Ochiq urug’li o’simliklar (qarag’aytoifa) bo’limi



Yüklə 0,61 Mb.
tarix11.11.2023
ölçüsü0,61 Mb.
#131859
Manzarali o`simliklar

Manzarali o`simliklar

  • IBROXIMOVA OLTINOY
  • 409-gurux

Ochiq urug’li o’simliklar

  • Ochiq urug’li o’simliklarning urug’lari gulli o’simliklarnikiga o’xshash meva ichida yopiq holda emas, balki maxsus qubbalarda ochiq holda yetishadi. Shuning uchun ham ular ochiq urug’li osimliklar deyiladi.

ARCHA

  • Archa bo’yi 20 m gacha yetadigan, doimo yashil daraxtdir. Tog’larning 3500 – 4500 m balandlikdagi yon-bag’irlarida, sovuq va doimiy shamol ta’sirida archaning yer bag’irlab o’sishga moslashgan turlari ham uchraydi.
  • Archaning barglari juda mayda, yashil rangli, tangachasimon.

Archa juda sekin o’sadi. Urug’idan unib chiqqan archaning katta daraxt bo’lib yetishishi uchun 100 yildan ortiq vaqt kerak. Archa ming yil va hatto undan ham ortiqroqyashaydi. Archa ikki uyli o’simlik. Bahor oxirlarida ayrim archa tuplarining yosh novdalarida mayda qubbachalar hosil bo’lib, ularda juda ko’p miqdorda chang yetishadi. Bu qubbachalar changchili qubbalar deb ataladi. Shu vaqtda archaning boshqa tuplarida uzunligi 0,5 – 1 sm keladigan sharsimon qubbalar hosil bo’ladi. Bu qubbalargaurug’chili qubbalar deb ataladi. Urug’kurtakdagi arxegoniy ichida esa tuxum hujayra yetishadi. Changchi qubbachalarda yetilgan chang boshqa tupda yetilgan urug’chi qubbalarga kelib tushadi va uni changlantiradi.

  • Archa juda sekin o’sadi. Urug’idan unib chiqqan archaning katta daraxt bo’lib yetishishi uchun 100 yildan ortiq vaqt kerak. Archa ming yil va hatto undan ham ortiqroqyashaydi. Archa ikki uyli o’simlik. Bahor oxirlarida ayrim archa tuplarining yosh novdalarida mayda qubbachalar hosil bo’lib, ularda juda ko’p miqdorda chang yetishadi. Bu qubbachalar changchili qubbalar deb ataladi. Shu vaqtda archaning boshqa tuplarida uzunligi 0,5 – 1 sm keladigan sharsimon qubbalar hosil bo’ladi. Bu qubbalargaurug’chili qubbalar deb ataladi. Urug’kurtakdagi arxegoniy ichida esa tuxum hujayra yetishadi. Changchi qubbachalarda yetilgan chang boshqa tupda yetilgan urug’chi qubbalarga kelib tushadi va uni changlantiradi.

Urug’lanishdan so’ng urug’chi qubbani tashkil qilgan tangachalar tezda o’sadi, yo’g’onlashadi va o’zlaridan ajralib chiqqan smola orqali bir-birlari bilan qo’shilib, qubbani o’rab turuvchi etdor, yumshoq po’stga aylanadi. Bunday po’st bilan qoplangan urug’chi qubba pishib yetilganda xuddi rezavor mevaga o’xshab qoladi, Shuning uchun ham archaning urug’chi qubbasini xalq orasida qubbameva yoki archa mevasi deb nomlash odat bo’lib qolgan.

  • Urug’lanishdan so’ng urug’chi qubbani tashkil qilgan tangachalar tezda o’sadi, yo’g’onlashadi va o’zlaridan ajralib chiqqan smola orqali bir-birlari bilan qo’shilib, qubbani o’rab turuvchi etdor, yumshoq po’stga aylanadi. Bunday po’st bilan qoplangan urug’chi qubba pishib yetilganda xuddi rezavor mevaga o’xshab qoladi, Shuning uchun ham archaning urug’chi qubbasini xalq orasida qubbameva yoki archa mevasi deb nomlash odat bo’lib qolgan.

Archaning urug’chi qubbalari urug’langandan keyin ikkinchi yoki uchinchi yilda pishadi.

  • Archaning urug’chi qubbalari urug’langandan keyin ikkinchi yoki uchinchi yilda pishadi.
  • Archa tog’ning yuqori qismidagi toshloq va tuproqli yonbag’irlarda, suv ayirgichiar, daralar ichida o’sib, o’ziga xos o’rmonlar – archazorlar hosil qiladi.

O’rta Osiyoda archaning 7 ta yovvoyi turi o’sadi, bulardan 3 tasi (Zarafshon archasi, Turkiston archasi va saur archa). O’zbekiston tog’larida katta-kichik archazorlar hosil qiladi. Bundan tashqari, shahar ko’chalarida, maydonlarida, xiyobonlarda va istirohat bog’larida manzarali daraxt sifatida Virgin archasi ekiladi. Virgin archasining vatani Shimoliy Amerika.

  • O’rta Osiyoda archaning 7 ta yovvoyi turi o’sadi, bulardan 3 tasi (Zarafshon archasi, Turkiston archasi va saur archa). O’zbekiston tog’larida katta-kichik archazorlar hosil qiladi. Bundan tashqari, shahar ko’chalarida, maydonlarida, xiyobonlarda va istirohat bog’larida manzarali daraxt sifatida Virgin archasi ekiladi. Virgin archasining vatani Shimoliy Amerika.

Manzarali o’simliklar qatorida archadoshlar oilasiga mansub daraxtlardan yana biri Sharq sauri ekiladi. U tana va baigining tuzilishi bilan archaga o’xshaydi, lekin yosh novdalarning o’ziga xos shoxlanishi va pishgan qubbalarining notekis choklar orqali ochilishi bilan archalardan farq qiladi.

  • Manzarali o’simliklar qatorida archadoshlar oilasiga mansub daraxtlardan yana biri Sharq sauri ekiladi. U tana va baigining tuzilishi bilan archaga o’xshaydi, lekin yosh novdalarning o’ziga xos shoxlanishi va pishgan qubbalarining notekis choklar orqali ochilishi bilan archalardan farq qiladi.

Arxegoniy

ETIBORINGIZ UCHUN RAXMAT


Yüklə 0,61 Mb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin