Etik Etik Tıp etiği Deontoloji



Yüklə 445 b.
tarix28.08.2018
ölçüsü445 b.
#75544



Etik





Etik, Yunanca ethos sözcüğünden gelmektedir.

  • Etik, Yunanca ethos sözcüğünden gelmektedir.

  • “Ahlak kuramı”, “teorik ahlak”, “değerler felsefesi” diye adlandırılan bir terimdir.

  • İyonyalı filozoflardan bu yana “iyi” ve “doğru” kavramlarının ne olduğunu, mutlak iyi, mutlak doğru olup olmadığını ve bunlara ulaşıp ulaşılamayacağını araştıran zihinsel bir çabadır.



Etik, ahlaki değerlerle ilgili sorulara yanıt arar. Bu sorular:

  • Etik, ahlaki değerlerle ilgili sorulara yanıt arar. Bu sorular:

  • SORULARI;

  • İyi ve kötü nedir? Nasıl olanaklıdır?

  • Doğru ve yanlış nedir? Nasıl olanaklıdır?

  • Evrensel ve mutlak bir iyiden ya da kötüden söz edilebilir mi?

  • İnsan aklı iyiyi ve kötüyü bilebilir mi? Bilebilirse nasıl?



Türkçe'deki ahlak sözcüğü geniş bir anlam

  • Türkçe'deki ahlak sözcüğü geniş bir anlam

  • yüküne sahip. Çoğu Batıdilinde "moral" ve "etik" olarak iki ayrı sözcükle ifade edilen her iki farklı anlamı, yalnız "ahlak" sözcüğü ile karşılamaya çalışmaktayız . Geniş kapsamlı bir tek sözcük yerine, dilimize girmiş karşılıklarını ayrı ayrı kullanmak, şimdilik daha doğru görünmektedir.



Ödev ve yükümlülükler

  • Ödev ve yükümlülükler

  • Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, 1928

  • Tıbbi Deontoloji Tüzüğü, 1960

  • Nufüs Planlaması Hk. Kanun, 1983

  • ...











Biyolojik bilimler ve tıp da içinde olmak üzere bütün insan etkinliklerinde ortaya çıkan değer sorunlarının ele alındığı alan

  • Biyolojik bilimler ve tıp da içinde olmak üzere bütün insan etkinliklerinde ortaya çıkan değer sorunlarının ele alındığı alan

  • Ego (insan) merkezli yaklaşım yerine “ekomerkezlilik” (canlılık)

  • Tıp etiği, iletişim etiği, yönetim etiği, çevre etiği…





Tıp etiği

  • Tıp etiği

  • Tıbbi deontoloji

  • Biyomedikal etik, biyoetik

  • Yasal süreçler, hukuk

  • Tıbbın değerler atmosferi

  • Etiket kurallar

  • ...



İlk hekimlik uygulamaları… yaşamak

  • İlk hekimlik uygulamaları… yaşamak

  • M.Ö. 2000 İmhotep… hekim andı

  • 1803 Thomas Percival tıp etiği

  • 1834, Jeremy Bentham deontoloji

  • Etik bildirgeler: helsinki, malta, bali

  • Etik kurullar



Hekim- Hasta İlişkileri

  • Hekim- Hasta İlişkileri

  • Araştırma-Yayın Etiği,

  • Etik Kurullar

  • Gen-etik

  • Tıp ve İnsan Hakları

  • Organ Aktarımları

  • Ötanazi, Canlandırma uygulamayınız komutları (“DNR Order” ları)



Sorunun ortaya çıkış zamanına göre

  • Sorunun ortaya çıkış zamanına göre

  • Sorunun yaşandığı kişi/alana göre: çocuk, kadın, yaşlı, klinik, temel bilimler

  • Sorunun ortaya çıkış nedenine göre: bilimsel teknik gelişmeler, sınırlı kaynaklar, kültür/bakış açısı, ekonomi, politika



1- Geçmişte var olan ve günümüze kadar gelen etik sorunlar

  • 1- Geçmişte var olan ve günümüze kadar gelen etik sorunlar

  • 2- Geçmişte var olan ancak çeşitli nedenlerle farklılaşan etik sorunlar

  • 3- Günümüzde ortaya çıkan yeni sorunlar



Hasta Mahremiyeti

  • Hasta Mahremiyeti

  • Ötenazi

  • Öjeni kavramı ve ilgili uygulamalar

  • Kürtaj



Hasta sırrı, gizlilik

  • Hasta sırrı, gizlilik

  • Yaşam ve ölüm kavramlarının tanımındaki değişim nedeniyle

  • Gebeliğin sonlandırılmasıyla ilgili

  • Hekimlerin ölüm cezalarına katılımı ilg

  • …..



Yeni/farklılaşan kavramlar, sağlık, insan hak

  • Yeni/farklılaşan kavramlar, sağlık, insan hak

  • Hasta hakları

  • Yardımcı üreme teknikleri

  • Organ ve doku transplantasyonu

  • Genetik araştırmalar

  • Prenatal tanı

  • Kök hücre çalışmaları

  • Araştırma ve yayın etiği

  • Aile içi şiddet

  • Kızlık zarı incelemesi



Tıp uygulamaları sırasında ve ondan dolayı ortaya çıkan etik sorunları tanımak, kavramak, çözümlemek ve çözüm yolları üretmek amacındadır.

  • Tıp uygulamaları sırasında ve ondan dolayı ortaya çıkan etik sorunları tanımak, kavramak, çözümlemek ve çözüm yolları üretmek amacındadır.

  • Tıp etiği soruları açık uçlu olduğundan kesin cevaplar elde etmekten çok güvenilir, tutarlı ve haklı çıkarılabilir değerlendirmelerle uygulanabilir önerilere ulaşmaktır.



    • Etik sorunun fark edilmesi
    • Etik sorunun tanımlanması
    • Duruma ilişkin verilerin toplanması ve söz konusu olan değerlerin saptanması
    • Eylem seçeneklerinin saptanması
    • Eylem seçeneklerinin değerlendirilmesi
    • Belirli bir eylemde karar kılınması
  • . Gerektiğinde danışmanlık alınması



Etik Kurullar

  • Etik Kurullar

  • Etik sorunun fark edilmesi

  • Yol gösterilmesi



Zarar vermemek

  • Zarar vermemek

  • Yarar sağlamak İlkeci

  • Özerkliğe saygı Etik

  • Adalet

  • Sır saklama

  • Tıbbi bakım

  • Güvenilirlik

  • Dürüstlük

  • Doğruluk

  • ...



Erdem Etiği (Davranışın değerlendirilmesi)

  • Erdem Etiği (Davranışın değerlendirilmesi)

  • Ödev Etiği (Kant’ın ödev ahlakı)

  • Sonuçsalcı Etik (Telojik etik)

  • İlkeci Etik

  • Feminist Etik

  • Anlatısal Etik



Sonuçsalcı değildir.

  • Sonuçsalcı değildir.

  • Önemli olan insanların erdemli kabul edilen davranışları (dürüstlük, adalet, doğruluk, yardımseverlik, sadakat, sözünü tutmak, fedakarlık, başkalarına saygı vs.) sergilemeleridir.

    • Bu davranışların sonunda kişinin kendisine ya da topluma fayda ya da zarar gelmesi önemli değildir.
      • Örn: yanan bir evde mahsur kalan bir çocuğu kurtarmanın çok riskli olduğunu bile bile yangına dalıp çocuğu kurtarmadan kendiside yanan bir kişi sonunda faydalı bir eylem yapmamıştır. Üstelik bir yerine iki kişi ölmüştür ancak bu eylem toplum tarafından erdemli bir davranış olarak yüceltilir.


Deon-toloji

  • Deon-toloji

  • Görevler, yükümlülükler ve ilkelere odaklanmak.

  • Kararların “sonucunun iyi” olmasından ziyade karardaki “niyetin doğru” olmasını savunur.

  • Doğru kararı verme işi belli başlı soyut evrensel ilkelere dayandırılır.

  • Davranışımız herkesin uyabileceği evrensel bir ilke olabilir mi?



Evrensel doğrular vardır. Ve bunlar zaman ve şartlara göre değişmez, iş ahlakı göreceli olamaz.

  • Evrensel doğrular vardır. Ve bunlar zaman ve şartlara göre değişmez, iş ahlakı göreceli olamaz.

  • Bazı şeyler sonuçları ne olursa olsunkötü” eylemlerdir:

    • Örn: Yalan söylemek, öldürmek, tecavüz etmek, işkence etmek, soykırım yapmak vs.


Deontolojik yaklaşımın karşıtıdır.

  • Deontolojik yaklaşımın karşıtıdır.

  • Bir eylem kendi başına iyi veya kötü değildir. O eylemi iyi veya kötü yapan eylemin sonuçlarıdır.

    • Örn: bir insana acı vermek eğer acı verici eylem tedaviyle sonuçlanıyorsa iyi, yaralanmayla sonuçlanıyorsa kötüdür.


A. Faydacılık (Utilitarianism) eğer sonuçlar herkesin veya çoğunluğun faydasınaysa

  • A. Faydacılık (Utilitarianism) eğer sonuçlar herkesin veya çoğunluğun faydasınaysa

  • B. Başkalarını düşünme (Altruism): eğer sonuçlar diğer kişilerin faydasınaysa;

  • C. Egoizm (Egoism): eğer sonuçlar bireyin kendisine fayda sağlıyorsa



Faydacı yaklaşıma göre; daha büyük bir kötülükten kaçınmak için daha az kötü olan şeyler hoş görülebilir.

  • Faydacı yaklaşıma göre; daha büyük bir kötülükten kaçınmak için daha az kötü olan şeyler hoş görülebilir.

      • Örn. Kanser hastası yalan söylemek
  • Bir şeyin iyiliğine karar verirken o eylemin sonucunda ortaya

  • çıkacak iyiliğin kötülüğe oranına bakılır.



Tom L. Beauchamp ve James F. Childress

  • Tom L. Beauchamp ve James F. Childress

  • Vaka temelli bir yaklaşım

  • Liberal anlayış

    • Özerklik, aydınlatılmış onam
    • Helsinki bildirgesi, denek hakları…
    • Hasta hakları


Feminist Biyomedikal Etik

    • Feminist Biyomedikal Etik
    • Toplumsal cinsiyet (gender)
    • Özellikle, kadın ve üreme sağlığı ile ilgili konular
    • Cinsiyet ayrımcılığı
    • Farklılık
    • Bakım
    • Eşitlik


Bütün güzel ilkeler

  • Bütün güzel ilkeler

  • yol gösteren deniz fenerlerine

  • benzerler

  • ve ancak

  • limanın yolunu bilenlerin işine yararlar.

  • Fayol






Yüklə 445 b.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə