Gülseniyye

Sizin üçün oyun:

Google Play'də əldə edin


Yüklə 1.21 Mb.
səhifə6/37
tarix26.08.2018
ölçüsü1.21 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   37

GÜZELCE HİSAR70




GÜZELCE MAHMUD PAŞA ÇEŞMESİ

İstanbul'un Eminönü ilçesinde XVII. yüzyıla ait meydan çeşmesi.

Mahmutpaşa mahallesinde. Mahmud Paşa Külliyesi'nin yakınındaki Yanık Sa­raylar, Mengene ve Bezciler sokakları­nın kavşağında yer alan küçük meydan­da olup Vezir Güzelce Mahmud Paşa (ö. 1606) tarafından yaptırılmış tek yüzlü bir çeşmedir. Sol yanına yerleştirilen, II. Osman dönemi Bâbüssaâde ağaların­dan Mısrî Osman Ağa'ya ait 1031 (1622) tarihti onarım kitabesinden dolayı Mısır­lı Osman Ağa Çeşmesi adıyla da anılır. Eserin, yakınındaki Mahmud Paşa Külli­yesi'nin banisi. Fâtih Sultan Mehmed devri ricalinden Sadrazam Mahmud Pa­şa (ö. 1474) tarafından yaptırılmış ve in­şa kitabesinin sonradan konulmuş ol­duğu ileri sürülmekteyse de71 kitabenin, "Çünki devletle cülus eyledi Sultan Ahmed" şek­lindeki ilk mısraında adı geçen hüküm­darın, çeşmenin inşa tarihinden iki yıl kadar önce 1603'te tahta çıkan I. Ahmed olduğu açıktır. Ayrıca 7-10. mısralarda aktarılan bazı ayrıntıların yardımıyla da kitabede adı geçen Mahmud Paşa, Fâ­tih dönemindeki Mahmud Paşa'dan ayırt edilebilmektedir.

Kesme küfeki taşı cephenin eksenin­de sivri kemerli bir niş, kemerin üzerin­de de son mısraı ebcedle 1014 (1605) tarihini veren mermer inşa kitabesi bu­lunmaktadır. Bülbülî mahlaslı bir şairin on dört mısradan meydana gelen sülüs hatlı kitabe manzumesi on dört kartu­şa taksim edilmiş ve bunların altına iki kartuş daha eklenerek sağdakine "Ma­şallah", soldakine de "Tamir 19 Safer sene 1170"72 ibareleri yer­leştirilmiştir. Bu durum, söz konusu ona­rım sırasında kitabenin bütünüyle yeni­lendiğini göstermektedir. Kitabeyi taç­landıran beyzî madalyonun içindeki Ab-dülmecid tuğrası da çeşmenin bu hü­kümdar döneminde (1839-1861) bir da­ha onarıldığına işaret etmektedir. Sivri kemerli nişi yanlardan kuşatan ve nor­malde kitabeyi de yukarıdan kavraması gereken silme çerçevenin kitabenin bi­timinde kesintiye uğraması, bu hizadan itibaren kesme taş örgünün yerini tuğ­la örgüye terketmesi ve aynca nişin için­deki kaş kemerli iki maşrapalığın arası­na ampir üslûbunda dikdörtgen bir ay­na taşı yerleştirilmesi bu son onarıma ait olmalıdır.



Bibliyografya:

Tanışık. İstanbul Çeşmeleri, 1, 58-60; M. Ca-vit Baysun, Güzelce Mahmud Paşa Çeşmesi, İs­tanbul 1945; Affan Egemen. İstanbul'un Çeş­me ue Sebilleri, İstanbul 1993, s. 674; M. Ba­ha Tanman. "Güzelce Mahmud Paşa Çeşme­si', DBİsLA, III, 462-463.



GÜZELHİSÂRİ, MUSTAFA HULUSİ

(ö. 1253/1837) Hanefî fakihi ve mutasavvıf.

Güzelhisar (Aydın) vilâyetine bağlı De­nizli sancağının Buldan nahiyesinde doğ­du. Babasının adı Mehmed'dir. Mensu­bu olduğu tanınmış bir seyyidler ve âlim­ler ailesinden dolayı Murâdî nisbesiyle de anılmaktadır.

Tahsilini, Konyalı fakih Ebû Saîd el-Hâ-dimî'nin oğlu Abdullah el-Hâdimî'nin ya­nında tamamladı. Ardından önce Bul-dan'da. daha sonra Aydın'da ikamet ede­rek öğretim ve manevî irşad vazifesini sürdürdü. Fıkıh usulü, kelâm ve tasavvuf alanında derinleşen Güzelhisârî, Ebû Saîd el-Hâdimî'nin Mecâmicu'I-hakâ3ik"\ ile İbrahim el-Halebî'nin Halebî şağîr adlı eserine yazdığı haşiyelerle âlimler ara­sında şöhret kazanmıştır. Aynca mensup olduğu Nakşibendî tarikatından birçok kimseye icazet verecek kadar tasavvuf­la ileri derecede alâkası olmuştur.

Güzelhisârî Aydın'da vefat etti ve Ti-rekapısı Kabristanı'na defnedildi. Hilye-tü'n-nâcî adlı eserini 1241'de (1825). Menâfiu'd-dekâ'ik-i 1246 (1830) yı­lında tamamladığı73 göz önüne alınırsa bazı kaynaklarda ölüm tarihi için verilen 1215 (1800) yılının74 yanlış ol­duğu anlaşılır.

Eserleri



1- Menâfi'u'd-dekâ'ik fîşer­hi Mecâmici'I-hakâ3ik. Ebû Saîd el-Hâ-dimî'nin fıkıh usulüne dair Mecâmi'u'l-hakâ'ik adlı eserinin en güzel şerhidir ve Osmanlı medreselerinde Molla Hüs-rev'İn Mir^âtü'I-uşûl'ü yerine geçecek kadar meşhur olmuştur. Hâdimî'nin oğ­lu Abdullah'ın yarım kalan şerhinden de faydalanılarak hazırlanan eser basılmış­tır.75 Me-celle heyetinin kaynakları arasında yer alan Menâfi'ud-dekö'ik, Sava Paşa'-nın İslâm Hukuku Nazariyatı Hakkın­da Bir Etüd adlı eserinin temelini teşkil etmiştir. Güzelhisârî'nin daha geniş bir Mecâmicu'î-hakâ3ik şerhinin bulun­duğu da kaydedilmektedir.76

2- Hilyetü'n-nâcî. İbra­him el-Halebî'nin Halebî şağir diye bi­linen ibadetlere dair eserine yazdığı bir haşiye olup Osmanlı medreselerinde oku­tulan önemli kitaplardan biridir.77

3- Zübdetül-hakâ'ik. Bİrgivî'nin bir risalesinin şer­hidir.78

4- Mu'ribü'l-Avâmil. Yine Birgivî'ye ait el- cAvâmil"ın şerhidir.79

5- İcrâbü kelimâti'ş-şehâ-de ve'1-besmeie ve'1-hamdele ve kav-lihî tecâlâ: "Ve ercüleküm ile'l-kac-beyn".80 Eserin ilk bölümü ayrıca Risale fî f tâ­bi keîimâti'ş-şehâde adıyla müstakil olarak iki varak halinde istinsah edilmiş olup aynı kütüphanede kayıtlıdır.81

6- Risale fi'1-besmele.82

Kaynaklarda Güzelhisârî'nin ayrıca şu eserleri de zikredilmektedir: Hakîku'l-hakâ'ik fî şerhi Risâleti'l-Birgivî fi'l-cakâİd ve'1-ahlâk, Tuhfetü'n-nebî fî şerhi ve tercemeti'l - Fıkhı1-ekber îi-Ebî Hanîfe, Eşref ü'l - metâlib, Zevku'l-vişâl fî rü"'yeti'1 -cemâl.



Bibliyografya:

Güzelhisârî. Menâfi'u'd-dekâ'ik, s. 3; Os­manlı Müellifleri, II, 38; Serkîs, Mu'cem, II, 1578; Brockelmann, GAL, i, 478; Suppt., 1, 660; II, 428, 664; îzâhui-meknûn, I, 88, 261, 411, 421, 610; Hediyyetul-'âriftn, II, 454-455; 5ava Paşa, islâm Hukuku Nazariyatı Hakkın­da Bir Etüd ftrc. Baha Arıkan), Ankara 1956, I, 19-20; Kehhâle, Mucemü'l-muellifln, XII, 283-284; Ahmet Özel. Hanefi Fıkıh Alimleri, Anka­ra 1990, s. 72, 115; Kâmüsü'lalâm, I, 512; H. A. R. Gibb. "Muradı", İA, VIII, 654-655.



GÜZELYAZICI, ABDURRAHMAN ŞEREF

(1904-1978) Son devir din âlimlerinden, vaiz ve müftü.

6 Mayıs 1904'te Selânik'in Petriç ka­sabasında doğdu. Babası Petriç müder­risi İbrahim Edhem Efendi, annesi mü­derris ve hattat Hacı Ali Siyâmi Efendi1-nin kızı Latife Hanım'dır. Dört yaşında iken babasını, dokuz yaşında iken anne­sini kaybeden Abdurrahman Şeref, Bal­kan Savaşfndan dolayı ağabeyi Abdul­lah Hulusi ile birlikte Tekirdağ'ın Saray kasabasına göç etti (1912). İlk öğrenimi­ni Petriç'te ve Saray'da yaptı. Daha son­ra İstanbul'a giderek Dârü'l-hilâfeti'l-aliyye Medresesini (1924) ve Darülfünun İlahiyat Fakültesi'ni (1927) bitirdi. Bu ara­da Süleymaniye Kütüphanesi'nde açılan kütüphanecilik kursuna da katıldı.

Abdurrahman Şeref memuriyet hayatı­na Millet Kütüphanesinde başladı (1927), ayrıca Murad Molla ve Süleymaniye kü­tüphanelerinde de çalıştı. Ortaokul ve liselerde Türkçe, edebiyat ve din bilgisi öğretmenliği yaptı. 1948 yılında başlatı­lan İmam-Hatip mekteplerinin yeniden açılması çalışmalarına katkıda bulundu­ğu gibi İstanbul İmam-Hatip Okulu'nda tefsir, usûl-i fıkıh, hadis ve usûl-i hadîs dersleri verdi. 1950'de İstanbul İl Müf­tülüğü murakıplığına tayin edilen Güzel-yazıcı Şehzade, Valide (Aksaray), Beyazıt ve Fatih camilerinde vaizlik, 1963-1968 yılları arasında Fatih Camii'nde fahrî ha­tiplik görevlerinde bulundu. 1972'de ge­tirildiği İstanbul müftülüğü görevini öm­rünün sonuna kadar sürdürdü. 15 Ma­yıs 1978'de İstanbul'da vefat etti ve Edir-nekapı Şehitliği'nde mürşidi. Nakşiben­dî şeyhi Serezli Hacı Hasîb Efendi'nin ya­nına defnedildi. Güzelyazıcı'nın iki evlili­ğinden yedi çocuğu olmuştur.

Geniş bir kültür birikimine sahip iyi bir hatip ve başarılı bir şair olan Güzel-yazıcı'nın çok yönlü yetişmesinde, son devir Osmanlı âlim ve meşâyihini, edip ve şairlerini yakından tanımasının önem­li rolü vardır. Medrese ve tekke kültü­rünü sanat ve edebiyatla birleştirip zen­ginleştirdiğinden vaazlarında doyurucu olmuştur. Özellikle pazar günleri ikindi namazından sonra Beyazıt Camii'nde ver­diği vaazlarda kültür seviyesi yüksek bir cemaate hitap ederken esas amacı üni­versite gençliğini aydınlatmaktı. Güzel-yazıcının, Nûr süresinin 39-40. âyetle­rini esas alan ve yıllarca devam eden va­azları, küfrün psikolojisini veciz bir üslûpla sergilediği ve ateizmin çıkmazlarını ortaya koyduğu için yüksek tahsil gençliği üzerinde çok etkili olmuştur.

Eserleri.



1- Eylül Yapraklan83. Daha çok gençlik dönemine ait şiir­lerin yer aldığı bu eserini Güzelyazıcı hocası Tâhirülmevlevî'ye İthaf etmiştir. Ba­şarılı sayılan şiirlerin çoğu hece, bir kıs­mı da aruz vezniyle yazılmıştır.

2- Gönül Yolcuları.84 Yine hece ve aruz vezniyle kaleme aldığı gazel ve şar­kılardan oluşan bir şiir kitabıdır.

3- Ehl-i Sünnet İnanışının Değişmez Metinle­ri85. Müellif bu eserinde el-Fıkhü'l-ekber, el-'Akâ'idü'l-Adudiy-ye, el-cAkâ3idü'n-Nesefî, el-Kaşîde-tü'n-nûniyye ve el-Emâii gibi temel akaid risalelerinden faydalanmak sure­tiyle Ehl-i sünnet akidesinin esaslarını 137 madde halinde özetlemiş ve halkın din adına bid'at ve hurafeye sapmasını önlemeye çalışmıştır.

4- Din Dersleri86. Güzelyazıcı'nın. 1950 yılından itibaren Çapa Öğretmen Okulu'nda vermeye başladığı din bilgisi derslerini dikkate alarak hazırladığı bu eseri bir ders kitabından çok daha kapsamlıdır. Eserini İki cilt halinde tasarlayan müel­lif, 1. ciltte "Âmentü'de ifadesini bulan iman esaslarını işlemişse de II. cildin ya­zımını gerçekleştirememiştir.

5- Fatih Minberinden Mü'minîere Hutbeler87. 1963-1968 yıllan arasında Fatih Camii'nde okuduğu hut­beleri ihtiva eden bu eserde aşk dere­cesinde bir iman ve İhlasın, takva ölçü­sünde bir dindarlığın, İslâm ahlâk ve fa­zilet anlayışının insana kazandırdığı mut­luluğun her fırsatta vurgulandığı görül­mektedir.

Güzelyazıcı'nın bunlardan başka he­nüz yayımlanmamış Dîvân-ı Şeref, Ba­har Dallan, Hakikat Çiçekleri, Telden Tele ve Abdülhak Hâmid'in Makher'ine nazire olarak yazılmış Mezar adlı şiir ki­tapları ile Yeni Türk Aruzu, Ruh Hak­kında Söylenenler, Rüyalar ve Tabir­ler, Hakikat ve Görüşler adlı araştır­maları vardır.



Bibliyografya:

İstanbul Müftülüğü arşivinde bulunan özlük dosyası; "İstanbul Müftüsüyle Bir Mülakat", Büyük Gazete, İstanbul 11 Cemaziyelâhir 1396, s. 1, 15; Meserret Diriöz. "Abdurrahman Şe­ref Güzelyazıcı", Diyanet Dergisi, XVIII/2, An­kara 1979, s. 117-120; "Alimin Sanatkârı: Ab­durrahman Şeref Güzelyazıcı", İslâmî Edebi­yat, sy. 4, İstanbul 1990, s. 27-29 [maddenin yazımında Güzelyazıcı'nın ailesinden alınan bil­gilerden de faydalanılmıştır).





Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   37
Orklarla döyüş:

Google Play'də əldə edin


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə