Temel Araştırma Teknikleri Doç. Dr. Levent Dönmez



Yüklə 466 b.
tarix17.11.2018
ölçüsü466 b.


Temel Araştırma Teknikleri

  • Doç. Dr. Levent Dönmez

  • Halk Sağlığı Anabilim Dalı


Epidemiyolojinin tanımı

  • Epidemiyoloji;

    • Hem klinik hem de toplum bilimlerinde hastalıkların (sağlık sorunlarının);
      • dağılımının saptanması (deskriptif epidemiyoloji),
      • nedenlerinin saptanması (analitik epidemiyoloji) ile
      • bunların teşhis, tedavi ve önlenmesi (deneysel epidemiyoloji) için uygun yöntemlerin belirlenmesi
    • ..ne yarayan araştırma tekniklerini öğreten (inceleyen)
  • bilim dalıdır



Epi.Arş.ların Genel Sınıflandırılması

  • Gözlemsel yaklaşım

    • Araştırıcı tarafından incelenen özellikler araştırıcının kontrolü altında değildir
    • İncelenen olay dışındaki durumlar sabit tutulamaz
    • Randomizasyon çok zordur
    • Neden-sonuç ilişkisi her zaman tam olarak saptanamayabilir
    • Gerçek hayata daha uygun sonuçlar elde edilir
    • Olayların tekrarlanması olanaksızdır


Araştırma Tipleri

  • Gözlemsel Çalışmalar

    • Tanımlayıcı araştırmalar
      • Olgu sunumları
      • Vaka serileri
      • Korelasyonel çalışmalar
    • Analitik araştırmalar
      • Kesitsel araştırmalar
      • Vaka-Kontrol araştırmaları
      • Kohort araştırmaları


Deskriptif (Tanımlayıcı) Çalışmalar

      • Olgu Sunumları
      • Vaka Serileri
      • Korelasyonel Çalışmalar
      • Bazı özellikler hakkında bilgi verir:
      • Kişi, Yer, Zaman
      • Genellikle rutin toplanan ve elde hazır olan verileri kullanır
      • Ucuzdur, zaman tasarrufu sağlar


Deskriptif (Tanımlayıcı) Çalışmalar

  • Kullanılma Alanları:

    • Sağlık hizmetlerinin planlanması,
      • Önceliklerin belirlenmesi
    • Analitik çalışmaların ilk adımı
      • Tanımlama, bazı etyolojik faktörler hakkında bilgi (ipucu) verir
      • Etyolojiye yönelik hipotezlerin oluşturulmasına katkıda bulunur


Vaka Takdimleri (Case Reports)

  • Tıp dergilerinde en çok yer alan makale türleridir

  • Tek bir hastadan elde edilen deneyimleri tanımlar

  • Az rastlanan tıbbi durumları dökümante ederler

  • Yeni bir hastalık / belirli bir maruziyetin yan etkisi



Vaka Serileri (Case series)

  • Kısa bir zaman periyodunda “1”den fazla vakanın toplanması’dır

  • Yeni hastalık veya epidemiye dikkat çeker



Korelasyonel Çalışmalar

  • Farklı gruplardaki hastalık sıklıklarını karşılaştırmak için tüm toplumdan veri kullanır.

  • “r” hesaplanır

  • “r” nin değeri :

    • (+1) ile (-1) arasındadır


Korelasyonel çalışmalar

  • Avantajları

  • İlk adımdır;

    • olası bir etken-hastalık ilişkisinin araştırılmasında ilk adımdır
  • Ucuz ve hızlı bir şekilde yapılabilir

  • Sıklıkla elde zaten var olan bilgileri kullanır



Analitik çalışmalar

  • Neden-Sonuç ilişkisini analiz etmeyi amaçlar



Cross-sectional studies (Kesitsel Çalışmalar)

  • Population survey (toplum araş)

  • Community survey (topluluk araş)

  • Epidemiologic survey (epid.araş)

  • Screening (taramalar)

  • Prevalence studies (prevalans araş)



Kesitsel Çalışmalar



Kesitsel Çalışmalar

  • Etken ve hastalık durumu tek bir anda değerlendirildiğinden

    • Neden-Sonuç ilişkisi şüphelidir:
      • Etkenin devamında hastalıkla sonuçlanıp sonuçlanmadığını tanımlamak olanaklı değildir
    • Assosiyasyon olabilir
  • Bu tür araştırmalar;

    • Bir hastalığın toplumdaki sıklığı hakkında bilgi verir
    • Sağlık hizmeti gereksinimleri ve toplumun sağlık durumu hakkında bilgi verir


Kesitsel çalışmalar

  • Avantajları

  • Kısa sürede

  • Ucuz

  • Yararlı veri

  • Sonuçlar (tüm toplumda veya temsil eden örneklemde yapıldığından) genellenebilir



Vaka-kontrol (case-control) çalışması



Vaka kontrol çalışması



Vaka-kontrol çalışması



Vaka-kontrol çalışması

  • Vakaların Seçimi:

  • 1. Belirlenmiş bir zaman periodu boyunca hastane “klinik’ten seçilebilir

  • “Hospital based case-control study”

  • 2. Tanımlanmış bir genel toplumdaki tüm hasta kişiler seçilebilir

  • “Population based case-control study”



Vaka-kontrol çalışması

  • Avantajları:

  • Kohortla karşılaştırılınca relatif olarak hızlı and ucuz dur

  • uzun latent periodu olan ve nadir hastalıklar için uygundur

  • Tek bir hastalığa ait birden fazla etyolojik faktörün incelenmesi olanaklıdır



Kohort çalışmaları

  • Incidence studies

    • İnsidans çalışması
  • Longitudinal studies

    • uzunlamasına çalışma
  • Follow-up studies

    • izleme çalışması
  • Prospective studies

    • prospektif (ileriye dönük) çalışma


Kohort çalışması



Kohort çalışmaları

  • Avantajları:

  • Etken – hastalık ilişkisi gerçekçidir

  • Tek bir etkenin sebep olacağı bir çok etki (sonuç) çalışılabilir

  • Prospektif tipi BIAS’ı en aza indirir

  • İnsidans hızı ve Rölatif Risk hesaplanabilir



Müdahale çalışmaları

    • Hayvan deneyleri
    • Klinik deneyler
      • Tedaviye yönelik
      • Korumaya yönelik
    • Toplum deneyleri


Müdahale çalışması



Deneysel Çalışmalar

  • Tedavi edici deneyler

  • Bir ilaç veya tedavi prosedürünün belirli bir hastalığı olanlar arasında

    • semptomları azaltıp azaltmadığı
    • recürrensi önleyip önlemediği
    • hastalıktan ölüm riskini azaltıp azaltmadığını
    • tanımlamak için yapılır


Koruyucu deneyler



Koruyucu deneyler



Müdahale araştırmaları Sorunlar

  • Etik sorunlar

    • Zarar vermemeli
    • Gönüllü ve uygun katılımcılar
    • Katılımcılara yeterli bilgi verilmesi
    • Zaman zaman analiz yapma
    • İzinler
  • Yapılabilirlik

    • Katılımcı bulma
    • Uzun zaman
    • İzlemde kayıplar
  • Çalışmanın maliyeti



Metodolojik Araştırmalar

  • Tanı yöntemlerinin değerini

  • Gözlemcilerin ölçüm yeteneklerini / uyumunu

  • ölçen çalışmalardır

  • Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışmaları

  • Validity (Sensitivity, Specificity )

  • Reproducibility

  • Consistency



Geçerlilik Çalışması



Gözlemciler Arası Tutarlılık





Temel Araştırma Teknikleri

  • Doç. Dr. Levent Dönmez

  • Halk Sağlığı Anabilim Dalı

  • donmez@akdeniz.edu.tr





Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə