Borusan, 25. Basar

Sizin üçün oyun:

Google Play'də əldə edin


Yüklə 1.32 Mb.
səhifə5/11
tarix15.01.2018
ölçüsü1.32 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
Kapasiteleri genellikle 40 ... 300 ton arasında olan
özel üç tesirli preslerde yapılan hassas kesme işleminde,
ıstampa ı hızı kontrol edilerek, ıstampanın malzemeye
yavaş girmesi sağlanmalı, iş parçasını ıstampaya aksi yönde
karşı basınç uygulanmalı, delikler delinirken hurda delme
ıstampası ile düşürücü arasında basınç altında tutulmalıdır.

Hassas kesmede kullanılan saçlar siinek olmalıdır. Bu
usulle kalınlığı 13 mm ye kadar olan 250 mm çapında
parçalar elde edilebilirse de, 19 ... 20 mm kalınlığında
400 mm x 400 mm boyutlarında parçalar da üretilebilir.
Bununla beraber hassa kesme ile üretilen parçaların boyut-
ları çoğunlukla 7 mm x 150 mm nin altındadır.


(c)

Şekil 13 Hassas kesme işleminin kademeleri

REFERANSLAR

  1. C. Donaldson-G.H.LeCaln-V.C. Goold, Tool Deslgn, McGravv
    HIM, Inc., New York, 1976.

  2. D.F. Eary-E.A. Reed, Technlpues of Pressworklng Sheet
    Metal, Prentlce-Hall, Inc., New Jersey, 1974.



MÜHENDiS VE MAKİNA Cİ LT 24 SAYI 285 TEMMUZ 1983

17

kaynaklı parçalarda

oluşan

çekme ve çarpılmalar

"GEÇEN SAYIDAN DEVAM"

3— Alın birleştirmeleri

AEnine çekme

Isınan (tavlanan) kaynak ağzı, kaynak esnasında genle-
şerek (uzayarak) ağız formunu daraltır ve kaynaktan sonra
da enine çekme meydana gelir (Şekil 6). Bu çekme, % 90
ilâ 95 esas metalin ısıl uzaması ve % 5 ilâ 10 da kaynak
metalinin kendini çekmesi neticesinde ortaya çıkmaktadır.
Enine çekme büyüklüğü kaynak yerine verilen ısı miktarına,
ortalama ağız genişliğine ve dikişin boyuna bağlıdır.




-A

(W»<




/

-^ i T = 2a+0,02b

.S'

w a =0,0131 XI xAt




^-*'*"

T = (2 X 0,013 x 0,2 x 400)




-... L ...

+ 0,02 x 12

J

4T"

unu

luıvmum w u v> u o — 2,32 mm
, Jj /, L- /







^~*i_:l~ «fi 3=

=n ı

/l ~"iH"~ K
•d ° £•
<4 1?

Şefcii 6, Gaz kaynağı (oksl-asetllen) uygulanan bir alın
dikişinde enine çekmesi ye hesaplanma»

Sınırlandırılmamış enine çekmeler aşağıdaki formüller-
le hesaplanabilir. -

Prof. Selâhaddin ANIK

iTÜ Makina Fakültesi
Teknoloji Kürsüsü
İstanbul

O = 1,3(0,6Xı .k.— + X2J>) (Malisius'e göre)

0 = Enine kendini çekme miktarı (mm)
Xı = 0,0044 , X2 = 0,0093

k = 50 (örtUlü elektrotla yapılan kaynakta)
F = Bombe kısmı da dahil olmak üzere kaynak diki-
şin kesiti (mm2)
s = Sac kalınlığı (mm)
b = Ortalama ağız genişliği

0,24.600 .t? .a.U.I.a ,

Q _ j _— (Gilde'yegöre)

s.v.A

Q = Kendini çekme miktarı (mm)

tj = Ark ısısından faydalanma faktörü (verim)

a = Çizgisel ısıl uzama değeri (1/°C)

a = Sıcaklık iletim sayısı (cm2/saniye °C)

v = Kaynak hızı (cm/dak)

s = Sac kalınlığı (mm)

U = Ark gerilimi (Volt)

1 = Kaynak akım şiddeti (Amper)

X = Isı iletme katsayısı (cal/cm.san.°C)

Bu son formül ile her pasonun sebep olduğu kendini
çekme miktarını muntazam bir şekilde hesaplayabiliriz.

Kendini çekmenin, dikiş boyuna bağlılığını da şu for-
mül ile hesaplamak mümkündür.

6 = 0,057 + 0,91 Ln6

6 = Kendini çekme (mm)

Ln£ = Dikiş boyunun logaritmik değeri

£ = Dikiş boyu (cm)


18

MÜHENDiS VE MAKİNA CİLT 24 SAYI 285 TEMMUZ 1983

Şekil 7'de, St 37 ve St 42 çeliklerinin çeşitli ağız for-
mundaki alın birleştirmelerinde meydana gelen enine
çekme miktarları verilmiştir.

X




X ^

x>

Doldurma şekli

Kesit

Enine (mm)
çekme

_ l

ı

1.0
1,4

1,6
1,8
1,8
1,6
2,3
3.2

2,4
0,6
3,3

1,5

37 ve St 42
/dana gelen

2 paso ve örtülü elektrot ile ark kaynağı
4 paso ve çıplak elektrot ile ark kaynağı

5 paso ve örtülü elektrot ile ark kaynağı

5 paso ve örtülü elektrot ile ark kaynağı;
kök ters taraftan 2 paso ile kaynatılmış

Her tarafı 5 paso ve örtülü elektrotla
ark kaynağı

Derin nüfuziyet elektroduilearkkaynağı
Sağa gaz kaynağı

20 pasçı ve örtülü elektrot ile
ark kaynağı

Yj ü örtülü elektrotla
2/^j'ü tozaltı kaynağı ile

Bakır altlık üzerinde bir paso ile tozaltı
kaynağı

120° lik ağız acısında örtülü elektrotla
ark kaynağı (tavsiye edilmez)

Altlık üzerinde örtülü elektrot ile
ark kaynağı

çeliklerinin alın birleştirmelerinde
anine çekmeler

v *q

1

2~

\ W at




1 ğ1 ati




1 1O







i )fK ' !




i \/ *




t*"20*!







in










p^ı







! tfî7 «1 i




''^^^'aj j




j ^lf !jl |

Şefeii 7. st

me

B— Boylamasına çekme

Kaynak yerinin (metalinin) erimesi esnasında dikişin
civar bölgeleri genleşmek (uzamak) ister; mamafih soğuk
haldeki civar bölgeler (dikişin yanındaki) boylamasına uza-
mayı sınırlar ve plastik bir yığılma meydana gelir. Bu husus,
boylamasına çekme ve gerilmelerin oluşmasında esas sebebi
teşkil eder (Şekil 8).

ölçülebilen boylamasına çekme miktarı azdır ve
pratik olarak yalnız dikişin sonlarında bir kısalma olabilir.
Dikişin boyu uzadıkça metre dikiş boyuna düşen ken-
dini çekme nisbeti azalır. Alın kaynaklarında bu oran
0,1 ilâ 0,3 mm/m dir. Dikişte yüksek miktarda uzunla-
masına çekme gerilmelerinin oluşması halinde, büyük
kendini çekme kuvvetleri özellikle ince saclarda dikişle-
rin arasındaki bölgelerde kabarıklıklar meydana getirir.

ölçülebilen büyüklükteki boylamasına çekmeler, kay-
nak hızını yükselterek (dar tavlama bölgesi) veya kaynağa

Şekil 8. Kaynak yerindeki yığılma, boylamasına çekmenin
" sebebidir

ara vererek azaltılabilir. Kaynak ağızlarının kaynaktan önce
çekiçle döğülmesi, preslenmesi veya haddeden geçirilmesi
yani soğuk şekil değiştirme işlemine tabi tutulması halinde
yine boylamasına çekme azalır.


St 37 çeliğinin kalın örtülü elektrotla yapılan elektrik
ark kaynağında, çeşitli birleştirme şekillerinde oluşan boy-
lamasına özgül kendini çekme kuvveti Şekil 9'da verilmiş-
tir.

1 mm Kaynak Alanına Düşen Çekme Kuvveti.
Şekil 9.St 37 çeliğinin kalın örtülü elektrotla yapılan ark kayna-
ğında, çeşitli birleştirme şekillerinde oluşan p = -g- boy-
lamasına özgül kendini çekme kuvvetleri

Şekil 9'dan özgül boylamasına kendini çekme kuvveti
alınarak (p) herhangi bir kirişteki kabarma miktarı aşağıda-
ki formül ile tayin edilebilir (Şekil 10).

6 =

F.b.L2
8.E.J

Burada:

5

F
b


L
E


J
A


Kirişteki kabarma (senim) yüksekliğidir (mm)
p.O = Kendini çekme kuvveti (N)
Yığılan alanın (Aı) bütün kirişin ağırlık merkezi-
ne uzaklığı (mm)
Kirişin boyu (mm)
Elastiktik modülü (210 000 N/mm2)
Kirişin atalet momenti (A2)
Toplam kesit (mm
2)


mühendis ve mak!na c!lt 24 sayı 285 temmuz 1983

19

Kısalma miktarı da şu formül ile bulunur:
F.L

döndürülmektedir. Böylece bir kabarma meydana gelme-
mektedir. Boylamasına çekme nedeni ile ortaya çıkan
kısalma miktarının hesap edilmesi istenmektedir. Ağızlar
V- alın birleştirmesidir.

F = p.Q ; p = 6500N(Şeki!9'den)
Q = 2.24 = 48 mm2 ; F = 312000 N



F.L.
M =

312000.40

E.A 215000.00020

= 0,29 cm


Şekil 10. Bir tarafına boylamasına bir paso çekilen bir kiriş

o
o



Örnek l (Şekil 11):

Bir köprünün ana taşıyıcısı İP 50 hadde profili olup,
boyu 14 m'dir. Şekil 11 'de görüldüğü gibi bir tarafına 7 mm
kalınlığında iki sac iç köşe dikişi ile birleştirilmiştir. Burada
4 tane içköşe dikişi vardır. Oluşan kendini çekme kuvveti
ile 5 kabarma miktarı bulunacaktır.


F = p.Q ; Q = Sa ; p = 6200 N (Şekil 9'dan)
Q = 2.25 + 2.16 = 82 mm2 ; F = 508 400 N.

6 =

= 1.28 cm

F.b.L2 _ 50840035.1400
8.E.J ~ 215000000.113200.8

Şekil 11. örnek l

100

Şekil 12. örnek 2

C— Açısal çarpılma

Meydana gelen açısal çarpılmanın büyüklüğü kaynak
ağzının şekline, pasoların oluşturulma biçimi ve sac kalınlı-
ğına bağlıdır. Şekil 13'de St 37 ve St 48 çeliklerinin alın
kaynağında oluşan açısal çarpılma miktarları verilmiştir.

Şekil 14'de de, sac kalınlığının açısal çarpılma üze-
rindeki tesiri görülmektedir. Burada ölçüler 500 mm uzun-
luğundaki dikişler üzerinde yapılmıştır.




Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
Orklarla döyüş:

Google Play'də əldə edin


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə