Zeka Nedir? Temel Düşünme Becerisi Stratejileri



Yüklə 445 b.
tarix26.10.2017
ölçüsü445 b.

























Çocuğun ayrıntılı düşünebilme yeteneği 11 yaşında başlar.

  • Çocuğun ayrıntılı düşünebilme yeteneği 11 yaşında başlar.

  • 12 yaştan sonra zekanın hızında azalma olsa da gelişmeye devam eder.

  • Gelişmenin en üst düzeyine 14-18 yaşlar arasında varılır.

  • Zihinsel güç 30 yaşa kadar bu düzeyde kalır.

  • Daha sonraki yaşlarda öğrenmedeki başarı yavaş olarak azalmaya başlar, ancak öğrenilen bilgiler kaybolmaz tam tersine yaş ilerledikçe, deneyimden dolayı bilgiyi kullanmadaki beceri artar.





Temel Kavramlarla;

  • Temel Kavramlarla;

  • Karşılaştırma (Benzerlik-Farklılıklar)

  • Sıralama

  • Sınıflandırma

  • Analoji

  • Bunların yanı sıra,



Amaç Ortaya Koyma

  • Amaç Ortaya Koyma

  • Problem Çözme

  • Karar Verme

  • Gözlem

  • Kanıt Bulma

  • Tahminde Bulunma

  • Sonuç Çıkarma

  • İspat Etme-Kanıtlama

  • Ana Fikir

  • Özetleme

  • Neden Sonuç İlişkisi Kurma

  • Doğru Bilgi ve Yargıya Ulaşma

  • Bakış Açısını Tanımlama

  • Eğilim Ortaya Çıkarma

  • Analiz

  • Sentez

  • Değerlendirme (Costa, 1991)













  • Orijinaliteyi artırmak üzere izlenebilecek bir diğer yol da,çocukların sorunları çeşitli görüş açılarından incelemelerine yardımcı olmalarını sağlayacak analoji ve mecazların (metafor) kullanıldığı “sinektiks” adı verilen tekniktir.



Bu tekniğin bir şekli doğrudan analoji, yani bir nesne ile diğer bir şeyin ne bakımdan diğer bir şeye benzediğini düşünme tekniğidir.

  • Bu tekniğin bir şekli doğrudan analoji, yani bir nesne ile diğer bir şeyin ne bakımdan diğer bir şeye benzediğini düşünme tekniğidir.

  • Öğretmen, öğrenciye “Elma ile topu kaç şekilde karşılaştırabilirsin?” diye bir soru yöneltebilir. Başlangıçta bu soru üstün zekalı bir çocuk için bile zor gelebilir, fakat öğretmen nesneyi çocuğa incelettirerek, yol gösterici sorular sorarak yardımcı olabilir. “Düşürürseniz, yuvarlarsanız, parçalara bölerseniz neler olur?” gibi. Bu çizgide sorulan sorular çocuğa nesnenin özelliklerini sıralaması için bir başlangıç oluşturabilir.



Kişisel analoji (personal analogy) tekniği ise başka bir bireyin veya nesnenin rolünün benimsenmesini içerir. Bu tür analojiyi göstermek için çeşitli ifade şekilleri kullanabilir. “Hayal gücünüzde kendinizin bir tohum olduğunu canlandırın. Ne kadar küçük olduğunuzu bana gösterin. Ne renksiniz? Eğer biri sizi sularsa ne olur? Bana nasıl büyüyeceğinizi gösterin. Evet, şimdi tamamen büyüdünüz. Ne tür bir bitkisiniz?” gibi.

  • Kişisel analoji (personal analogy) tekniği ise başka bir bireyin veya nesnenin rolünün benimsenmesini içerir. Bu tür analojiyi göstermek için çeşitli ifade şekilleri kullanabilir. “Hayal gücünüzde kendinizin bir tohum olduğunu canlandırın. Ne kadar küçük olduğunuzu bana gösterin. Ne renksiniz? Eğer biri sizi sularsa ne olur? Bana nasıl büyüyeceğinizi gösterin. Evet, şimdi tamamen büyüdünüz. Ne tür bir bitkisiniz?” gibi.









Mektuba göre zarf ne ise,

  • Mektuba göre zarf ne ise,

  • ayakkabıya göre……. Odur.

  • A) Ayak B) Parmak C) Ayakkabılık D) Topuk



Gazeteye göre haber ne ise,

  • Gazeteye göre haber ne ise,

  • Ansiklopediye göre……. Odur.

  • A) Cilt B) Kütüphane C) sözlük D) bilgi



Orijinal Düşünme (SCAMPER tekniği)

  • Orijinal Düşünme (SCAMPER tekniği)

  • Yaratıcı Problem Çözme

  • Altı Şapka Düşünme Tekniği

  • Yakınsak ve Iransak Düşünme



Substitude (Yer Değiştirme)

  • Substitude (Yer Değiştirme)

  • Combine (Birleştirme)

  • Adapt (Uyarlama)

  • Modify,Minify,Magnify (Değiştirme,Büyütme,Küçültme)

  • Put to Other Uses (Başka Amaçlarla Kullanma)

  • Eliminate (Yok Etme,Çıkarma)

  • Reverse, Rearrange (Tersine Çevirme Yeniden Düzenleme)































Tüm Evrelerde Beyin Fırtınası yöntemi ile;

  • Tüm Evrelerde Beyin Fırtınası yöntemi ile;

  • BÇD (Birden çok sonuca götüren Düşünce)

  • TD (Tek bir sonuca götüren düşünce)

  • 1.Probleme Duyarlık Geliştirme ve Problemi Anlama

  • Genel Sorun Alanını Belirleme

  • Veri Toplama (5N 1K)

  • Sorun Bulma

  • 2.Düşünce Üretme

  • 3.Aksiyon Planı Yapma

  • Çözüm Bulma

  • (Estetik, Yasallık, gerçeklik,yan etkiler, fedakarlık, fedakarlığa değme,

  • Ahlakilik, birleştirme, bütünlük-can alıcı özellik, risk faktörü vb.)

  • Onay Bulma







Altı şapkalı düşünme kavramının iki ana amacı vardır.

  • Altı şapkalı düşünme kavramının iki ana amacı vardır.

  • 1. Düşünürün her seferinde sadece bir şeyle uğraşmasını sağlayarak düşünme faaliyetini sadeleştirmektir.Altı şapkalı düşünme tekniği ile düşünür duyguların, mantığın, bilginin ,umut ve orijinalitenin hepsine aynı anda dikkat etmek yerine onlarla ayrı ayrı ilgilenebilme olanağı bulur.



  • 2. Gerekli düşünme biçimlerine istenildiği anda geçiş yapmayı sağlamaktır. Düşünme şapkalarının bir tür kısaltılmış talimatlar olduğu söylenebilir.

  • Altı şapka kavramından en fazla yararın sağlanabilmesi için herkesin oyunun kuralları hakkında bilgi sahibi olması gerektiği açıkça ortadadır.



Beyaz Şapka: Tarafsız ve Objektiflik

  • Beyaz Şapka: Tarafsız ve Objektiflik

  • Kırmızı Şapka: Duygularla Düşünme

  • Siyah Şapka: Karamsarlık ve Olumsuzluk

  • Sarı Şapka: İyimserlik ve Olumlu Olma

  • Yeşil Şapka: Orijinallik, Yeni Fikirler Üretme

  • Mavi Şapka: Diğer düşünceleri yönetir,

  • Organize eder ve değerlendirir.



Bir konu üzerinde daldan dala atlanarak belirtilen görüşler bir sisteme konulmuş olur.

  • Bir konu üzerinde daldan dala atlanarak belirtilen görüşler bir sisteme konulmuş olur.

  • Zaman kaybı önlenir.

  • Bir karara varma ve sonuçların ortaya çıkması kolaylaşır.



Yakınsak Düşünme, yalnız tek bir doğruya bağlı olarak ve mevcut bilgilerden çıkarılan, geleneksel sonuçlara götüren düşünme tarzıdır.

  • Yakınsak Düşünme, yalnız tek bir doğruya bağlı olarak ve mevcut bilgilerden çıkarılan, geleneksel sonuçlara götüren düşünme tarzıdır.

  • Iraksak düşünmede ise var olan bilgiye dayanılarak değişik cevapların üretilmesidir.











  • Uyarlamak.

  • Bir fikri farklı bir biçime çevirerek sorun.

  • Örnek: Bazı hayvanlar gibi insanlar da kış uykusuna yatsalardı neler olurdu?

  • Değiştirmek

  • Bir olay, öyküyü vb. biraz değiştirerek sorun.

  • Örnek: Eğer Hansel ve Gratel ormanda yanlarına bir harita almış olsalardı neler olurdu?



Yerine Geçirmek

  • Yerine Geçirmek

  • Bir şeyi bir başka şeyin yerine geçirerek sorun.

  • Örnek: Ekmeğin arasına elma koyarak tost yaparsak tadı nasıl olur?

  • Yeniden Düzenlemek.

  • Sıralamaları değiştirerek sorun.

  • Örnek: A harfi en son Z harfi ilk harf olsaydı alfabedeki sıralama nasıl olurdu?

  • Ters Çevirmek.

  • Olayları tam tersinden sorun.

  • Örnek: Sabah yatıp akşam kalkarsak neler olur?







Öğrencileri dikkatli bir analize yönelten birden fazla doğru cevabı olan sorular sorun.

  • Öğrencileri dikkatli bir analize yönelten birden fazla doğru cevabı olan sorular sorun.

  • Örnek: Sıfatın tanımını yaptırmak yerine bir cümle içerisinde uygun yerdeki boşluğun bir kelime ile doldurulmasını isteyin ve neden bu kelimeyi kullandığını sorun.

  • “Neden” sorularının bir başka yararı da, öğrencilerin kısa süre sonra sadece cevap vermenin dışında kendi kendilerine soru sormalarını da sağlar.





Kürdanlar ve silgi parçaları kullanarak nasıl bir bina maketi yaparsınız?

  • Kürdanlar ve silgi parçaları kullanarak nasıl bir bina maketi yaparsınız?

  • Hangi atık maddeleri kullanarak ne gibi sanatsal eserler yapabilirsiniz?

  • Buzul çağında donmuş topraklar üzerinde insanlar yaşasaydı nasıl tarım yaparlardı? SİZ NE YAPARDINIZ?

  • Bu çağda yaşayan bir ailenin yaşayışı nasıl olurdu?

  • Aile fertlerinin sorumlulukları nasıl olurdu?

  • Hatta bu çağdaki okul nasıl olurdu?



  • Karşılaştırma ve zıtlık: Bir kitaptaki iki karakter, tanıdığı iki insan, iki çizgi film ve iki köpek arasındaki benzerlik ve farklılıkların neler olduğunu sormak.

  • Farklı yollarla gruplama yapmak: Sevdiği televizyon programları, tanıdığı insanları, oyuncakları, içecekleri, farklı geometrik şekilleri gruplama konusunda farklı yollar bulmasını sağlamak.

  • Tahmin etme yeteneğini geliştirmek: kitaptaki karakter konusunda “Şimdi ne yapacak?” gibi sorularla tahmin etmesini sağlamak.

  • Eğer … olursa: “Dışarıdaki çimlerin üstüne bir dilim ekmek bırakırsak” veya büyük babana mektup göndermek istersen” ya da “eğer insanlar uçabilseydi” ne olurdu? Gibi sorular sorarak düşünmelerini sağlamak.



Özellikleri Değişen hayvanlar: Birkaç hayvan seçmesini isteyip, bazılarının özelliklerini değiş tokuş etmesini istedikten sonra ortaya çıkan yeni cins hayvanı çizmesini, modelini yapmasını ya da hikaye etmesini istemek.

  • Özellikleri Değişen hayvanlar: Birkaç hayvan seçmesini isteyip, bazılarının özelliklerini değiş tokuş etmesini istedikten sonra ortaya çıkan yeni cins hayvanı çizmesini, modelini yapmasını ya da hikaye etmesini istemek.

  • Öykü vb. kaydı yapmak: Çocuğa bir kayıt cihazının nasıl kullanıldığını anlatarak, ev ya da okulun etrafında bir gezinti yapıp, daha sonra dinlediğinde neler gördüğünü hatırlayabilmesi için gördüklerini kaydetmesini istemek.

  • Kendi süper kahramanını oluşturmak: Çocuktan tıpkı örümcek adam gibi süper bir kahraman yapmasını bunu çizmesini ve bunu bir hikayede kullanmasını istemek.

  • İpucu vererek resim yaptırmak: Üzerinde noktalı ya da çizgili bir kağıt vererek, bu şekilleri kullanarak bir resim yapmasını ve bunu anlatmasını istemek.



Orijinal Yemek yapmak: Çocukların farklı malzemeler kullanarak yeni bir yemek yapması istenebilir.

  • Orijinal Yemek yapmak: Çocukların farklı malzemeler kullanarak yeni bir yemek yapması istenebilir.

  • Para oyunu: Bozuk paralar üzerinden konuşarak örneğin bu paralarla kendi marketini kurabileceğini, ürün değiştirebileceğini söylemek ya da yediği yemeklerin hesabını yapmasını sağlamak.

  • Şekilleri Tanımak: gündelik hayattan bazı şekiller göstererek, örneğin, bir evin geometrik şeklinin ne olduğunu söylemesini istemek ve onları gördüğünde bu şekilleri hatırlamak.Öğretmen ve aileler kendi hayal güçlerini kullanarak bunlara benzer yeni, ilginç ve özgün etkinlikler planlayabilirler.Siegelbaum ve Rotner 1983, Dowland 2002)



• Korkutucu olmayan bir atmosferin sağlanması ve üretime zemin hazırlayacak olan üretken, açık, yargılayıcı olmayan tutumun sağlanması,

  • • Korkutucu olmayan bir atmosferin sağlanması ve üretime zemin hazırlayacak olan üretken, açık, yargılayıcı olmayan tutumun sağlanması,

  • • Orijinaliteyi uyarmak için çevrede değişiklik ve yeni uyarıcı materyallerin bulundurulması,

  • •Ender rastlanan düşüncelerin üretilmesine yol açan yeni düşünce üretimlerinin ödüllendirilmesi,

  • • Alıştırma yapma fırsatlarının tanınması,



• Orijinalliğin mümkün olduğu kadar öğretmen tarafından örneklenmesi,

  • • Orijinalliğin mümkün olduğu kadar öğretmen tarafından örneklenmesi,

  • • Çocuklara çok sayıda soru sorma fırsatının sağlanması,

  • • Çocukların düşüncelerine saygı duyulması ve düşünmeye özendirilmesi,

  • Düşüncelerinin asla yargılanmaması

  • Gerekir…



Temel Düşünme Becerileri Eğitimi-Canan Savran-Gül Uyan, Livane yay.

  • Temel Düşünme Becerileri Eğitimi-Canan Savran-Gül Uyan, Livane yay.

  • Çocuğumun Beceri ve Yeteneklerini Nasıl Geliştirebilirim?-Özgür Yayınları



YUP – Önel Yayıncılık

  • YUP – Önel Yayıncılık

  • ZEKARE – Kontrol Yayıncılık

  • DGS (Dikkat Güçlendirme Seti) Adeda Yay. Osman Abalı

  • Dİ-ZE Timaş Yay. Mehmet Türkdoğan-Savaş Özdemir

  • Kafayı Çalıştır – Uğurböceği Yay.

  • Düşünme Becerileri 1-2-3 – ÜZE yay.

  • Yaratıcılık 1-2-3 ÜZE Yay.

  • Mantık Seti – Düşünme Becerileri Seti – Doğa K. Yay.

  • Yaratıcılığı Geliştirme Etkinlikleri Seti – Kök Yay (okul ö.)

  • Farklı Düşünüyorum – Ben Farklıyım – Düşünme Becerileri-Çamlıca Çocuk Y. (okul öncesi)



SORULARINIZ…

  • SORULARINIZ…




Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə