LojiSTİk sektöRÜnde insan kaynaklari yönetiMİ



Yüklə 20,45 Kb.
tarix17.01.2019
ölçüsü20,45 Kb.
#99363

Türkİye BİLİŞİM Sektöründekİ mesleklerin Holland Karİyer Koduna bağlı olarak belirlenmesi VE türkiye’deki lise öğrencilerinin holland kariyer koduna göre analizi
Orhan Gökçöl 1, F. Tunç Bozbura2

Özet - Türkiye'de hzla gelişen sektörler arasında olan Bilişim sektörünün kapsadığı mesleklerin belirli bir bilimsel bir alt yapıya bağlı olarak tanımlanması için bir araştırma yapılmıştır. Dünyada meslek tanımlarının kodlanması konusunda kullanılan Holland’ın “Mesleki Tercih Teorisi“ bu araştırmada ana model olarak kullanılmış ve bilişim ile ilgili meslekler belirlenmiştir. Daha sonra ise 2002-2004 yılları arasında 60.000 lise öğrencisine kariyer testi uygulanarak, bu öğrencilerin Holland Kariyer Kodu’na göre analizleri yapılmış ve Bilişim sektöründe başarılı olabilecek öğrencilerin istatistik verileri bulunmuştur. .Bu araştırma sonucunda TürkiyeBlişim sektörü için gerekli insan kaynağının bir haritası çıkarılmıştır.
Anahtar Kelimeler Bilişim sektörü, meslek tanımları, Holland Kariyer kod sistemi, kariyer yönetimi, KET testi

giriş

Dünyada tanımlı 45.000 üzerinde meslek vardır. Bu mesleklerin sınıflandırılması, özeliklerinin belirlenmesi ve çalışma koşullarına göre, bu mesleklerde başarılı olacak insan özelliklerinin saptanması uzun yıllardır bilim dünyasını meşgul eden bir problemdir. Bu problem için çözüm modelleri sunanlar arasından Dr. John Holland’ın çalışması öne çıkmaktadır (1). Dr. John Holland tarafından geliştirilen “Mesleki Tercih” teorisi, insanların eğilimleri ile mesleklerin özellikleri arasında bir bağ oluşturmuştur. Holland altı adet kariyer eğilimi tanımlamış ve bunları meslekler ile bağdaştırmıştır (2). Bu çalışmada Türkiye'de Bilişim sektörünün kapsadığı meslekler Holland kariyer koduna göre belirlenmiş ve 2002-2004 yılları arasında 60.000 lise öğrencisine yapılan kariyer testinin sonuçları ile bilişim sektörünün ihtiyacı olan insan kaynakları arasındaki istatistiksel ilişki ortaya çıkarılmıştır.



Dünyada meslek tanımlarının kodlanması konusunda kullanılan Holland’ın “Mesleki Tercih” teorisi bu araştırmada ana model olarak kullanılmış ve bilişim ile ilgili meslekler tanımlanmıştır. Bu araştırma sonucunda Türkiye Bilişim sektöründeki temel meslekler (iş tanımları) tanımlanmıştır. Bilişim meslek tanımlarına girmeden önce Holland’ın “Mesleki Tercih Teorisini” incelemek yerinde olacaktır.
MESLEKİ TERCİH TEORİSİ
Holland bireyin ilgi, istek, tutum ve yetenek farklılıklarını dikkate alarak 6 adet mesleki eğilim tanımlamıştır. Bunlar sırası ile Gerçekçi mesleki eğilim, Araştırmacı mesleki eğilim, Artistik mesleki eğilim, Sosyal mesleki eğilim, Girişimci mesleki eğilim ve Geleneksel mesleki eğilim. Bu meslek eğilimleri ile ilgili özellikler şunlardır:


  1. Gerçekçi (realistik) meslek eğilimi: Bu eğilime sahip olan bireyler, atletik ve mekanik yetenekleri yüksek kişilerdir. Fiziksel etkinliklere yoğunlaşan, el becerisi gerektiren mesleklere ve alanlara yönelirler. Araçlarla, makinelerle, elektrikli aletler ile iş yapmaktan hoşlanırlar. Nesnelerin işlevselliği ve amaçları ilgilerini çeker. Fiziki objeler ile çalışmaktan hoşlanırlar, sanal ortam veya işlerden çekinirler. Problemlere somut yaklaşırlar, kapalı alanlarda oturmak, çalışmak ve dinlenmekten hoşlanmazlar, doğada vakit geçirmekten, hatta çalışmaktan hoşlanırlar. Yapısallıktan ve belirgin olandan zevk duyarlar. İletişimlerinde basit, doğrudan ve doğal olmak ön plandadır. Kişiler arası ilişkilerde genellikle mesafelidirler, yoğun sosyal etkileşimi tercih etmezler. Bireysel sürdürülebilen aktiviteler hoşlarına gider. Nesneler, araçlar, makineler, bitki ve hayvanlarla ilgilenen ve bunların düzenli ve sistemli olarak yönetilmesini gerektiren ortamlarda çalışmaktan zevk duyarlar.

  2. Araştırmacı (investigative) meslek eğilimi: Bu eğilime sahip olan bireylerde muhakeme yetenekleri güçlüdür, eleştirel düşünce yapısına sahiptirler, yeni fikir ve çözümlere açıktırlar. Araştırmayı, gözlem yapmayı, analiz etmeyi, belirsizlikleri incelemeyi, yaratıcı problem çözmeyi hayat felsefesi edinmiş bireylerdir. Birbirini tekrar eden işlerden uzak dururlar. Estetikten çok, işlevselliğe ve amaca ulaşmaya önem verirler. Teori geliştirmeyi ve özellikle bilimsel çalışmayı severler, çeşitli ve derin ilgi alanlarına sahiptirler. Ancak aile güvenliği, arkadaşlık gibi değerler onlar için öncelikli sıralarda değildir. Analitik olmaya ihtiyaç duyan, problem çözmede çok fazla olanak sağlayan, karmaşık, bilgi edinmeyi, gerektiren faaliyetlerde bulunabilecekleri iş ortamlarını tercih ederler.

  3. Artistik (artistic) meslek eğilimi: Sanatsal yönlerle kendilerini ifade etmeyi seven kişilerdir. Kendini ifade edebilme en çok değer verdikleri özellikleridir. Farklı bakış açılarına ve deneyimlere açıktırlar. Genel olarak topluma veya genele karşı gelmek, aykırı düşünce ve davranışta bulunma eğilimindedirler. Kurallardan hoşlanmazlar, sezgisel, özgün ve idealist olma özelliklerini taşırlar. Çevre ile olan ilişkilerinde duygular önemli bir yer tutar. Genellikle yalnız çalışmaktan hoşlanırlar. Belirsiz, özgür ve standartlaştırılmamış çalışma ortamlarından hoşlanırlar.

  4. Sosyal (social) mesleki eğilim: Bu eğilime sahip bireyler uyumlu, arkadaş canlısı, yardımsever ve işbirlikçi bireylerdir. İnsanlara yardım etmekten, bilgilendirmekten, eğitip geliştirmekten, sorunlarına çözüm bulmaktan hoşlanan, özverili, karşılık beklemeden yardım eden kişilerdir. İnsanlar ile yakın iletişim kurarlar, sevecen, sabırlı ve fedakardırlar. Grup içerisinde çalışmaktan hoşlanırlar, bu neden ile uyum ve işbirliğine önem verirler. Yaşama karşı insancıl ve idealist yaklaşımları vardır. İnsanların kendilerini daha rahat hissedebildikleri fazla resmi olmayan ortamları tercih ederler. İşe katkılarının fark edilmesine önem verirler.

  5. Girişimci (enterprising) mesleki eğilim: Bu eğilime sahip olan bireyler, ekonomik ve politik başarı için örgütsel hedefleri yönetmekten hoşlanan, insanları ikna eden, etkileyen ve yol gösteren, agresif, popüler, kendine güvenen, enerjik, dışa dönük, cesaretli, konuşma ve liderlik becerilerine sahiptirler. Başarıya ve hedeflere ulaşmaya odaklı, enerjik ve hızlı adım atmayı gerektiren ortamları tercih ederler. İş onların beklediği kadar hızlı gitmez ise sabırsızlık gösterirler.

  6. Geleneksel (conventional) mesleki eğilim: Kayıt tutmaktan ve veriler ile çalışmaktan hoşlanan, hesap yapma yeteneğine sahip, planlı, detaycı, kurallı ve yoğun işlerden hoşlanan uyumlu ve özenli bireylerdir. Yeni fikirlere ve inançlara fazla açık değillerdir. Sistemin doğru işlemesi için kontrol etme, denetleme ihtiyacı duyarlar. Kuralları belirgin, düzenli, sistemli, rutin iş ortamlarında çalışmayı tercih ederler. Yalnız çalışmaktan sıkılmazlar.

Her bir birey bu mesleki eğilimlere sahiptir, ancak bazı eğilimler diğerlerinden daha baskın olabilir. Eğer bu baskınlık ölçümlenebilir ise, o zaman bireye ait bir “mesleki eğilim kodu” yaratabiliriz. Bu kod, bireyin en baskın olduğu 3 adet meslek eğiliminin ingilizce baş harflerinden oluşmaktadır. Örnek olarak RAC koduna sahip bir birey sırası ile gerçekçi, artistik ve geleneksel mesleki eğilimlere sahiptir.


Mesleklerin sınıflandırılması için literatürde birçok çalışma vardır. Bunları kısaca şu başlıklar altında toplayabiliriz.

1. O*NET: Mesleki bilgi ağı (3).

2. DOT: Meslek adları sözlüğü (4).


  1. Türkiye iş kurumu sınıflandırması (5).

  2. MOC: Askeri meslekler sınıflandırması (6).

  3. RAIS: Resmi çıraklık bilgi sistemi (7).

  4. SOC: Standart meslek sınıflandırması (8).

.

ARAŞTIRMA ve sonuç



O*NET ve DOT’ta tanımlanan her mesleğin Holland kodu da tanımlanmıştır. Bu araştırmada Bilişim mesleğinin özellikleri O*NET sistemine göre incelenip ve Türkiye’ye özel olarak mesleklerin Holland kodları O*NET ve DOT’a karşılık gelecek şekilde tanımlanacaktır. Daha sonra bu kodlar ile 2002-2004 yılları arasında üniversitemiz kariyer merkezi tarafından yapılan 60.000 lise öğrencisini kapsayan Kariyer Eğilim testi sonucunda elde edilen Holland Meslek kodları ile Bilişim meslek kodları karşılaştırılıp, Türkiye’deki lise öğrencisi profilinin bilişim sektörüne ne kadar uygun olduğu, lise öğrencilerinin eğilimlerinin ne yöne olduğu ve Türkiye’de coğrafi olark eğilim haritası ortaya çıkarılacak ve tartışılacaktır.

Kaynaklar

[1] Furnham, A. “Vacational preference and P-O fit: reflections on Holland’s theory of vocational choice. Applied psychology: an internetional review, 2001, 50 (1).

[2] Holland, J. L. “Making Vocational Choices” PAR Companies, Inc, Florida, 1997.

[3] online.onetcenter.org

[4] oalj.dol.gov

[5] iskur.gov.tr

[6] usachcs.army.mil

[7] doleta.gov

[8] bls.gov

1 Orhan Gökçöl, Bahçeşehir Üniversitesi Mühendislik Fakültesi

2 F. Tunç Bozbura, Bahçeşehir Üniversitesi Mühendislik Fakültesi



Yüklə 20,45 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə