Borusan, 25. Basar

Sizin üçün oyun:

Google Play'də əldə edin


Yüklə 1.32 Mb.
səhifə6/11
tarix15.01.2018
ölçüsü1.32 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
4iç köşe birleştirmeleri

A— Enine çekme

Şekil 15'den de görüldüğü gibi, iç köşe birleştirmele-
rindeki çekme, alın birleştirmelerindenkinden daha küçük-
tür. Yatay sacın (veya levhanın) tavlanın kısımlarının gen-
leşmeyi sınırlandırması, enine çekmenin meydana gelmesine
sebep olmakta ve büyüklüğü de aşağıdaki tarzda ifade edil-
mektedir.

Dikiş kalınlığı _ a
Sac kalınlığı s

= O^ ise, çekme azdır.


Örnek 2 (Şekil 12):

Şekil 12'de görüldüğü gibi, 4 m boyunda bir kutu kiriş
söz konusudur. Bir döndürme tertibatına bağlı olarak kay-
nak yapılmaktadır. Her elektrod değiştirmede kiriş 180°

20


  • = 0,5 ise, çekme normaldir.

  • = 0,8 ise, çekme fazladır.

s

MÜHENDiS VE MAKlNA CiLT 24 SAYI 285 TEMMUZ 1983



Kesit

Açısal (o?|
çarpılma

Doldurma sekli

l

1°


3/2°

0°

1°


7°

13°


•5°

2 paso ve örtülü el ektrod ile ark kaynağı
3 paso ve çıplak elektrodla ark kaynağı

5 paso ve örtülü elektrodla ark kaynağı

5 paso ve örtülü elektrodla ark kaynağı;
kök ters taraftan 3 paso ile kaynaklanmış

Sağ gaz kaynağı
iki taraftan dikey pozisyonda gaz kaynağı
8 geniş paso ve örtülü elektrodla ark kaynağı

22 dar paso ve örtülü elektrodla ark kaynağı

Bakır altlık üzerinde bir paso ile tozaltı
kaynağı

1Â örtülü elektrodla ark kaynağı
y, bir paso ile tozaltı kaynağı

Çelik band altlık üzerinde 2 paso ile
tozaltı kaynağı

ı -ry «üt

1

l W «il




< W «t!




1 g «Jl




j ^7 «ti




1 & «11




nm




ı (ÎT/ 11




QQ




Pö*




Kesit

Enjne («ini
çekme

Doldurma sekli

JU J

0,5
0,3
0
0,5

0,8
1,0


',3

0
0


Yatay pozisyonda ikişer paso

Yatay pozisyonda ikişer paso
Yatay pozisyonda ikişer paso

Yatay pozisyonda ikişer paso
Olı* pozisyonu

Dikme kaynak pozisyonu
Yatey pozisyonda ikişer paso
Yatay pozisyonda ikişer paso

!»T

J~Lo^i

ş!

1

11-,

=Iİ




L— -f

J [>.a.si

ricı.s ı

M

. ISO 1.

Şekil JS.St 37 ve St 42 çeliklerinin örtülü elektrotla yapılan iç
köse kaynaklarındaki enine çekme miktarları


Şekil 13. St 37 ve St 42 çeliklerinin alın kaynağında meydana
gelen çekme miktarları

Paso
sayısı

Sac
kalınlığı

(mm)

Dikişe 200 mm.mesa-
fede açısal distorsi-
yon kuvveti

(N)

B— Boylamasına çekme

Dikişte meydana gelen çekme kuvvetleri, konstrüksiyo-
nun rijitliğine karşı bir etki meydana getirir. Bunun için ki-
rişlerdeki boylamasına çekme aşağıdaki orana bağlıdır.

Kirişin kesiti (cm2) _
Dikişin kesiti (cm2)


8
10
12
15
18

3
A


4
6
7


4160

6800

12300

19300

23600

200

Şekil 14. Sac kalınlığının açısal çarpılma Üzerine tesiri (V-alın di-
kişlerinde)

C— Açısal çarpılma

Şekil 16'da St 37 çeliğinin çeşitli iç köşe birleştirme-
lerinde meydana gelen açısal çarpılma miktarları verilmiştir.

Açısal çarpılmanın büyüklüğü, kaynak dikişinin (a) ka-
lınlığı ile alt sacın (s) kalınlığının a/s oranına bağlıdır. Kalın
çaplı bir elektrot ile bir paso halinde kaynak yapıldığı za-
man, oluşan açısal çarpılma, aynı dikiş yüksekliği (a) için
ince çaplı elektrodla çok pasolar halinde yapılan kaynağa
nazaran daha azdır. Düzgün olmayan temas halinde, iki
parça arasındaki mesafenin büyümesi açısal çarpılmayı faz-
lalaştırır.

Tek tarafına el ile elektrik ark kaynağı yapılan bir iç
köşe birleştirmesinde, çekilen paso sayısı arttıkça, açısal
çarpılma da artmaktadır (Şekil 17).


MÜHENDİ S VE MAKİ NA Cl LT 24 SAYI 285 TEMMUZ 1983

21

a.b

C =

303

c = Sehim miktarı (mm)
a = Dikişin yüksekliği (mm)
b = Yatay levhanın genişliği (mm)
s = Sac (levha) kalınlığı (mm)

Şekil 16.$t 37 çeliğinin çeşitli iç köşe birleştirmelerinde meydana
gelen açısal çarpılma miktarları

Şe

Kesit

^\

Açısal ı^'j
çarpılma

Doldurma şekli

o«3 Jl 1

3°





0*
1°

0°

afından ört
köşe biri
rpılmaya et

Örtülü elektrotla ark kaynağı

Yatay pozisyonda 2 paso ve örtülü
elektrodla ark kaynağı

Yatay pozisyonda 2 paso ve örtülü
elektrodla ark kaynağı

Örtülü elektrodla ve aralık bırakarak
(2/3 serbesi kesikii) zikzak kaynağı


Yatay pozisyonda 3 paso ve örtülü
elektrodla ark kaynağı

Yatay pozisyonda 4 paso ve örtülü
elektrodla ark kaynağı

Bir paso ve örtülü elektrodla
ark kaynağı


3 paso ve örtülü elektrodla
ark kaynağı

B'r paso ile tozaltı kaynağı

a kalın rutll bir elektrotla kaynak
eştirmelerinde çekilen paso sayısının
kişi

~A*Î

$1

t

^1

<£jı ı

$1

I

is ^ \

'!( *5<

1

jsa

} \f S }

rlli

kil 17. Tav. tar
yapılan
açısal çe

Taşıyıcı kirişlerin kaynağında, yatay parçaya daha
önceden ters tarafına doğru bir şekil verilirse (plastik şekil
değiştirerek), oluşacak açısal çarpılma dengelenmiş olur
(Şekil 18). Bu sehimin miktarı aşağıdaki formül ile hesap-
lanır.

c : sehim miktarı (mm)
a : dikicin yüksekliği (mm)

b : yatay levhanın genişliğilm m)
s: sac (levha) kalınlığı (mm)

Şekil 18. Taşıyıcı kirişlerde yatay parçaya önceden verilen sehlm
miktarı

5 Kaynak gerilmeleri

Kaynak yaparken metalin bölgesel olarak yumuşayın-
caya kadar her tavlanması, soğumayı izleyen gerilmelerin
ortaya çıkmasına neden olur. Oluşan bu gerilmelerin başlı-
caları şunlardır.


a— Kaynak gerilmeleri

Kaynak işleminin yapılışı sırasında oluşan gerilmelerdir.

b- Kalan kaynak gerilmeleri

Kaynak bağlantısının soğumasını izleyen, kaynak işle-
mi tarafından parçaya verilen ve parçada kalan gerilmeler-
dir.

c— Boylamasına gerilmeler

Dikiş düzlemine ve parça yüzeyine paralel bir düzlem-
deki gerilmelerdir.


d— Enlemesine gerilmeler

Dikiş düzlemine dikey ve parça yüzeyine paralel bir
düzlemdeki gerilmelerdir.

e— Derinlemesine gerilmeler

Dikişe ve parça yüzeyine dikey bir düzlemdeki gerilme-
lerdir.

6 Kaynak ve kaynak sırası planlan

Kaynak sırasında'oluşan çarpılma ve kendini çekmele-
rin ortadan kaldırılması, kaynaktan sonra büyük masraflara
sebep olan, doğrultma ve düzeltme işlemlerine ihtiyaç gös-
terir. Doğrultma işlemleri zaman kaybına sebebiyet verdiği
gibi, parçada yeni yeni gerilmeler de doğurur. Bir tersanede
kaynak yapılan bir gemi perdesinin kaynak ve doğrultma
işlemleri için sarf edilen zaman, bununla ilgili bir örnek
olarak aşağıda verilmiştir.

Alın birleştirmeleri ve takviyelerin kaynağı 22 saat (% 50,5)
Doğrultma işlemi 21,5 saat (% 49,5)

Burada kaynaktan sonraki düzeltme işlemi için sarf edi-
len zamanın hemen hemen kaynak için sarf edilen zamana
eşit olduğu görülmektedir. Bu da, çarpılmaları minimuma
indirmek için, uygun bir kaynak sırasının seçilmesinin yani


22

MÜHENDiS VE MAKl NA Cİ LT 24 SAYI 285 TEMMUZ 1983

h- Kaynak dikişlerinin sayısı

i— Parçalı kaynak dikişlerinin boyları

k— Kaynak dikişlerinin toplam uzunluğu

l- Elektrot tipi

m- Elektrot çapı

n

P-
r-
s

t-

Etektrot miktarı
Kaynak zamanı
Toplam zaman
Ücret grubu
Düşünceler

Enlemesine gerilmelerin dağılışı

gerilmesiz bölgeler

Boylamasına gerilmelerin dağılışı

Şekil 19. Bir v- alın birleştirmesinde boylamasına ve enlemesine
gerilmeler

kaynak planının yapılmasının ne kadar önemli olduğunu
göstermektedir, iyi bir planlama ve kaynak sırası uygulandı-
ğında, doğrultma süresi kaynak zamanının % 10 ilâ 20'si
arasında bulunur ve genel olarakda bu sınır aşılmamalıdır.

A- Kaynak planı

Kaynak planı, kaynak tekniğine ait bütün bilgileri içerir
ve işletme mühendisi için bir iş talimatı özelliğini taşır.
İşletmeye ait planlama ve hesaplamada daima göz önünde
tutulan önemli bir dokümandır. Böyle bir plan, özellikle işe
nezaret eden montaj mühendisi ve kontrolü yapan müessese
için büyük bir kolaylık sağladığından, kaynak tekniğine ait
bütün bilgileri tam olarak içerir. Bir planda aşağıdaki bilgi-
ler bulunur.

a— Parçalar

b— Malzeme

c

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
Orklarla döyüş:

Google Play'də əldə edin


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə