Üretim sistemleri 2 Üretim sistemleri



Yüklə 462 b.
tarix31.10.2017
ölçüsü462 b.
#23228


ÜRETİM SİSTEMLERİ 2


ÜRETİM SİSTEMLERİ

  • Üretim-Ürün

  • Sistem

  • Örgüt

  • Üretim Sistemi

  • Tasarım

  • Değerlendirme



ÜRETİM SİSTEMLERİ

  • ÜREME

  • (Doğal, kendiliğinden …)

  • ÜRETME

  • (Bilinçli, Yönlendirme ile …)

  • ÜRETİM

  • (Belli bir SİSTEM’e göre ..)



ÜRETİMİ

  • Yapan

  • Yaptıran

  • Yararlanan

  • (Zarar gören)

  • İNSAN



İNSAN ve ÜRETİM

  • (İnsanı anlamaya çalışmak)

  • İnsan Davranışını Açıklamaya Çalışan

  • YAKLAŞIMLAR

  • Freud (Sağlıksız yapı),

  • Pavlov (Şartlı refleks),

  • MASLOW (Başarılı kişiler)



MASLOW’un YAKLAŞIMI

  • İYİMSER

  • HİYERARŞİK

  • İspatlanmış DEĞİL

  • AMA çok yaygın



MASLOW ve GÜDÜLER

  • GÜDÜ

  • Bir şeyler yapmaya zorlayan İÇ KUVVET

  • Önce en alt düzeyde ihtiyaçlar,

  • Fizyolojik (sıcaklık, hava, su, gıda, …)

  • Güvenlik (yırtıcı hayvan, düşman, …)

  • Bunlar karşılanırsa daha üst istekler

  • (Ait Olma-Sevgi, İtibar, …)





GÜDÜLER ve TALEP

  • Temel ihtiyaçlar karşılanmalı

  • (Gıda, Giyim, Barınma, …)

  • Bunlar karşılanırsa, sıra

  • daha üst (lüks) isteklere gelir.

  • Bu da çeşit-çeşit

  • MAL ve HİZMET demektir.



TALEP ve ÜRETİM

  • İSTEK duyuluyorsa,

  • Ödeme gücü varsa,

  • Ödeme NİYETİ olursa 

  • TALEP

  • Talep varsa  Üretmeye değer



ÜRETİLECEK OLAN NEDİR ?

  • ÜRÜN (Talebi olan META’)

  • MAL (ekmek, buzdolabı, motor yağı)

  • (Gözle görülen, elle tutulan)

  • HİZMET (tedavi, savunma, eğlendirme)

  • (Maddi olmayan ancak tatmin sağlayan)

  • Hem MAL, hem de HİZMET

  • (hamburger)



ÜRÜN-MAL-HİZMET



***ÜRÜN’de 3 Ayrı BOYUT

  • Çekirdek Ürün

  • (İhtiyaç karşılama, prestij)

  • Doyum Sağlar

  • Ekmek, giyim, otomobil

  • Somut Ürün (Tamamlayan Nitelikler)

  • Kalite, şekil, marka, ambalaj

  • Zenginleştirilmiş Ürün

  • Garanti, Satış Sonrası Hizmet



ÜRÜNÜN ÖZELLİKLERİ

  • Ürünü isteyen kim ?

  • MÜŞTERİ (velinimet)

  • İÇ ( ! ) ve Dış müşteri

  • veya İmalatçının bizzat kendisi

  • Müşteri ne istiyor / ürün nasıl tanımlanır?

  • ŞARTNAME



TANIM (nasıl olmalı?)

  • Efradını cami,

  • (onunla ilgili HERŞEYİ İÇEREN)

  • ağyarını mani.

  • (İLGİSİZ HİÇBİR şeye yer vermeyen)

  • LAF KALABALIĞI DEĞİL !



ÜRÜNÜ KİM TANIMLAR ?

  • KULLANACAK Olan

  • Özellikle bir başka malın üretiminde yararlanacak olan

  • Fonksiyon NE olacak? (Şartname)

  • YAPACAK Olan

  • Fonksiyon NASIL sağlanacak? (Tasarım)



ÜRÜN NASILTANIMLANIR?

  • İSİM (Taraflar aynı şeyi anlıyor mu?)

  • Ürünün NİTELİKLERİ ÖRNEK (Dosya kağıdı)

  • Ölçü A4 (210 x 297 mm)

  • Kalınlık (Bir m 2 si kaç g ?)

  • Kalite (1. hamur)

  • Renk (Beyaz ?)

  • mm, g, 1. hamur nedir? Beyaz nasıl ölçülür?



ÜRÜN NASIL TANIMLANIR?

  • NİTELİKLER ÖRNEK (Ampul)

  • Gerilim (220 / 110 / 24 / 6 / 1.5 V)

  • Güç (10, 20, 30, 60, 100, 500, 1000 W)

  • Aydınlatma (25, 80, 120 Lümen)

  • Işık rengi (Sarı, Gün ışığı, 1600 K)

  • Bağlanacağı yer (Standart, mum, halojen)

  • Volt, Watt, Lümen, Kelvin nedir? Duy şekli, ölçüleri? Diğer donanım (balast, starter,vb.)?



MARKALAR STANDARTLAR

  • Adını vermek yeterli mi?

  • Satıcı- alıcı aynı şeyi mi kast ediyor?

  • Şöyle yuvarlak, kırmızı bir şey, üstünde benekler var, biraz da yumuşakça dense..

  • Tanım mı, tasvir mi, bulmaca mı?

  • Firma (Murat, Etimek, Kola Turka, Kot)

  • Ulusal (TS 88, DIN, BS, NF, GOST, ASA, JIS)

  • Uluslar arası (Windows, ISO 9000)



Ürünü Belirtirken,

  • Tanımın tanımına uyulmazsa,

  • TASVİR (betimleme) olur.

  • Bu da iletişim bozukluğu demektir.

  • (Müşterinin ne istediği,

  • üreticinin ne vereceği açık değildir)



Tanımlayıcı Belgeler

  • Standart ve ŞARTNAME,

  • ürünü “açıkça” TANIMLAR !

  • Standart genel maksatlı

  • Şartname ürüne yönelik



Tanımlayıcı Belgeler

  • Standart da, Şartname de aynı yapıda belgelerdir.

  • Bir ürünü, süreci, yöntemi, uygulamayı ilgililerin anlayacağı şekilde ve

  • taraflar arasında anlaşmazlığa ve tereddüde yer bırakmayacak

  • açıklık ve kesinlikte tanımlarlar.



Specify: Açıkça belirtmek,

  • Specify: Açıkça belirtmek,

  • Özellikle ve kesin olarak isimlendirmek,

  • Belirgin bir özellik atfetmek,

  • Şart olarak öne sürmek,

  • Tanımlamak, işaret etmek, göstermek,

  • Ayrıntılarıyla yazmak,

  • Listeye özel bir madde olarak koymak.

  • Dar anlamda

  • (KK’da tek bir değer  ASL, ÜSL)



Geniş anlamda

  • Ürünü,

  • çeşitlerini,

  • ürünün kendisi ve üretimi ile ilgili

  • kavramları, terimleri,

  • malzemesini, yapısını, özelliklerini,

  • bu özelliklerin nasıl kontrol edileceğini

  • ve -varsa- diğer istekleri belirten

  • ayrıntılı belge (ve ekleri)



ŞARTNAME

  • ÜRETİM Şartnamesi (İçe yönelik)

  • Satın Alma Şartnamesi (Dışa yönelik)

    • -Teknik Şartname
    • İdari Şartname
  • Diğer (Tasarım, deney, bakım, vb)



ŞARTNAME (imalat)

  • Tasarımcı NE düşündü ?

  • Atölye NE yapacak ?

  • İLETİŞİM ARACI

  • Makine parçaları için Teknik Resim

  • Malzeme, biçim, ölçüler, toleranslar,

  • yüzey kalitesi, diğer parçalarla ilgisi

  • Yetmezse ayrıca yazılı açıklamalar



ŞARTNAME (Satın alma)

  • Üretimde (tüketimde) NE kullanılacak?

  • Tedarikçileri REKABET’e zorlar,

  • Sözleşmenin TEMELİ olan belgedir,

  • Teslim almada ESAS teşkil eder,

  • Anlaşmazlık halinde DELİL olur.



Şartnamenin Hazırlanması

  • Gereksinimin Hissedilmesi 

  • İmkanların Araştırılması 

  • İsteklerin Anlaşılması 

  • Ürün Kavramının Şekillenmesi 

  • Yapma- Satın Alma Kararı 

  • İmalat ya da Satın Alma Şartnamesi



Satın Alma Şartnamesinin Kullanılması

  • Piyasa Araştırması

  • Şartnamenin Hazırlanması

  • İHALE’ye Çıkma

  • TEKLİF’lerin Değerlendirilmesi

  • Tedarikçilerden Biriyle

  • SÖZLEŞME imzalanması

  • Teslim Alma

  • Anlaşmazlık Hali (mahkemelik olma)



ŞARTNAME (Satın alma)

  • Yazarken NELERE dikkat edilir ?

  • İstenen NEdir?

  • Gereken her özelliği açıkça belirt

  • (Yoksa gelecek ürün işe yaramaz)

  • Gerekmeyen hiçbir şeyden bahsetme

  • (Gereksiz yere maliyet artar)

  • Tedarikçiyi İMA etme (Ahlaki değil)



Satın alma şartnamesi

  • Alınacak üründen NELER bekleniyor?

  •  İSTEK ve ÖZELLİKLER

  • Beklenenleri sağlayacağı NASIL anlaşılır ?

  • MUAYENE ve DENEYLER

  • Bu ürüne/satın almaya yönelik AYRICA belirtilmesi gereken hususlar var mı ?

  •  MÜTEFERRİK HÜKÜMLER



Her İSTEK-ÖZELLİK için

  • Her İSTEK-ÖZELLİK için

  • bir MUAYENE-DENEY

  • Malzemenin, deneyin, düzeneğin, yöntemin Standardı VARSA,

  • veya bu şartlar başka bir belgede geçiyorsa

  • TEKRARLAMA,

  • Sadece ATIF’ta Bulun.



Malzemenin,

  • Malzemenin,

  • Deneyin,

  • Düzeneğin,

  • Yöntemin

  • Standardı YOKSA

  • Bunlarla ilgili tüm ayrıntıları

  • (Neyle, nasıl, kaç, ne zaman, ne kadar, vd.)

  • AÇIKÇA belirt.

  • Bulanık nokta kalmasın !



KONU,

  • KONU,

  • KAPSAM,

  • TANIMLAR

  • Şartname neden söz ediyor,

  • neleri içeriyor,

  • şartnamede geçen terimlerin tanımı



İSTEK VE ÖZELLİKLER

  • İSTEK VE ÖZELLİKLER

  • Neler isteniyor,

  • Ürün hangi özellikleri taşıyacak

  • Görünüş,

  • ölçü,

  • malzeme,

  • kalite,

  • performans,

  • duyarlık, vd.)



MUAYENE ve DENEYLER

  • MUAYENE ve DENEYLER

  • İstek ve Özelliklerin

  • sağlandığı nasıl anlaşılacak ?

  • her bir özellik için numune alma,

  • test düzeneği,

  • deney prosedürü,

  • sağlanması istenen değerler, vb.)



TESLİM ALMA

  • NİCELİK Kontrolü (Sayma)

  • NİTELİK KONTROILU

  • Muayene-Deney-Test Ayrımı

  • Kabul Örneklemesi

  • Tek-çok katlı muayene planları (KK konusu)

  • Tahribat(lı/sız) Muayene

  • TEHLİKELİ DENEY !

  • (patlama, zehirlenme, elektrik çarpması)



Muayene-Deney

  • Gözle Muayene (hafif dokunmak ?)

  • (Renk, pürüz, döküm hatası)

  • Ölçü Kontrolü (kumpas, masdar, vd)

  • (Teknik resme, numuneye göre)

  • Çatlak Kontrolü (Ultrason, rontgen,…)

  • Matalürjik kontrol

  • (yüzey hazırlama, mikroskop, analiz)

  • Mekanik deneyler (çekme, sertlik)



Diğer Deneyler (ÖRNEK)

  • Basınca Dayanıklılık Deneyi (Suyla yap)

  • Çalışma basıncının 1.5 kat gibi üstünde bir basınçta patlamayacak

    • -Hepsini deneme,
    • -Deneneni kullanma (deformasyon)
  • Sızdırmazlık Deneyi

  • Çalışma basıncında havayla doldur,

    • -Belli bir süre (24 saat) basınç düşmeyecek
    • -Su dolu kaba daldır (hava kabarcığı görülmeyecek)


TEST (son ürüne)

  • Motorun verimi (giren-çıkan enerjiyi ölç)

  • Otomobilin çarpma testi (kadavrayla)

  • Radyatörün ısı gücü (ısıl ölçümler)

  • Klimanın gürültü düzeyi (ses ölçümü)

  • Şalterin ömrü (100 000 kez aç-kapa)

  • Tüketim malının sağlamlık testi

  • (belli bir yükseklikten at)

  • Çocuk güvenliği testi

  • (açma-koparma-yutma)



DİĞER ŞARTLAR

  • Yukarıda belirtilmemiş olan istekler (Özellikle ayrı bir idari şartname yoksa)

  • Numune verme, (kendine, imalatçıya, notere)

  • Prototip, (önce bir tane yapıp dene)

  • Teslimat ve ödeme planı, (nakit akışı)

  • Ambalaj, (sevk ve koruma için)

  • Sigorta,

  • Anlaşmazlık hali (yetkili mahkeme) gibi…



EKLER

  • makine parçaları için teknik resimler,

  • idari şartname,

  • ürün çeşitlerini belirten listeler,

  • Diğer şartname ve(ya) standartlar,

  • numuneler veya

  • başka belgeler eklenebilir.



ŞARTNAME (Yapısı)

  • ATIFLAR

  • Şartname,

  • başka şartnamelere ve

  • standartlara atıfta bulunabilir

  • Kapaklar TŞX253’e,

  • Malzeme TS…’e,

  • Muayene MIL…’e göre olacak gibi…



Satın alma şartnamesi

  • Bu şartname ile alınacak ürün, kendi ürettiğiniz ürünün yapısında yer alacak,

  • Hem imalatın sağlıklı yürümesi, hem de ürününüzün performansı için hayati önemi var.

  • Bağlanacağı yere uymalı, işlev görmeli, kendisinden beklenenleri yerine getirmeli.



ÜRÜNLE ilgili DİĞER KONULAR

  • Ürün yaşam çevrimi (dönemler)

  • Ürün ağacı (x malzeme listesi)

  • Değer analizi (gereksiz ayrıntı?)

  • Ürün karması (miktarlar)





Ürün ağacı

  • Ürün hangi parçalardan oluşuyor?

  • (Malzeme Listesi)

  • Hangi Parçadan Kaç Tane?

  • Hangi malzemeden ne miktarda ?)

  • + Hiyerarşik yapı

  • (Nereye Bağlanıyor)

  • Komple, Alt-komple, Bileşen, Parça



Ürün ağacı



Değer analizi

  • Maliyeti Arttıran

  • AMA

  • Değeri Arttırmayan

  • Neler VAR?

  • Malzeme, öğe (feature), işlem

  • ONLARI AT !



Değer analizi

  • YOK ET, DEĞİŞTİR, BİRLEŞTİR

  • Gereksiz Parçalar,

  • Pahallı malzemeler,

  • Faydasız şekil özellikleri,

  • Dar toleranslar,

  • Değer katmayan işlemler



Ürün karması

  • Ürün yelpazesi

  • Hangi üründen KAÇ TANE yapılacak ?



ÜRETİM SİSTEMLERİ

  • Üretim-Ürün

  • Sistem

  • Örgüt

  • Üretim Sistemi

  • Tasarım

  • Değerlendirme



NESNE ve SİSTEM

  • NESNE (object) “ŞEY” demek

  • (Madde veya kavram olabilir)

  • SİSTEM (dizge)

  • (Anlamlı bir şekilde

  • bir araya gelen nesnelerden oluşur).



SİSTEM KURAMI (Bir düşünme şekli)

  • Yeni sistem tasarımı veya yeniden yapılanmada yardımcı olabilir,

  • Seçeneklerin etkilerini kestirebilir,

  • Satışı kolaylaştırır,

  • Karar sürecini etkilemez,



SİSTEM KURAMI (Bir düşünme şekli)

  • Amaç ortaya koymaz,

  • Geleceği belirlemez,

  • Örgütü yapılandırmaz,

  • Hiçbir şeyin yerini almaz,

  • Ancak kapsamı genişletir, derinleştirir,

  • Yeni boyutlar katabilir.



Alt Sistem-SİSTEM-Süper Sistem

  • Doğal Sistem

  • Atomaltı-ATOM-Molekül

  • İnce Yapı-Hücre-Doku-SİSTEM-Organizma

  • Ekoloji-Toplum

  • Yapay Sistem

  • İnsan-Makine

  • Çiftlik-Şehir Aşiret-Millet-Uluslar arası

  • İmalat-Hizmet-Bilişim



ÜRETİM SİSTEMLERİ

  • Üretim-Ürün

  • Sistem

  • Örgüt

  • Üretim Sistemi

  • Tasarım

  • Değerlendirme



MAKSAT (purpose)

  • Var Olma Sebebi

  • Raison d’etre, mission

  • Canlılar varlıklarını sürdürmeye çalışırlar

  • Düşmandan kaçar

  • Temel ihtiyaçlarını karşılar

  • Ölmemeye çalışır

  • Yerine yeni kuşaklar bırakır

  • ÖRGÜTLER DE ÖYLE !



ÖRGÜT’ler MAKSATLI SİSTEMLERdir.

  • MAKSAT (Var Olma Sebebi)

  • KAR

  • KAMU YARARI



ÖRGÜT-İŞLETME-GİRİŞİM

  • Maksatlı Sistem ÖRGÜT

  • Kar AMACI GÜDEN Örgüt

  • İŞLETME

  • İŞLETME ~ GİRİŞİM (Teşebbüs)

  • Interference x Enterprise



İŞLETMEDE ALT SİSTEMLER

  • SATIŞ

  • MALİ İŞLER

  • ÜRETİM



İŞLETMEDE ALT SİSTEMLER

  • İNSAN KAYNAKLARI

  • LOJİSTİK

  • AR-GE



İŞLETMEDE ALT SİSTEMLER

  • SATIŞ

  • MALİ İŞLER

  • ÜRETİM



ÜRETİM SİSTEMLERİ

  • Üretim-Ürün

  • Sistem

  • Örgüt

  • Üretim Sistemi

  • Tasarım

  • Değerlendirme



KARA KUTU GÖSTERİMİ



Dış ortam

  • Birey:

  • Kültür, ihtiyaç, inanç, istek, tahsil,vb.

  • Toplum:

  • Kurumlar, kanun, ekonomi, sosyal durum

  • Teknoloji:

  • Sanayileşme, yenilikçilik, araştırma

  • Devlet:

  • Merkezi, yerel, uluslar arası



İç ortamda Örgütlenme

  • Biçimsel örgütlenme:

  • Karar verme (planlama + kontrol),

  • Bilişim sistemi (eşgüdüm + iş bölümü)

  • Yarı biçimsel örgütlenme:

  • İş tanımları,

  • İlişkiler,

  • Faaliyetler,

  • Etkileşimler



İç ortamda Örgütlenme

  • Biçimsel olmayan örgütlenme:

  • Duygular,

  • Etkileşimler,

  • Roller,

  • Konumlar,

  • Durumlar

  • (teamül)



Kuvvet-İç Ortam İlişikisi

  • Sistemde DENGE

  • iç ve dış darbelerin sönümlenmesi.

  • KARŞILIKLILIK

  • Birleşen,

  • eklenen,

  • çekişen kuvvetler.



GERİ BİLDİRİM (Kendini yönlendirme, Kararlılık)



Ayrıntılı Gösterim



GİRDİLER

  • İnsanın

  • zihni

  • ruhi ve

  • fiziki

  • yetenekleri,



GİRDİLERle ilgili olarak

  • İkame:

  • (işgücü  sermaye gibi)

  • Kısa dönemde:

  • SABİT ve

  • DEĞİŞKEN MALİYETLER

  • (Uzun dönemde, hepsi değişir)



ÇIKTILAR

  • Müşteriye ya da topluma

  • (Mal, hizmet, bilgi, enerji, atık, tatmin)

  • Standart x Ismarlama

  • (posta, ulaşım, tedavi, gözlük, savunma, vb.)

  • Birden fazla ürün?

  • İşin başı ŞARTNAME



ÇIKTILAR

  • DİĞER KONULAR

  • Talep analizi

  • (hangisinden, kaç tane satabiliriz?)

  • Prototip

  • (Yapabilir miyiz?, nasıl yaparız?)

  • Atık

  • (ÇEVRE Duyarlılığı, yükümlülükleri)



DÖNÜŞÜM:(Yapı, şekil, durum, konum, mülkiyet)

  • Sürekli

  • (belli sıraatlama, geri dönme YOK. Bekleme?)

  • Montaj hattı, kimya, hamburger

  • Kesikli

  • (düşük hacim, farklı rota, kafileler)

  • Atölye, hastane, dişçi

  • Proje

  • (tek ürün, büyük kaynak, tek süreç)

  • İnşaat, yeni ürün



HER DÖNÜŞÜMDE: Görev, akış, stok VAR

  • Görev: Girdiyi, çıktıya biraz daha

  • benzetecek değişiklik, eklenti vb.

  • (değer arttırır)

  • Akış: Konum değişimi

  • ( malzeme, araç, insan, bilgi)

  • Bilgi akışı (rapor, talimat, kayıt, belge)

  • Stok: Görev ve akışın olmadığı durumlar



SÜREÇ:

  • görev,

  • akış ve

  • stoklar dizisi olarak

  • AKIŞ DİYAGRAMLARIYLA modellenir.

  • Üretim Yönetimi

  • + Teknoloji (Sürece özel)

  • + Yöntembilim (evrensel)



İmalatta AMAÇ

  • İstenen işi görecek,

  • göze hoş gelen,

  • çevreye zarar vermeyen,

  • satın alınabilecek (fiyatta),

  • çok güvenli ve

  • en yüksek kalitede mallar üretmek



Üretim Sistemi:

  • Birbiriyle bağlantılı,

  • GÖREV,

  • MALZEME,

  • KAYNAK,

  • ÜRÜN,

  • PLAN ve

  • OLAY kümelerinden oluşur.



Hiyerarşik yapı

  • Kuruluş,

  • Bölüm,

  • İş merkezi,

  • Makine



ÜS Tipleri

  • Proje: Sadece bir tane yapılacak ürünler

  • (inşaat, prototip)

  • İş*: Tek tek gelen farklı işler

  • (tamir, sipariş)

  • Parti: Kafileler halinde üretilen ürünler

  • (dünya üzerindeki en yaygın tip budur)

  • Hat: Akış, seri üretim,

  • (otomobil parçaları)

  • Sürekli*: Dökme ürünler (çimento,un…)



Süreç Seçimi (ÜRÜN ‘e göre)



Süreç Seçimi (Yatırım-Maliyet açısından)



Süreç Seçimi (Süreç Özelliği açısından)



Süreç Seçimi (Süreç Özelliği açısından)



ÜRETİM SİSTEMLERİ

  • Üretim-Ürün

  • Sistem

  • Örgüt

  • Üretim Sistemi

  • Tasarım

  • Değerlendirme



Bir şey(ler) üretin ve maliyetinin üzerinde bir fiyatla satın.

  • Bir İŞLETMENİN KURULMASI ve YÖNETİLMESİ için SADECE bunları bilmeniz yeterlidir.

  • TABii, Birkaç Milyon KÜÇÜK AYRINTI ile Birlikte



İŞLETMENİN KURULMASI

  • İŞLETME Fikrinin Doğuşu

  • Ön araştırma

  • Yapılabilirlik (fizibilite)

  • Proje

  • Gerçekleştirme

  • Üretime Geçme



Üretim Sistemlerinin TASARIMI

  • PLANLAMASÜREÇLER

  • TASARIM  SİSTEMLER



Planlama-Belirleme



TASARIM

  • Problemleri tanımlama,

  • Amaçları belirleme,

  • Çözüm yolları geliştirme,

  • Bu yolları değerlendirme,

  • Birini benimseme,

  • Ayrıntılı tasarım

  • Üretim Sistemi GeliştirmeTasarım+Uygulama



TASARIM

  • Mevcut sistemin planlanıp kontrolü

  • Kaynakların günü gününe izlenmesi

  • Yeni bir sistemin kurulması

  • Sabit kaynaklara ve

  • kısıtların giderilmesine yönelik



TASARIM=Seçim

  • KAVRAMSAL DÜZEYDE

  • İlkeler

  • Otomasyon Düzeyi

  • Malzeme Akışı

  • Örgütlenme şekli



MEVCUT-İYİLEŞTİRİLMİŞ-YENİ

  • Mevcut Sistem (Hiç değişiklik yok)

  • İyileştirilmiş Sistem

  • Bir miktar teknik tadilat (yeni sisteme göre az)

  • Yeni Sistem

  • Yoğun teknik tasarım (donanım, yerleşim, akış)

  • Örgütlenmede tekniğe paralel değişiklikler

  • Önceki deneyime dayanmayan yeni bir tesis



TASARIM YAKLAŞIMLARI Sanayide (Deneme-Yanılma) AKADEMİK YAKLAŞIMLAR

  • Kısmi Kuramlar

  • Kaynak Tahsisi

  • Yerleşim Düzenlemesi

  • Akış Düzenleme

  • Tampon Kapasite Planlaması



ÜS TASARIMında sorulacak sorular

  • HANGİ tezgâhları seçeyim?

  • (Sık arıza yapan, ucuz) ya da (Seyrek arızalı, pahalı)

  • KAÇ tezgâh kullanayım?

  • (Tek ve büyük) ya da (Çok sayıda ve küçük)

  • Tezgâhları NASIL düzenleyeyim?

  • (Akış hattı, İş atölyesi, İkisinin arası)

  • TAMPON düşüneyim mi?

  • (Kaç tane, nerelere, ne büyüklükte)

  • DENETLEME STRATEJİSİ nasıl olsun?

  • (Sabit hızla?, çizelgeye/atölyenin durumuna göre)



ÜRETİM SİSTEMLERİ

  • Üretim-Ürün

  • Sistem

  • Örgüt

  • Üretim Sistemi

  • Tasarım

  • Değerlendirme



Değerlendirmede GENEL Ölçütler

  • Kapasite:

  • Bir zaman aralığındaki üretim miktarı

  • Verim(lilik):

  • Çıktının değeri / Girdinin değeri >1 ?

  • Kar(lılık): Kar / Yatırım Miktarı



Değerlendirmede GENEL Ölçütler

  • Etkinlik: Gerçekleşen x Planlanan

  • Vaktindelik, Kalite, Miktar

  • Esneklik,

  • Yenilikçilik,

  • Katılımcılık,

  • Rekabetçilik,

  • İş Hayatının Kalitesi



TEKNİK Ölçütler

  • Üretim hızı (Hü)

  • (birim zamanda kaç ürün çıkıyor?)

  • Üretim Tedarik Süresi (ÜTS)

  • (içeride ne kadar kalıyor)

  • Yarı Mamul Miktarı (YMM)

  • (içeride kaç parça var?)



Başarı Parametreleri (Akış tipi )

  • Akış demek:

  • Tezgahlar ARDIŞIK yerleşmiş ve

    • Bazı tezgahlar atlanabilir
    • Geri dönüşler olabilir
  • Hareket EŞZAMANLI demektir.



Başarı Parametreleri (Akış tipi )

  • (Satın Almada) Tedarik Süresi

  • Üretim Tedarik Süresi (İmalatta) ÜTS

  • Tezgah sayısı: nm

  • Enbüyük İşlem Süresi: Teo

  • İletim Süresi: Til

  • Akış tipi üretimde

  • ÜTS = nm (Teo+ Til )

  • ÜTS = 3*(5 + 2) = 21[dk]



İşlem süresinin (To) bileşenleri:

  • İşleme süresi Tm

  • (kesici takımın parça ile temas ettiği süre)

  • Aktarma süresi Th

  • (parçanın bağlanması, sökülmesi için geçen süre)

  • Takım aktarma süresi Tth

  • (kesici ucun parçaya yaklaşması, uzaklaşması için geçen süre)

  • To = Tm + Th + Tth



Bir önceki örnekte 5[dakika] süren en uzun işlem gerçekte 3 bileşenden oluşmakta:

  • 1. Malzemenin Aktarılması

  • tezgaha bağlama ve sökme

  • 2. Takımın aktarılması

  • parktan başlangıca,

  • 3 kez boşa alıp başlangıca,

  • parka alma

  • 3. İşleme (takım ve parça arasında fiili temas)

  • 3 paso



MALZEME AKTARMA

  • Parçanın tezgaha bağlanması:

  • 50[saniye]

  • Parçayı tezgahtan sökme:

  • 10 [saniye]

  • Toplam aktarma süresi:

  • Th = (50 + 10) / 60 = 1[dak]



TAKIM AKTARMA

  • Kalemin başlangıç noktasına gelişi:

  • 30[saniye]

  • Her paso sonunda kalemin boşa alınıp

  • başa getirilmesi: 20 [saniye]

  • Üçüncü pasodan sonra kalemin

  • bekleme noktasına alınması: 30[saniye]

  • Toplam takım aktarma süresi:

  • Tth = (30 + 3*20 + 30) / 60 = 2[dak]



İŞLEME ve İŞLEM

  • Her paso için

  • 40[saniye] talaş kaldırma süresi

  • Toplam işleme süresi:

  • Tm = (3*40) / 60 = 2[dak]

  • İŞLEM Süresi:

  • To = Th + Tth + Tm = 1 + 2 + 2 = 5[dak]



Başarı Parametreleri (Parti tipi)

  • Tezgah indisi: i=1, 2,…, nm

  • Ayar Süreleri: Tsui

  • Parti Büyüklüğü: Q

  • İşlem Süreleri: Toi

  • İşlem Dışı Süreler: Tnoi

  • Parti tipi üretimde

  • ÜTS =  ( Tsui+ Q Toi + Tnoi )



ÖRNEK:

  • Üretim hızı 2[pç/saat] olan bir parça için,

  • yarı mamul miktarı,

  • 180 [pç] olarak belirlenmiştir.

  • Parti büyüklüğü Q=10[pç/pt] dir.

  • Hazırlık ve işlem süreleri de

  • yandaki çizelgede verilmektedir.

  • Bu ürün için

  • ortalama işlem dışı süreyi (Tno) hesaplayın.



ÇÖZÜM: ÜTS, 2 ayrı yoldan hesaplanıp, eşitlenirse:

  • ÜTS = YMM / Hü = 180 [pç] / 2[pç/saat] = 90[saat]

  • Diğer yandan:

  • ÜTS =  Tsui+  Q Toi +  Tnoi

  • ÜTS = (1.5+2.0+2.5+0.5) + (10/60)(5+6+7+3) +  Tnoi

  • İki değer eşitlenirse:

  • ÜTS = 10 +  Tnoi = 90 

  • Tno = (90 – 10) / 4 = 20[saat]



Başarı Parametreleri (Ortalama Değerler)

  • Ortalama Tezgah Sayısı: nm

  • Ortalama Ayar Süresi: Tsu

  • Ortalama Parti Büyüklüğü: Q

  • Ortalama İşlem Süresi: To

  • Ortalama İşlem Dışı Süre: Tno

  • Ortalama Değerler için:

  • ÜTS = nm ( Tsu + Q To + Tno )



ÖRNEK:

  • Banyo armatürleri yapan bir atölyede,

  • karakteristik bir parça

  • 5 işlemden geçerek

  • 150’lik partiler halinde üretilmektedir.

  • Ortalama ayar süresi: Tsu = 12[dak/pt],

  • Ortalama işlem süresi: To = 2[dak/pç] dır.

  • Bir partinin

  • iki tezgah arasında taşınmak veya boş durmakla geçirdiği ortalama süre de:

  • 25[saat/pt] olarak tahmin edilmektedir.



Bu durumda bir parti malın atölyeye girdiği andan bitmiş ürün olarak çıktığı an arasında geçen süre ne kadardır?

  • ÜTS = nm ( Tsu + Q To + Tno )

  • ÜTS = 5 (12 / 60 + 150*2 / 60 + 25) =

  • 151 [saat]  1[ay]



Başarı Parametreleri

  • Üretim hızı  birim zamanda hattan çıkan parça sayısı

  • Bir partinin bir tezgahta harcadığı süre:

  • Tsu + Q To

  • veya (Tsu + Q To ) / (1-q) (q:ıskarta oranı)

  • 1 parça için: Tü = (Tsu +Q To) / { Q (1 - q) }

  • Tersi, ÜRETİM HIZI  Hü = 1 / Tü



ÖRNEK:

  • Önceki ÜTS Örneğinde,

  • parti büyüklüğü (Q = 10) 10 kat artarsa,

  • ilk tezgahtaki (Tsu=1.5[saat], To =5[dak])

  • üretim hızı (Hü) kaç kat artar?



ÇÖZÜM:

  • Tü = (Tsu + Q To) / [Q ( 1 – q ) ]

  • (Bozuk parça oranı q = 0)

  • Tü = (1.5 * 60 + 10 * 5) / 10 = 14[dak / pç]

  • Hü = 1 / Tü = 1 / 14 [pç / dak]

  • Tü’ = (1.5*60 + 100 * 5) / 100 = 5.9[dak / pç]

  • Hü’ = 1 / Tü = 1 / 5.9 [pç / dak]

  • Artış: 14 / 5.9 = 2.37 kat



Başarı Parametreleri

  • Kapasite: K = W ∙ Sw ∙ h ∙ Hü

  • Her ürün nm tezgahtan geçerse:

  • K = W ∙ Sw ∙ h ∙ Hü / nm

  • KKO = U = Çıktı / K

  • Yararlanabilirlik: (AAOZ - OTS) / AAOZ

  • YMM = { (K ∙ U) / (Sw ∙ h ) } * ÜTS (1.Kanun)

  • ÇTS = W ∙ U { Q ∙ To / ( Tsu+ Q ∙ To ) }

  • YMO = YMM / ÇTS (50:1 !),

  • SO = ÜTS / (nm ∙ To) (20:1 !)



ÜTS’nin Maliyeti ve YMM



ÜTS’nin Maliyeti ve YMM



ÜTS’nin Maliyeti ve YMM

  • ÜTS sonunda erişilen maliyet:

  • M1= nm ( MoTü+Mno)

  • t anındaki toplam maliyet:

  • Mm + M1 t / ÜTS

  • ve h = faiz oranı + ambarlama maliyeti

  • Mpç= Mm + M1 + 0ÜTS [Mm+ (M1 t / ÜTS)] h dt

  • Mpç = Mm + M1 + [(Mm + M1 / 2) h (ÜTS)]



ÜRETİM SİSTEMLERİ

  • Üretim-Ürün

  • Sistem

  • Örgüt

  • Üretim Sistemi

  • Tasarım

  • Değerlendirme



ÜRETİM: Girdi ile Çıktı arasındaki ilişkidir.

  • ÜRETİM (DÖNÜŞÜM) FONKSİYONU:

  • Ç = f(G) {Gidiler: G1, G2, ... ,Gn },

  • Kısa dönemde:

  • G1 SABİT, diğerleri değişken olabilir.

  • (Alan sabit, yeni adam al  üretim artar).

  • Uzun dönemde, HEPSİ DEĞİŞKEN (!)



SABİT Maliyetler ve ÖLÇEK EKONOMİSİ

  • BÜYÜME  (Üretim Artışı)

  • Daha çok üretim 

  • Sabit maliyetlerin daha çok ürüne dağıtılması

  • Birim Maliyetlerin düşmesi

  • Kar ve Rekabet Gücünün Artması



AZALAN KAZANÇLAR KANUNU

  • (Kazanç Artışı önce hızlı, sonra yavaş)

  • Uzun dönemde ölçekli dönüş

  • Dönüş ölçeği (sabit, artan, azalan)

  • BÜYÜME SONSUZA KADAR DEĞİL (!)

  • Hem talep, teknoloji, yönetim sınırlı,

  • Hem de bir doyma noktası var

  • (Azalan Kazançlar Kanunu)



Üretim Fonksiyonu fikri

  • Örgütlerin

  • tasarımı,

  • işletilmesi,

  • planlanması ve

  • kontrolü için iyi bir araç

  • Her ölçekte uygulanabilir

  • (İş, bölüm, süreç, örgüt)



ÜRETİM FONKSİYONU MODELLERİ

  • Y = f(K, L) (Genel)

  • Y = Enk( K / k, L / ℓ)

  • Sabit katsayılı (Leontief)

  • Y : Üretim,

  • K : Sermeye,

  • L : Emek,

  • k : 1 [birim] üretim için gereken sermeye,

  • ℓ : 1 [birim] üretim için gereken emek,



ÜRETİM FONKSİYONU MODELLERİ

  • Y = a K L Cobb-Douglas

  • (Wicksel)

  • Y = [ K(-1)/  L(-1)/ ]  /(-1)

  • (Sabit ikame esnekliği)

  • a=ao e ct : Teknolojinin zamanla gelişmesi,

  • ao ve c : Sabit,

  • t : Zaman,

  • ve : Sermaye ve emek esnekliği (+=1),

  • ve : Teknolojik durum parametreleri,

  • : İkame esnekliği sabiti



ÜRETİM FONKSİYONU,  teknolojiye bağlı !.

  • Aynı ürün,

  • farklı süreç, makine ve yöntemle

  • ve hatta bazı girdilerin ikamesiyle üretilebilir.

  • Karmaşık yönetim kararları !

  • Hangi üretim fonksiyonu kullanılacak?

  • Girdilerin elde edilebilirliği?



TEKNOLOJİ

  • Fikirler,

  • buluşlar,

  • teknikler,

  • yöntemler,

  • malzemeler



TEKNOLOJİ Değişimi

  • Gözden geçirme,

  • yeniden düzenleme,

  • ekleme, - çıkarma,

  • yerine koyma

  • Üretkenliği arttırma fırsatı (!)



Üretim ve ÜRETKENLİK

  • Ekonomik başarının anahtarı

  • Örgütün kıt kaynakları kullanma becerisi

  • (İşçi, Firma, Sanayi Dalı ve Ülke’nin de)

  • Örgütün zaman boyunca değerlendirilmesi için

  • Bir zaman aralığında, belli bir çıktı için, ne kadar girdi gerekiyor? (sürekli iyileşme)



Üretkenlik:

  • Üretkenlik:

  • İşgücünün verimliliği,

  • Yönetimin etkinliği,

  • Teknolojinin düzeyinin

    • Mekanizasyon,
    • Otomasyon,
    • Daha iyi araçlar,
    • Bilgisayar
    • Sonucu


Üretkenlik Artarsa

  • Üretkenlik Artarsa

  • Enflasyon yavaşlar,

  • Yaşam seviyesi yükselir,

  • Dış rekabet gücü artar.

  • Üretkenliği belirleyen:

  • Teknoloji,

  • Çalışma yöntemleri,

  • Donanım-işgören seçimi,

  • Yönetim



Üretkenlik problemleri :

  • Finans ve pazarlamadan çok işletmeye yönelik

  • Sebepten çok sonuç

  • Buzdağının altında örgütün yapısal ve stratejik problemleri

  • (Stratejik KONUM)

  • Stratejik probleme, stratejik çözüm

  • Bir örgütteki karar düzeylerinin bütünleştirilmesi çok önemlidir.

  • (Aşırı irilik, dağıtılmış yapı)



Üretkenlik ölçümü

  • Adam-saat çok kullanılan bir birim

  • (1 Adam-saatle kaç TL’lik mal üretiliyor?)

  • Yıllık kazançlar :

  • Konjüktüre,

  • Teknolojik atılımlara,

  • Hükümet politikaları,

  • Buhranlar, vb. bağlı

  • Pek fikir vermez.



Üretkenlik ölçümü

  • Uzun dönemde,

  • Diğer örgüt,

  • Sanayi dalı ve

  • Ülkelerle karşılaştırmak gerekir.

  • Yıldan yıla % kaç artış? 

  • kaynak tasarrufu



Üretkenlik İndeksi

  • (Makro düzeyde ölçüm için)

  • Toplam (malzeme + hizmet)

  • Üretkenlik = -------------------------------------------

  • (İşgücü + malzeme + enerji + sermaye)

  • TL cinsinden ifade,

  • Enflasyona göre düzeltme

  • Alt düzeylerdeki hesaplar çok çeşitli !



Üretkenlik İndeksi

  • HİZMET Emek yoğun

  • verimlilik artışı ZOR

  • yoğun sermeye kullanımı,

  • daha iyi usuller,

  • çizelgeleme,

  • yeni araçlar,

  • mekanizasyon,

  • bilgisayar

  • Marifet, işi ek maliyet getirmeden,

  • daha iyi yapmak !



Daha verimli yöntemler,

  • Daha verimli yöntemler,

  • Azalan israf,

  • Daha iyi örgütlenme,

  • Gelişmiş araçlar,

  • Tempo artışı

  • ÜRETKENLİĞİ ARTTIRIR !



Öğrenme Eğrisi

  • Hemen başlanabilen,

  • Yeni öğrenilen,

  • Çok tekrarlanan işlerde:

  • Tekrar arttıkça 

  • VERİMLİLİK de ARTAR



Öğrenme Eğrisi

  • Tekrar sayısı 2 katına çıktığında,

  • birim başına harcanan süre

  • belli bir oranda düşer.

  • (Bu durum, tesisin uzun dönemdeki kapasitesine de etki eder)



Öğrenme Eğrisi

  • İlk gemi

  • 100 000 adam-saatle inşa edildiyse,

  • o seriden

  • İkinci gemi 80 000 adam-saatle,

  • Dördüncüsü 64 000 adam-saatle inşa edilebilir.

  • Bu durumda p = 64/80 = 80/100 = 0.8

  • (öğrenme hızı)



Öğrenme Eğrisi mn = m0 nr

  • Burada:

  • n : Üretilen parça sayısı,

  • m0 : İlk parçanın üretiminde geçen süre,

  • mn : n. parçanın üretimi için gereken süre,

  • r : ℓn p / ℓn 2

  • p = %80 öğrenme hızı ve m0 = 100 000 için:

  • r = ℓn 0.8 / 0.693 = - 0.322

  • 3. Gemi:

  • m = 100 000 (3) - 0.322 = 70 200 adam-saat



Öğrenme Eğrisi




Yüklə 462 b.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə