Kervansaray

Sizin üçün oyun:

Google Play'də əldə edin


Yüklə 1.29 Mb.
səhifə21/49
tarix30.12.2018
ölçüsü1.29 Mb.
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   49

KETTANI, MUHAMMED B. CA'FER

Ebû Abdillâh Muhammed b. Ca'fer b. İdrîs el-Kettânî el-Hasenî (1857-1927) Hadis âlimi.

Fas'ta doğdu. Ebû Abdullah Muham­med b. Abdurrahman el-AIevî, Ebû Ab­dullah İbn Sûde (Muhammed b. Abdülvâ-hid), Ebü'l-Abbas Ahmed b. Muhammed es-Sicilmâsî, Ebû Abdullah İbn Cellûn, Ebü'l-Abbas Ahmed b. Ahmed el-Bennânî ve Ebü'l-Hasan Ali b. Zahir el-Veterî gibi âlimlerden ders aldı. Babasından yaklaşık yirmi defa Şahîh-i Buhârî'yı dinledi. Bu hocalarından ve diğer bazı hocalardan birçok hadis kitabı dinleyerek icazet aldı, bu alanda derinleşti. 1904'te Hicaz'a se­yahat etti. Habîbürrahman el-Hindî el-Medenî, Ahmed b. İsmail el-Berzencî; Şam'da Muhammed Emîn el-Baytâr, Ce-mâleddin el-Kâsımî, Yûsuf b. İsmail en-Nebhânî; Mısır'da Selîm el-Bişrî, Abdur­rahman eş-Şirbînîve Şemseddin Muham­med b. Muhammed el-Mîrgânî gibi âlim­lerden faydalandı. 1907'de tekrar hacca gitti ve ertesi yıl memleketine döndü. 1910"da ailesini de alarak Medine'ye göç etti; burada on yıl kaldıktan sonra Şam'a yerleşti. 1926 sonlarında Fas'a döndü ve 21 Mart 1927'de vefat etti.

Özellikle hadis sahasında zamanın en Önde gelen âlimlerinden biri olan Kettâ-nî. diğer birçok eser yanında Kütüb-i Sü­te n'ın büyük kısmını semâ yoluyla almış ve aynı şekilde rivayet etmiştir. Tasavvuf alanında da bilgi ve tecrübe sahibi olup Batı ve Doğu İslâm dünyasında birçok şeyh ile tanışmış, onlar vasıtasıyla çeşitli tarikatlara intisap etmiştir. et-Terâtîbü'l-idâriyye ve Fihrisü'l-fehâris adlı eserle­riyle tanınan halasının oğlu Abdülhay el-Kettânî'nin dedesi Şeyh Muhammed b. Abdülvâhid. babası Abdülkebîr b. Mu­hammed el-Kettânî, Mâülayneyn, Ebû Bekir el-Haddâd. Şemseddin el-Mîrgânî ve Abdülhâdî el-Avvâd bunlardan bazıla­rıdır. Kendisinden ders veya icazet alan­lar arasında Abdülhay el-Kettânî. Yûsuf b. İsmail en-Nebhânî, Muhammed Zâhid Kevserî, Saîd T^yyib el-Cezâirî ve Muham­med b. Muhammed Mahlûf gibi âlimler yer almıştır. Selef akidesine bağlı olan Kettânî müteşâbihâti te'vil etmez, bun­larla ne kastettiğini ancak Allah'ın bilece­ğini söylerdi- Fıkıhta Mâliki mezhebini ta­kip etmekle birlikte müctehid bir âlimdi ve zaman zaman mezhep fıkhına aykırı da olsa kendi içtihadına göre amel eder­di. Taklit düşüncesinin özellikle son yüz­yıllarda fıkhın donuklaşmasına yol açarak müslümanlann problemlerinin çözümü­nü zorlaştırdığını, bunu aşmak için temel kaynaklara dönmek gerektiğini belirtmiş­tir.265 Başta hadis olmak üzere İslâmî ilimlerin çeşitli dallarındaki vukufu ve eserleriyle şöhret bulan Kettânî'ye dair irili ufaklı muhtelif çalışmalar yapılmış, birçok kaynakta biyografisine yer verilmiştir.266



Eserleri.

Kettânî hadis, tarih, fıkıh, ta­savvuf, ahlâk ve tefsir konularında birkıs-mı risale mahiyetinde altmışı aşkın eser kaleme almış olup 267 bunlardan ba­sılı olanların belli başlıları şunlardır:



1. el-Ezhârü 'l^âlıreti'l-enfâs bi-zikri baf-zı mehâsini Kutbi'l-Mağrib ve tâci me-dînetiFâs (Fas 1307, 1314). İdrîsîler Hü­kümdarı II. İdris'in biyografisine dairdir.

2. Selvetü'I-enfâs ve muhaddeşetü'l-ehyâs bi-men ukbire mine'I-'ulemâ ve'ş-şulehâ3 bi-Fâs.268 On altı yılda telif edilen eser, aslen Faslı olan veya dışarıdan Fas'a gelip orada medfun bulunan ulemâ ve meşâyihin biyografi-siyle ilgili olup şehrin mahallelerine göre düzenlenmiştir. Fas'ın dinî ve tarihî gelişimi, topografyası bakımından önemli bir kaynak olmakla birlikte hurafe mahiyetin­de bazı kıssalar ihtiva etmesi sebebiyle eleştirilmiştir.269 Abdülhay el-Kettânî'nin riâmü'l-tıâzır ve'l-ât bi-mâ fi's-Selve mine 'î-henât adıyla bu esere yazdığı zey­lin Merakeş'te özel bir kütüphanede oldu­ğu 270 Ket-tânî'nin ayrıca matbu bir nüshanın üzeri­ne notlar düştüğü 271 kaydedilmek­tedir.272 Rene BassetSel-vetü'l-enfûs'm kaynaklarıyla ilgili bir ça­lışma yapmış 273 Rabat el-Hizânetü l-âmme de eserin şahıs indeksini hazırlatmıştır (Rabat 1966).

3. Bulûğu'l-merâm bi-be-yânimâ tenfiru minhü'l-melâ'iketü'l-kirâ. 274

4. Şifâ'ü'l-eskâm ve'1-âlâm bi-mâ yükeîîiru mâ tekaddeme ve mâ te'ahhare mine'z-zünûbi ve'1-âsâm.275

5. Naşîhatü ehli'Us-lâm: İslâm devletinin çöküşünün ve yeni­den yükselmesinin sebepleri üzerine ilmî bir araştırmadır. 276

6. Naz-mü'1-mütenâşİT mine'l-hadîsi'l-müte-vâtir.277 Lafız veya mâna bakımın­dan mütevâtir kabul edilen 310 hadisin yer aldığı eser. Süyûtî'nin aynı konudaki el-Ezhârü'1-mütenâşire'sinin tekmile-si mahiyetinde olup onda bulunmayan 200'den fazla hadis ihtiva etmektedir.

7. ed-Dicâme fî ahkâmı sünneti'1-imâme. 278

8. el-EkövM'l-mufaşşale li-beyâni hâli hadîsi'1-ibti-dâ' bi'1-besmele (Medine I 329).

9. er Risâletü'l-müstetrafe li-beyâni meşhû-ri kütübi's-sünneti'l-müşerrefe. Klasik hadis literatürüne dair en geniş çalışma olup eserde. II-X1V. (VIII-XX.) yüzyıllar ara­sında yaşayan 600 kadar müellif ve bun­lara ait 1400 civarında eser hakkında bilgi verilmiştir. Telifinden dört yıl sonra yayım­lanan er-Risâietü'1-müstelrafe (Beyrut 1 332) daha sonra da basılmış (Karaçi 1 379/1959) ve müellifin torunu Muham­med Muntasır el-Kettânî tarafından da bir neşri gerçekleştirilmiştir.279 Eseri Türkçe'ye çeviren Yusuf Özbek280 kitapların baskıları, kütüphane numaraları veya

anıldıkları kaynakları dipnot halinde be­lirtmek, yanlış bilgileri tashih etmek ve müellifin söz etmediği birçok kitap hak­kında bilgi vermek suretiyle eserin hac­mini oldukça genişletmiştir.



10. İ'Iânü'I-hücce ve ikömetü'l-burhân 'alâmerfi mâ 'amme ve feşâ min istimali cuşbe-ti'd-duhân (Dimaşk 1411/1990). Sigara içmenin haramlığmin ileri sürüldüğü bir eserdir.

11. en-Nebzetü'1-yesîretü'n nâfi'a elletî hiye li-estâri ahvâli'ş-şıf-beti'l-Kettâniyye râfica. Müellifin men­sup olduğu Kettânî ailesine dair olup so­nunda kendi hayatıyla ilgili bilgilere de yer verilmiştir. 1900 yılında kaleme alınan eserin müellif hattı nüshası el-Mektebe-tü'1-Ahmediyye'de bulunmaktadır. 281

12. el-Mevlidü'n-nebevî. Fas ve Rabat'­ta birçok defa basılmıştır.

13. el-Yümn ve'1-is'âd bi-mevlidi hayri'l-cibâd (Ra­bat 1926).

Bibliyografya :

Kettânî, er-Risâletü'l-müstetrafe, neşrede­nin girişi, s. e-y; Mahlûf, Şeceretü'n-nûr, s. 436-437, 468; Serkîs. Muccem, 11, 1545-1546; Brockelmann, GAL SuppL, II, 890-891; Abdüs­selâm b. Abdülkâdir İbn Sûde. Delîtü mü'erri-hi'l-Mağribi't-akşâ, Dârülbeyzâ 1960-65, i, 68, 109, 123-124; II. 356; ayrıca bk. İndeks; a.ınlf., khâfü'l-mütâH' bî-uefeyâti aclâmi'l-karni'ş-şâ-liş'aşerue'r-râbi11 (Meusû'atü a'lâmİ'l-Mağrib içinde, nşr. Muhammed Haca), Beyrut 1417/ 1996, Vlll, 2961-2964; Abdülhay el-Kettânî. Fih­risü'l-fehâris, I, 515-518; a.mlf.. et-Terâttbü'l-idâriyye (Özel), tercüme edenin önsözü, I, s, XV; FevzîAbdürrezzâk, el-MaLbûcâtü't-!ıaceriy-ye fı'l-Mağrib, Rabat 1406/1986, s. 171; M. Ab-düllatîf Salih el-Ferfûr, A'lâmü Dımaşk, Dımaşk 1408/1987, s. 286-287; Muhammed el-Menû­nî, el-Meşâdirü'l-cArabiyye li-tânhi'l-Mağrib, Muhammediye 1410/1989, II, 209-210, 216, 221, 223, 226, 265; M. Zâhid el-Kevserî, et-Taly rîrü 'l-ueclz fi mâ yebteğîhi'l-müstecîz (nşr. Ab-dülfettâh Ebû Gudde], Halep 1413/1993, s. 78-79; Zeki M. Mücâhid, el-Aclâmü'ş-Şarkıyye, Beyrut 1994, I, 367-368; Muhammed b. Abdul­lah et-Telîdî, Türâşü'l-Meğâribe fî'l-hadişi'n-ne-beut, Beyrut 1416/1995, s, 73, 83, 143, 150, 197, 289; ayrıca bk. İndeks; Muhyiddin Atiyye v.dğr.. Delîtü mü'eilefâti'l-hadîş, Beyrut 1416/ 1995, 1, 320; II, 578, 643; F. J. Harahap. "The Fatvvâ of Muhammad Bin Ja'far al-Kattani Concerning with the VVearing of the Turban", /Q,XLM/3 (1993], s. 188-199; A. Faure. "al-Kattâni",E/2(lng.),IV, 774.r-|Ahmet Özel






Dostları ilə paylaş:
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   49
Orklarla döyüş:

Google Play'də əldə edin


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə