Koku fizyolojiSİ Dr. Özge Bozkurt



Yüklə 445 b.
tarix04.11.2017
ölçüsü445 b.


KOKU FİZYOLOJİSİ


Koku duyusu

  • Günlük hayatta sürekli olarak kullanılan önemli bilgiler sağlar

  • Yiyeceklerin varlığı, alınan zevk ve tehlike hakkında bilgi verir

  • Yiyeceklerin sindirimi ve kullanımı için gerekecek olan fizyolojik değişiklikleri başlatır



Koku duyusu

  • Buck ve Axel 1991, genlerde 1000 kadar koku reseptörü

  • İnsanlar, hayvanlardan daha fazla koku ayırt etme yetisine sahip

  • Koku moleküllerini ayırt etmede eğitimli olan koku uzmanları, 300-5000 farklı koku

  • Degustatörler 100’den fazla tad bileşenini ayırt edebiliyor



Koku duyusu

  • Tad olarak algıladığımız lezzet çeşitleri, çiğneme ve yutma sırasında burun boşluğun arkasındaki olfaktör sisteme ulaşan uçucu moleküllerle; acı , tatlı, tuzlu , ekşi moleküllerin karmaşık karışımlarından oluşur



Koku duyusu komponentleri

  • Algı ve tanıma

  • Adaptasyon

  • Hafıza

  • Emosyon



Koku duyusu- Algı ve tanıma

  • Burun solunan havayı,

    • Filtre eder
    • Isıtır
    • Nemlendirir


Koku duyusu - Algı ve tanıma

  • Koku almak için suda ya da yağda eriyebilen bileşiklerin burun mukozasına teması gerekir

  • Yüksek oranda emilen kimyasallar, düşük koku oluşturma etkinliğine sahip

  • Etkin bir koku uyarımı için burun hava akımı gerekmektedir



Koku duyusu - Algı ve tanıma

  • Koku sirke gibi keskinse, trigeminal sinir uçları ile algılanır ve ağrı cevabına yol açar

  • Koku sinyallerinin, yemek alımı, ısı regülasyonu ,uyku siklusu, görme, işitme ve tat alma ile ilgili bölgelere iletilir



Koku duyusu - Algı ve tanıma

  • Koku algılama hücreleri:

    • Dış dünya ile direkt ilişkidedir, bariyer yoktur
    • Beyinle direkt iletişim kurar
    • Kokuyu ileten sinirler organizmadaki en ince ve yavaş sinirlerdir, diğer duyulara oranla algı biraz gecikir


Koku duyusu - Algı ve tanıma

  • Koku algısının retinası: koku epiteli

    • 3 çeşit hücre
      • destek hücreleri
      • bazal hücreler
      • koku algı sinirleri




Koku duyusu- Algı ve tanıma

  • Her sinir hücresi yalnız bir tür koku resptörünü algılar



Koku duyusu - Algı ve tanıma

  • Koku duyusu sinirleri koku yakalamak için özelleşmiştir

  • Mukus,

    • Gerekli molekülleri ve iyonik ortamı sağlar
    • Çözünebilir, koku bağlayan proteinler bulunur
    • Molekül yoğunlaştırma, taşıma uzaklaştırma görevini


Koku duyusu - Algı ve tanıma

  • Koku duyusunun ilk basamağı burundaki koku duyu sinirlerinde başlar.

  • Bu sinirler burun boşluğunun arkasında 5 cm2 lik bir alanı kaplayan özelleşmiş bir yapıda bulunmaktadır









Koku duyusu - Algı ve tanıma

  • Koku bilgisi beyindeki koku merkezine ulaştığında , beyin daha önceki deneyimlerle belirlenmiş olan şifreleri çözerek kokunun tanınmasını sağlar



Koku duyusu –Algı ve tanıma

  • Beyine ulaşan koku bilgisi

  • duygusal ve dürtüsel merkezlerle de iletişir

  • Kokunun davranış ve duygular üzerindeki etkileri bu bağlantılarla açıklanabilir



Koku duyusu - Adaptasyon

  • Reseptörün hissizleşmesi:

    • Hoş olmayan bir kokuya sürekli maruz kalınırsa bir süre sonra fark edilmez olur
    • Temiz havada bir süre kaldıktan sonra aynı koku tekrar ayırt edilebilir


Koku duyusu - Hafıza

  • 100 000 farklı koku etkenini nasıl algılayabiliyoruz?



Koku duyusu - Hafıza

  • Beyin, insan yaşamında önemli kabul ettiği kokuları unutmaz

  • Özellikle çocukluk döneminde gençlik dönemlerinde alınan kokular unutulmaz

  • Kokular anıları canlandırabilir



Koku duyusu - Duygulanım

  • Kokular hafıza için en iyi uyaran mıdır?

  • Görme, dokunma ve tat alma da hafızayı uyaran duyulardır

  • Koku ile ortaya çıkan hafızanın duygulanımda ayrı bir yeri vardır



Koku duyusu - Duygulanım

  • Olfaktör hedoni (koku alma hazzı)

    • Aşina olma ve yoğunluk
    • Önceden defalarca koklanan kokulardan hoşlanma eğilimi
    • Yoğunluğun kokudan hoşlanma ile ilginç bir ilişkisi vardır


Koku duyusu - Duygulanım

  • Olfaktör hedoni (koku alma hazzı)

    • Doğuştan mı, öğrenilir mi?
      • Çocuklukta şahit olunan olaylar
      • Kültürel yapı
      • Yaş , cinsiyet
      • Öğrenilmiş nefret
      • Deneyim
      • çağrışım
    • kokular arasında güçlü etkileşim vardır


Koku duyusu - Duygulanım

  • Olfaktör hedoni (koku alma hazzı)

    • Doğuştan mı, öğrenilir mi?
      • Trigeminal uyaranlardan kaçma
      • Mensturel senkron


Koku duyusu - Duygulanım

  • Bazı türler feromon adı verilen türe özgü kimyasallar salarlar

  • Feromonlar kendi türlerinden olan diğer bireylerin cinsel ve toplumsal davranışı ile üreme fizyolojisi üzerinde çok önemli rol oynarlar



Koku duyusu - Duygulanım

  • Feromonlar bazı türlerde (sığır domuz fare..vs)

      • Puberte zamanını ayarlar
      • Erkek ve dişinin üreme ile ilgili davranışlarını etkiler
      • Dişinin yavrusuna karşı davranışlarında rol oynar
      • Kaynağı idrar ve bazı dış salgılardır


Koku duyusu - Duygulanım

  • İnsanlarda ter ve vajinada feromonlar olduğunu gösteren çalışmalar var

  • ABD de yapılan bir araştırma da insanların feromonlar salgıladığı, karşı cins üzerindeki cazibeyi artırdığını göstermektedir



Koku duyusu - Duygulanım

  • Vemoronazal organ

    • Feromonların algılanmasını sağlayan, temel koku sisteminin dışında bir de aksesuar koku sistemi vardır.
    • İnsanda vemoronazal sistemin anne karnında iken var olduğu ancak gelişim sürecinde gerilediği düşünülmektedir.


  • İnsanların beden kokuları ile iletiştiği bilinmektedir.




Yüklə 445 b.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə