Tarih Birliğinden Ekonomik İşbirliğine; Azerbaycan



Yüklə 21,37 Kb.
tarix30.01.2018
ölçüsü21,37 Kb.
#41390

Tarih Birliğinden Ekonomik İşbirliğine; Azerbaycan


Ortak tarihi ve geçmişi olan Türkiye ile Azerbaycan dost iki ülke olmanın yanı sıra ticari anlamda da işbirliğini her geçen gün arttırmakta. İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2009 yılında yaklaşık 2,15 milyar dolar olurken, 2010 yılında Azerbaycan’a olan ihracatımız da yüzde 10,8 oranında artış gerçekleşti.
Kafkasların geçiş noktası üzerinde olan Azerbaycan, bölgenin en önemli tarihi geçit ve ticaret yolları üzerinde bulunmakta. Kuzeyinde Gürcistan Dağıstan Özerk Cumhuriyeti, güneyinde İran, batısında Ermenistan ve Türkiye, doğusunda ise Hazar Denizine komşudur.

Diğer Kafkas ülkelerine göre geniş topraklara sahip olan Azerbaycan topraklarının yaklaşık yüzde 55’i tarımsal arazilerden, yüzde 2,5’i ise kentsel alanlardan oluşmakta.

Bu gün petrol ve gaz üretiminin rafine edilmesi ülke ekonominin temelini oluşturmakta. British Petrol (BP) tarafından yayınlanan Review of World Economy isimli kaynağa göre ülke 7 milyar varillik kanıtlanmış petrol rezervine sahip. Ülkenin rezerv/üretim oranı ise 29,3 seviyesinde. Petrol ihracatçısı bir ülke olan Azerbaycan, bu alanda sürekli artış göstermekte. 2007 yılında ülke 1 milyon varil/gün ihracat gerçekleştirdi.

BP verilerine göre 2006 yılı sonu itibarı ile Azerbaycan’ın kanıtlanmış gaz rezervleri ise 1,35 trilyon metreküp. Ülkede Mayıs 2007 itibarı ile 5,2 milyon metreküp/gün gaz ve 15 bin varil/gün yoğunlaştırılmış gaz üretimi gerçekleşti.
Çift yapılı ekonomik yapı

Doğrudan yabancı yatırımlar Azerbaycan’ın ekonomik canlanmasında anahtar rolü oynamakta. Azerbaycan ülkedeki ekonomik sorunların aşılması ve istikrarın sağlanması neticesinde özellikle petrol çıkarma ve işleme sanayii bakımından yabancı yatırımlar açısından çok cazip bir pazar konumunda. Çift yapılı ekonomiye sahip olan ülkede, bir yandan petrol (hidrokarbon) ve ona bağlı hizmetler ile müteahhitlik sektörlerinde hızlı bir gelişme eğilimi gözlenirken, diğer yandan petrol dışı sanayi sektörlerinde yatırım eksikliği gözlenmekte. Bunun sonucunda petrol dışı sektörlerde düşük istihdam, yetersiz vergi geliri ve ihracat dolayısıyla da ithal ürünlerinde rekabetle başa çıkamama gibi sorunlar yaşanmakta.
İmalat sanayinde düşüş

İmalat sanayi sektörünün toplam sınaî üretime katkısı son on yılda önemli düşüş göstermekte. Bunun başlıca nedeninin petrol ve gaz üretim sektörlerinde gözlenen hızlı büyüme eğilimi olduğu söylenebilir. İmalat sanayinin toplam üretim içindeki payı 1995’te yüzde 60, 2001-2002 yıllarında yüzde 40 civarında iken 2007 yılında bu oran yüzde 22’ye düştü. Petrol sektörü imalat sanayi sektörü içinde de önemli bir role sahip. 2007 yılında rafine petrol ürünlerinin imalat sanayi içindeki payı yüzde 37, toplam sanayi üretimdeki payı ise yüzde 8 civarında.
Dış ticaret dikkat çekici

Azerbaycan ekonomisi şimdilerde giderek daha fazla dışa açılmakta. 2003 yılında 124, 2004 yılında ise 119 ülkeyle ticaret yapmış olan Azerbaycan, 2005 yılında 135, 2006 yılında 139, 2007 yılında 137 ve 2008 yılında ise 140 ülkeyle ticaret gerçekleştirdi. Ancak, ticareti yapılan kalemler incelendiğinde, ihracatın petrol ve petrol ürünleri, ithalatın ise enerji sektörü için ihtiyaç duyulan makine ve ekipman ağırlıklı olduğu ve bu alanda bir çeşitliliğin söz konusu olmadığı görülmekte.

2005 yılı ise Azerbaycan’ın ihracatında büyük artış yaşandığı bir yıl. Söz konusu yılda ihracat bir önceki yıla göre yüzde 20,3 oranında artarak 4.346 milyon dolar olarak gerçekleşmiş ve bu rakam 2006 yılında 6.372 milyar dolara ulaştı. İthalatta da önemli gelişmeler yaşandı ve 2005 yılında ithalat artış oranı yüzde 19,9, 2006 yılında ise yüzde 25,4 oldu. 2009 yılında küresel ekonomik krizin etkisiyle emtia ve petrol fiyatlarının düşmesi neticesinde Azerbaycan’ın ihracatı ve ithalatı azaldı. İhracattaki büyük düşüş neticesinde dış ticaret hacmi 2008 yılına göre yüzde 62 oranında azalarak 20,8 milyar dolar seviyesine indi.
Enerji ticari politikada baskın

Azerbaycan dış ticaret politikasında belirleyici unsur enerjidir. Petrol ve doğalgaz Azerbaycan’ın ihracatında yüzde 90 paya sahip, ithalatında ise yüzde 80 civarında mamul maddeler yer almakta.

Ancak ülke ekonomisinde tarife dışı engelleri bilmekte fayda var. Bunların başlıcalar: Nakliyatla ilgili sorunlar (geçiş belgesi yetersizliği, gecikme cezaları), Taşımacılıkta karayoluna bağımlılık, Gümrük uygulamaları, Vize sorunu, Çalışma izninin zorlaştırılması, Bürokrasi ve Tekelleşmenin yaygınlaşmasıdır.
Türkiye ile ticaret artıyor

Türkiye’nin Azerbaycan’a ihracatı; ihraç ürünlerinin bu ülkede tanınmaya başlaması, Azerbaycan’ın en önemli ticaret partnerlerinden biri olan İran’ın ihraç ürünlerinin Türk ihraç ürünlerine kıyasla düşük kalitede olması, Azerbaycan-Rusya Federasyonu arasındaki Kuzey Kafkas demiryolunun kapalı olması, Türk şirketlerinin Azerbaycan piyasasında şube açmak suretiyle Türkiye’den ithalat yapması ve bu malları iç piyasada pazarlaması gibi nedenlerle 1993 yılından bu yana yükselme eğilimi göstermekte. Ancak, yüksek gümrük vergisi oranları nedeni ile iki ülke dış ticareti potansiyelinin gerisinde kalmakta.

Türkiye’nin Azerbaycan’a ihracatı 2009 yılında bir önceki yıla göre küresel mali kriz nedeni ile ülke iç talebinde meydana gelen daralmanın etkisi ile yüzde 16 oranında azalarak 1,4 milyar dolar’a düşmüştür. Azerbaycan-Türkiye ticaret hacmi 2009 yılı itibarı ile yaklaşık 2,15 milyar dolardır. 2010 yılında bir önceki yıla göre ülkeye ihracatımızda yüzde 10,8 oranında artış gerçekleşti.
İhracat potansiyeli olan sektörler

Türkiye’nin Azerbaycan’a olan ihracatında makineler ve mekanik cihazlar ve yedek parçaları, demir ve çelikten eşyalar, elektrikli makina ve cihazlar ve yedek parçaları, mobilya, otomotiv, optik alet ve cihazlar, motorlu kara taşıtları ve yedek parçaları, mineral yakıtlar, petrol ve türevleri gibi ürünler önemli paya sahiptir. Bunun yanı sıra Türkiye’nin tuz, kükürt, taş, alçı ve çimento, kâğıt, karton ve mamulleri, sabun ve muhtahzarları, sebze ve meyveler gibi birçok diğer ürünlerde ihracat potansiyeli bulunmakta.

Diğer taraftan, son dönemde önem verilmeye başlanan sağlık hizmetleri alanındaki yatırımlara bağlı olarak hastane ekipmanları ve medikal ekipmanlar ile çevre sağlığı konusunda danışmanlık ve müteahhitlik alanında imkanlar olduğu değerlendirilmekte.
İki ülke arasındaki ticarette yaşanan sorunlar

Azerbaycan’ın, yeraltı ve yer üstü kaynakları açısından son derece zengin, okuma yazma oranı yüksek, yönünü batıya çevirmiş gelişme çabası içerisinde olan bir ülke olduğunu bilmekte fayda var. Bağımsızlığını kazanmasından sonra ülkemizle hemen her alanda protokoller ve anlaşmalar imzalamıştır.

Bugün itibariyle imzalanan anlaşmalara tam anlamıyla işlerlik kazandırıldığı söylenemez. Yeniden yapılanma çalışmaları yanında altyapı eksiklikleri, hukuki boşluklar, mahkeme kararlarının uygulanmaması, kurumsallaşamama, devlette devamlılık ilkesine uyulmama, kayıt dışı ekonominin yol açtığı haksız rekabet, serbest piyasa ekonomisi ile örtüşmeyen yasalar, alacaklarımızın ödenmemesi, bazı komşu ülkelerle yapılan serbest ticaret anlaşmaları ekonomik ve ticari ilişkilerimizin istenilen düzeye çıkmasını engellemekte.
Türkiye Azerbaycan’ın genel dış ticaretinde yüzde 4,9, ithalatında yüzde 14,8’lik, ihracatında ise yüzde 0,7’lik bir paya sahip. Genel ticaret sıralamasında ülkemiz 6. sırada. Türkiye’nin Azerbaycan’a yönelik ihracatının yüzde 85,6’sı sanayi malları (makine/teçhizat, plastik ve ürünleri, elektrikli aletler, demir/çelikten eşya, motorlu taşıtlar), yüzde 10,96’sı ise tarım ürünlerinden oluşmakta. Bu ülkeden olan ithalatımızın yüzde 81,9’unu petrol/doğal gazdır. Azerbaycan’dan ayrıca bakır/bakır eşya, pamuk, alüminyum/alüminyum eşya ithal edilmekte.
Azerbaycan’da 800 civarında Türk şirketi tarafından gerçekleştirilen yatırımların toplam değerinin 3 milyar doları aştığı tahmin edilmekte. Başta TPAO olmak üzere, enerji sektörüne yönelen yatırımlarımız da dâhil edildiğinde bu miktar yaklaşık 6 milyar dolara çıkmakta.
Ülkede yaklaşık 50 bin kişiye iş imkânı sunan Türk şirketlerinin yatırımları ağırlıklı olarak telekomünikasyon, bankacılık/sigorta, ulaştırma, gıda ticareti, tekstil, eğitim, mobilya ve inşaat malzemeleri sektörlerine yönelmekte.
Türk müteahhitlerinin 2009 yılı sonuna kadar Azerbaycan’da üstlendikleri 198 projenin toplam değeri 3,3 milyar doları geçti. 2009 yılı içinde toplam 13 proje alan Türk firmalarının taahhüt hacmi 67 milyon dolar.
İşadamlarının pazarda dikkat etmesi gerekenler
Pasaport ve Vize İşlemleri

Azerbaycan ve Türkiye arasındaki ticarette karşılaşılan önemli sorunlardan biri vize uygulamalarıdır. Birinci derece pasaport, hizmet pasaportu ve diplomatik pasaportlara vize uygulanmamakta. İşadamlarının ülkeye girişlerinde vize gerekmekte. Karayolu ile yapılacak girişlerde Azerbaycan Büyükelçiliği’nden ya da İstanbul Başkonsolosluğu’ndan vize alınması gerekmekte. Havayolu ile yapılan girişlerde ise havaalanında vize alınması mümkün.

Kullanılan Lisan

Azerbaycan’ın devlet dili Azerice’dir. Bununla beraber nüfusun büyük bir bölümü akıcı biçimde Rusça konuşabilmekte, İstanbul Türkçesi, Farsça, Gürcüce ve başka dilleri anlayabilmekte.

Yerel Saat

Azerbaycan ile Türkiye arasındaki saat farkı +2 saat olup, örneğin Türkiye’de saat akşam 18.00 iken Azerbaycan’da akşam 20.00’dir.

İklim

İklim açısından büyük çeşitlilikler taşıyan Azerbaycan dünyadaki 11 iklim kuşağından 9’unu barındırmakta. Azerbaycan genellikle sıcak bir iklime sahip. Ancak bazı yüksek kesimlerde ve vadilerin bulunduğu yerlerde daha düşük hava sıcaklıkları kaydedilebilmekte.

Ulaşım

Şehir merkezine yaklaşık 25 km uzaklıktaki Bakü Havaalanı ve şehir merkezi arasında ulaşım taksi ile 5-10 dolar arasında. Taksimetre kullanımı yok denecek kadar az olup, fiyatlar pazarlık ile belirlenmekte. Ayrıca, SSCB döneminden kalan metro ve otobüs sistemleri de mevcut. Başkent Bakü’den tüm şehirlere ve Tiflis ve Tahran’a otobüs seferleri mevcut.

Kaynak: İGEME Ülke Masaları

www.mfa.gov.tr
Kataloq: belgeler -> kalite dokumanlari -> ulke raporlari
ulke raporlari -> Türk yatırımcılarını bekleyen ülke; Fas spot: Dünyanın en büyük fosfat yataklarına sahip olan Fas, ekonomisini tarım, imalat, balıkçılık ve turizm sektörü gelirlerine bağlamış durumda. Ancak
ulke raporlari -> Sorunlara Rağmen Gelecek Vaat Eden Pazar: Ukrayna
ulke raporlari -> Uzaklar ortadoğu’nun yatırım alanı: Ürdün spot: Irak’a coğrafi yakınlığı ve Filistin’deki direniş nedeniyle yabancı yatırımcıların uzun yıllar boyunca ilgi göstermediği Ürdün
ulke raporlari -> Balkanların En Genç Ülkesi; kosova
ulke raporlari -> Orta Asya’nın Merkez Ülkesi; Özbekistan
ulke raporlari -> Yatırımcının Ajandasındaki Ülke: Katar
ulke raporlari -> Körfez’in İstikrarlı ve Zengin Pazarı: kuveyt

Yüklə 21,37 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə