezsiniz. Diye bitiyor ayet.

75-) Kale elem ekul leke inneke len testetıy'a meıye sabrâ;
(Hızır) dedi: "Ben sana, benimle beraberliğe katlanamazsın demedim mi?" (A.Hulusi)
075 - Doğrusu sen benimle sabredemezsin demedim mi sana? Dedi. (Elmalı)

Kale elem ekul leke inneke len testetıy'a meıye sabrâ o kişi; Ben sana dememiş miydim dedi. Sen benimle birlikteliğe asla katlanamazsın diye.

76-) Kale in seeltüke an şey'in ba'deha fela tusahıbniy* kad belağte min ledünniy 'uzra;
(Musa) dedi: "Eğer bundan sonra sana (herhangi) şeyden sorarsam artık bana arkadaşlık etme! Bu sana son özrüm olsun!" (A.Hulusi)
076 - Eğer, dedi: bundan sonra sana bir şey sorarsam artık bana musahib olma, doğrusu tarafımdan son özre erdin. (Elmalı)

Kale in seeltüke an şey'in ba'deha fela tusahıbniy Musa; Bundan sonra eğer sana herhangi bir soru soracak olursam artık benimle arkadaşlık yapma dedi. kad belağte min ledünniy 'uzra zaten benden yeterince özür işittin, yani özür kapasitemi aştım. Dolayısıyla bundan sonra sana özür dileme durumunda kalmayacağım. Onun için artık sondur bu, bu kez de affet anlayışla karşıla ve bir daha özür dilemeyeceğim.

77-) Fentalekâ* hatta izâ eteya ehle karyetinistat'ama ehleha feebev en yudayyifuhüma feveceda fiyha cidaren yüriydü en yenkadda feekameh* kale lev şi'te lettehazte aleyhi ecra;
Bunun üzerine yine bir süre gittiler... Nihayet ahalisinden yiyecek istedikleri, bir kasaba halkına vardılar... Ama onlar bu ikiliyi ağırlamaktan kaçındılar... Bu arada, (Musa ve Hızır) orada yıkılmak üzere bir duvar gördüler. (Hızır) tuttu o duvarı tamir etti. (Musa) dedi: "Eğer isteseydin bu işe karşılık bir ücret alırdın." (A.Hulusi)
077 - Bunun üzerine yine gittiler, nihayet bir karyenin ehline vardılar ki bunları misafir etmekten imtina ettiler, derken orada yıkılmak isteyen bir duvar buldular, tuttu onu doğrultuverdi, isteseydin, dedi: her halde buna karşı bir ücret alırdın. (Elmalı)

Fentalekâ* hatta izâ eteya ehle karyetinistat'ama ehleha yeniden yola koyuldular, nihayet bir kasabanın sakinleri ile karşılaştılar. Onlardan yiyecek bir şeyler istediler. feebev en yudayyifuhüma fakat onlar bu ikisine konuk severlik göstermediler. Misafir etmediler.
Hz. Musa ve İsrail oğulları gerçeğinde bu meselin temsil ettiği değer iki yetim Musa ve Harun’du diye düşünebiliriz. Kendilerine kötülük yapılmasına rağmen İsrail oğulları hep kötülük yaptı bu iki yetime. Fakat Hz. Musa ve Harun’da onlara hep iyilik yaptılar. Yani onların duvarlarını düzelttiler.
feveceda fiyha cidaren yüriydü en yenkadda feekamehu hal böyleyken orada yıkılmak üzere olan bir duvar buldular ve o kişi duvarı onarıverdi. Yani kendilerini konuk etmeyen, kendilerine yiyecek bir şeyi dahi çok gören bu insanların kasabasında, şehrinde yıkılmak üzere olan bir duvarı onarıverdi. kale lev şi'te lettehazte aleyhi ecra Musa yine dayanamadı ve dedi ki; Bu sefer daha tabii ki sorgulayıcı bir biçimde değil de daha yumuşak bir üslupla; Eğer isteseydin dedi buna bedel olarak bir ücret alabilirdin.

78-) Kale hazâ firaku beyniy ve beynik* seünebbiüke Bi te'viyli ma lem testetı' aleyhi sabrâ;
(Hızır) dedi: "İşte bu (üçüncü itirazınla) beraberliğimiz sona ermiştir! Sana, katlanamadığın o şeylerin TEVİLİNİ (içyüzünü) haber vereceğim." (A.Hulusi)
078 - İşte dedi: bu, seninle benim aramın ayrılması. Sana o sabredemediğin şeylerin tevilini haber vereyim.(Elmalı)

Kale hazâ firaku beyniy ve beynik bir kul olan o kişi, işte böylece seninle yol ayrımına gelmiş bulunuyoruz. seünebbiüke Bi te'viyli ma lem testetı' aleyhi sabrâ şimdi sabra hakkında bir türlü sabır gösteremediğin olayın arkasında yatan gerçeği bir bir açıklayacağım.

79-) Emmes sefiynetü fe kânet li mesakiyne ya'melune fiyl bahri feeredtü en e'ıybeha ve kâne veraehüm melikün ye'huzü külle sefiynetin ğasba;
"O tekneden başlayalım: O tekne, denizde çalışan yoksullarındı. Ben onu kusurlu yapmayı diledim... (Çünkü) onların karşılaşacağı, her tekneye el koyan bir Melik var idi" (yaralı tekneyi almayacağı için tekneyi kurtardım, onlara iyilik olsun diye). (A.Hulusi)
079 - Evvelâ gemi, denizde çalışan bir takım biçarelerin idi, ben onu ayıplandırmak istedim ki: ötelerinde bir Melik vardı, her sağlam gemiyi gasp en alıyordu. (Elmalı)

Emmes sefiynetü gemiden başlayalım fe kânet li mesakiyne ya'melune fiyl bahr o gemi geçimini denizden sağlayan yoksullara aitti. feeredtü en e'ıybeha hal böyleyken onu hasarlı hale getirmek istedim, yaraladım. ve kâne veraehüm melikün ye'huzü külle sefiynetin ğasba çünkü onların peşinde her gemiye zorla el koyan bir yönetici bulunuyordu.
Evet, Enfal suresinin 5 – 6. ayetlerini hatırlıyorum. Tam da Resulallah’ın tasavvurunu inşa eden bu ayetlerin Resulallah için ne demeye geldiğini ele veren ayetler bunlar. Bedir savaşının hemen ardından inen bir sure bu. ..keennema yüsakune ilel mevti ve hüm yenzurun. (Enfal/6) diyordu ya ayet, sanki kendilerini göz göre göre ölüme sürüyormuş gibi düşünüyorlardı. Bedir’de ganimet ya da savaştan birinitercihle karşı karşıya kalınca, savaşı tercih eden Resulallah’a birileri böyle bakıyordu. Yani bizi göz göre göre ölümün kucağına mı atıyorsun diye düşünüyorlar. Evet, işte burada ki tipik bir okuma. Resulallah’ın tasavvurunu daha ileriye yönelik bir inşadır bu.

80-) Ve emmel ğulamü fekâne ebevahu mu'mineyni fehaşiyna en yurhikahüma tuğyanen ve küfra;
"O küçük erkek çocuğa gelince: Onun ana-babası iki iman eden idi... (Büyüyünce, bürüneceği kişilikle çocuğun) onları taşkınlık ve küfre düşürmesinden ürktük!" (A.Hulusi)
080 - Oğlana gelince: ebeveyni müminlerdi, onun için bunları tuğyan ve küfür ile sarmasından sakındık.(Elmalı)

Ve emmel ğulam gelelim delikanlıya fekâne ebevahu mu'mineyn onun ana babası imanlı kimselerdi fehaşiyna en yurhikahüma tuğyanen ve küfra fakat biz onu azgınlık ve sapkınlıkla onları derin acılara boğacağına dair kaygı verici bir bilgiye sahiptik. Yani bu da bir ima var, iki boyutlu bir ima. İsrail oğullarına, hani onun atası iman ehliydi diyor. Onun iman ehli bir babası vardı fakat çocuk iman ehli bu babayı üzecek küfrüyle, tuğyanıyla, aşırılığıyla, sapkınlığıyla üzecek bir çok şey yapacaktı.
Onun için. İman atası Hz. İbrahim olan, Hz. İshak olan, Hz. Yakup olan, Hz. Yusuf olan İsrail oğulları o ataları üzecek bir çok şey yaptılar ve onların yolundan çıktılar. Bu vahyin ilk muhatabı olan ey Mekkeliler siz de büyük iman atanız olan İbrahim ve İsmail’i üzecek bir çok şey yapıyorsunuz ve unutmayın tıpkı bu çocuk gibi sizin de ömrünüzün sonu gelir. Ölümün nedenine değil, ölümün kendisine bir atıf bu. Yani siz de tükenirsiniz. Allah sizinde bir vesile ile kökünüzü kazır bu çocuk gibi, bu genç gibi. Ve sizin yerinize o ataklara sadık yepyeni müminler getirir. Aslında mesaj açık gibi geliyor bana.
Onun için Resulallah’a rabbim bir haberde, çok büyük eziyetler edildiği o yıllarda rabbim eğer şu iki dağı kavuştursa ve bunları helak etse nasıl bakarsın, ne düşünürsün diye Cebrail tarafından yoklanması üzerine. Pek arzu etmem onların neslinden müminlerin gelmesi muhtemeldir, mümkündür. Dolayısıyla onların helakini arzu etmem, istemem demişti. İşte bunu hatırlatıyor bize.

81-) Feeredna en yübdilehüma Rabbuhüma hayren minhu zekâten ve akrebe ruhma;
"Böylece istedik ki, Rableri onlara, o çocuktan daha hayırlı, temiz; rahmetine daha yakınını açığa çıkarsın." (A.Hulusi)
081 - İstedik ki kendilerinin rabbi ona bedel bunlara temizlikçe daha hayırlısını ve merhametçe daha yakınını versin. (Elmalı)

Feeredna en yübdilehüma Rabbuhüma hayren minhu zekâten ve akrebe ruhma işte bu yüzden istedik ki rableri onun yerine o ana babaya karakter temizliği açısından ondan daha hayırlısını ve ondan daha merhametlisini versin.
Biraz önce yaptığım yoruma denk gelen bir ayet, yani sizin gibi hayırsız evlatları, ihanet eden evlatları alsın ve sizin yerinize sadakat gösteren iman atası olan İbrahim’e sadakat gösteren hayırlı evlatlar versin.

82-) Ve emmel cidaru fekâne li ğulameyni yetiymeyni fiyl mediyneti ve kâne tahtehu kenzün lehüma ve kâne ebuhüma saliha* feerade Rabbüke en yeblüğa eşüddehüma ve yestahrica kenzehüma* rahmeten min Rabbik* ve ma fealtühu an emriy* zâlike te'vilü ma lem testı' aleyhi sabrâ;
"Duvara gelince: O, şehirde iki yetim oğlanın idi... Onun altında, onlara (iki yetim çocuğa) ait bir hazine var idi... Ve babaları da sâlih idi... Bundan dolayı Rabbin diledi ki, o iki çocuk buluğ çağına ersinler ve Rabbinden bir rahmet olarak hazinelerini çıkarsınlar... Ben bu işleri kendi hükmümle yapmadım! İşte senin sabretmeye katlanamadığının tevili (içyüzü) budur." (A.Hulusi)
082 - Gelelim duvara: şehir de iki yetîm oğlanın idi, altında onlar için saklanmış bir defîne vardı ve babaları Salih bir zat idi, onun için rabbin irade buyurdu ki ikisi de rüştlerine ersinler ve defînelerini çıkarsınlar, hep bunlar rabbinden bir rahmet olarak dır ve ben hiç birini kendi re’yimden yapmadım ve işte senin sabredemediğin şeylerin tevili. (Elmalı)

Ve emmel cidar ve duvara gelince. fekâne li ğulameyni yetiymeyni fiyl mediyne duvar o şehirde yaşayan iki yetime aitti. ve kâne tahtehu kenzün lehüma ve ardında da onlara ait bir hazine gömülüydü ve kâne ebuhüma Saliha o ikisinin erdemli bir babası vardı feerade Rabbüke en yeblüğa eşüddehüma ve yestahrica kenzehüma* rahmeten min Rabbik senin rabbin ise onlar erişkin birer insan olunca hazinelerini çıkarmalarını rabbinden bir rahmet olarak istedi, diledi. Yani büyüyünce onlar gömülü olan o hazineyi çıkarsınlar ve geçimleri olsun diledi rabbin bir rahmet olarak onlara.
Evet, bu da ilk muhatap açısından Yani Resulallah’ı inşa eden ayetler olduğunu düşünürsek, ilk muhatap açısından duvarı düzeltmeye denk gelen bir zihin inşa ediliyor. İşte bu inşa edilen zihin sayesinde Resulallah, kendisine yıllarca işkence eden acı çektiren varlığına düşman olan Mekke yerlilerine Medine’de toplumunu oluşturduktan sonra Mekke’de ki kıtlık yıllarında Mekkeli yoksullara dağıtılmak üzere külçe gümüş gönderecektir.
İşte rabbimiz daha önceden tasavvurunu böyle inşa ettiği için, yani alttaki hazineyi ilerde üste çıkarmak, onları gelecekte iman eden çocuklarına bir şeyler bırakabilmek için o günden yüreklerin önünü imana açacak davranışlarda bulunacaktı.
ve ma fealtühu an emriy Yani bütün bunları ben kendi kararımla yapmadım.
Bu meselsi kıssayı anlamak isteyen bu ibareyi anahtar olarak almalı. Yani bu bir kulun kimliği üzerinde çok duruyorsa biri, bu anahtardır. Bütün bunları ben kendimden yapmadım. Oysaki burada anlatılan hadiste de geçtiği gibi bir peygamber olan Hz. Musa. Unutmayalım. O da vahiy alıyor. Eğer bunlar vahiyle verilecek şeyler olsaydı doğrudan ona da verilirdi. Onun için o bir kul diyor ki; Bütün bunları kendimden yapmadım.
Demek ki bu tamamen öğretim amaçlı, eğitim amaçlı rabbimiz tarafından düzenlenmiş bir eğitim amaçlı gezi. Onun için buradan biz bunu anlıyoruz.
zâlike te'vilü ma lem testı' aleyhi sabrâ senin sonuna kadar sabretmeyi başaramadığın olayların iç yüzü ile ilgili gerçek yorum işte budur. Dedi.
Bu meselde bir sonraki Zülkarneyn meseli de daha önce de vurguladığım gibi Allah hikmetle davranır gerçeğine bir atıftır işte. Yani eşyanın ve olayların görüneninin arkasında görünmez bir boyutu daha vardır. Onun içinde ey insanlar Allah’ın gör dediği yerden bakarsanız onu görürsünüz. Eğer Allah’ın gör dediği yerden bakmazsanız şeytanın gör dediği yerden bakarsınız ve hakikati göremezsiniz.
Yepyeni bir kıssaya giriyor sure ama yukarıdaki kıssa ve mesellerle çok bağlantılı.

83-) Ve yes'eluneke an Ziyl karneyn* kul seetlu aleyküm minhu zikra;
Sana Zül-Karneyn'den soruyorlar... De ki: "Ondan size bir zikir (hatırlatma) okuyacağım." (A.Hulusi)
083 - Bir de sana Zülkarneyn’den suâl ediyorlar, de ki size ondan bir yadigâr okuyacağım. (Elmalı)

Ve yes'eluneke an Ziyl karneyn bir de sana Zülkarneyn hakkında soruyorlar. kul seetlu aleyküm minhu zikra de ki size ona ilişkin bir takım anılar nakledeyim.
Zülkarneyn bu da hadiste Hıdr diye isimlendirilen, sıfatlandırılan o kişi gibi sıfatıyla öne çıkarılan biri. Adı yok. Karn; boynuz anlamına gelir. Birden fazla anlamı olan bir kelime. Çağ anlamına gelir, zaman anlamına gelir, medeniyet anlamına gelir, uygarlık anlamına gelir. Yani anlam alanı çok geniş bir kelime.
Zülkarneyn; iki boynuzlu anlamına gelebileceği gibi. Ki bu iki boynuzlu anlamının tefsir edebiyatımız tarafından öne çıkarılması birazda bu hadisenin ne Kur’an da ne de sünnette hiçbir atıf olmamasına rağmen büyük İskender ile ilişkilendirilmesi dolayısıyladır. Mevcut, şu anda ele geçmiş sikkelerden yola çıkarak büyük İskender’in çift boynuzlu bir taç, bir miğfer kullandığını biliyoruz. Ama asıl biz burada iki medeniyetli, iki boyutlu ya da iki zamanlı birinden söz edildiğini görüyoruz.
Bunun ismi yok, bu bunun vasfı, niteliği, işlevi yani. Onun için yine ismi verilmeyen, niteliğine dikkat çekilen bir meselle karşı karşıyayız. Bu surede anlatılan tüm mesellerin eşyanın çift boyutlu hakikatine atıf olduğu düşünülürse iki ayrı medeniyetin sahibi olarak nitelendirilmesi mümkündür. Doğu ve batı. Zaten birazdan doğunun en sonuna ve batının en sonuna gittiği nakledilecektir. Ya da iki çağın, iki devrin adamından, hatta iki güç; İlim ve iktidar, hikmet ve iktidar sahibi. Bilgi ve iktidar sahibi. Güç ve hikmet sahibi birinden söz edildiğini de anlayabiliriz Zülkarneyn kalıbından yola çıkarak. Yani iki boyutlu hakikatin sahibi.
Araplar tarafından bilinen çok eski çağlarda yaşamış bir cihangir olabilir. Fakat zaman içerisinde menkıbevi bir kişilik kazanmıştır mutlaka. Büyük İskender ya da Himyer krallarından biri olma ihtimali gündeme getirilmiş tefsirlerimizde ve bir çok spekülasyon yapılmışsa da ne Kur’an da ne de sünnette bunlara bir atıf yoktur. Ve bu ikisi de üstelik tarihle sabit bir hakikattir, putperest imparatorlardır, cihangirlerdir, krallardır.
Bunun bir mesel olduğu bizce açık. Yani iktidar ile hikmet arasında ki irtibatı kurmamızı bize öğütleyen bir mesel. Sembolize ettiği gerçek şudur; Eğer güç ile hikmet birleşirse o zaman ulaşılmak istenen meşru her gayeye ulaşılabilir, vermek istediği şey budur. Nitekim burada Zülkarneyn meseli anlatılırken de bu gerçek adım adım izlenecektir. Şimdi doğrudan mesele girelim:

84-) İnna mekkenna lehu fiyl Ardı ve ateynahu min külli şey'in sebeba;
Onu arzda yerleştirdik ve Ona her yolu (dilediğine ulaşmasını) kolaylaştırdık. (A.Hulusi)
084 - Biz onun için Arzda bir müknet hazırladık ve ona her şeyden bir sebep verdik. (Elmalı)

İnna mekkenna lehu fiyl Ard Evet, onun iktidarı için yeryüzünde uygun bir zemin hazırladık. ve ateynahu min külli şey'in sebeba ve ona eşyanın yasalarıyla uyumlu araçların bilgisini bahşettik.
Bu ayet mesel kahramanının hem dünyevi iktidara hem bilgiye sahip olup, yani iki zamanlı iki boyutlu Zülkarneyn olduğunu güzel ifade ediyor.


Dostları ilə paylaş:
1   2   3


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə