Haklarin kullanilmasi ve korunmasi doç. Dr. Mustafa Çeker



Yüklə 445 b.
tarix10.12.2017
ölçüsü445 b.


HAKLARIN KULLANILMASI VE KORUNMASI

  • Doç. Dr. Mustafa ÇEKER


SUBJEKTİF İYİNİYET

  • İyiniyet, Bir hakkın kazanılmasında hakkın kazanılmasına engel olacak bir hukuki eksikliğin bilinmemesi veya gerekli özen gösterilmesine rağmen bu eksikliğin öğrenilmemesidir.

  • İYİ NİYETİN ŞARTLARI:

    • Hakkın kazanılmasına engel olacak bir hukuki eksikliğin var olması
    • Hukuki eksikliğin bilinmemesi
    • Gerekli özenin gösterilmesi


İYİNİYETİN KORUNDUĞU HALLER

    • Aile hukukunda: Çifte evlilik halinde ilk evliliğin sona ermesi üzerine ikinci evliliğin geçerlilik kazanması (TMK m. 147/III)
    • Borçlar hukukunda:
      • Temsil yetkisi verilirken bildirimde bulunulmuş, geri alındığında bildirim yapılmamışsa yetkisiz temsilci ile yapılan işlem geçerli olur.
      • Sebepsiz zenginleşmede iyi niyetli zenginleşenin elinde kalanı iade etmesi
      • Alacağın temlikinde devir işleminden habersiz olarak eski alacaklıya ödeme yapılması
    • Miras hukuku: Ölüme bağlı tasarrufun iptali için zamanaşımı süresi iyi niyetli kişilere karşı 5 yıl, kötü niyetli kişilere karşı 30 yıldır.


İYİNİYETİN KORUNDUĞU HALLER

    • 4. Eşya hukukunda:
      • Taşınırlarda ayni hak kazanılması
        • Rıza ile elden çıkan taşınırlarda
        • Rıza dışı elden çıkan taşınırlarda (TMK m. 777)
      • Taşınmazlar üzerinde ayni hak kazanılması
        • Yolsuz bir tescile dayanarak ayni hak kazanılması
        • Zamanaşımı ile mülkiyet hakkının kazanılması
          • Olağan zamanaşımı (10 yıl)
          • Olağanüstü zamanaşımı (20 yıl)
        • Haksız inşaat ve taşkın inşaatta


HAKLARIN KULLANILMASINA İLİŞKİN SINIRLAR

  • DÜRÜSTLÜK KURALI: Herkes haklarını kullanırken ve borçlarını ifa ederken makul, dürüst ve güvenilir kişilerden beklenecek şekilde davranmakla yükümlüdür.

  • Uygulama Alanı:

    • Hakların kullanılması
    • Kanunların yorumlanması
    • Hukuki işlemler
      • Kuruluşu
      • Yorumlanması
      • Tamamlanması
      • Tahvili-taşınmaz satış sözleşmesi
      • Yeni şartlara uyarlanması- Uyarlama; İşlem temelinin çökmesi


HAKLARIN KULLANILMASINA İLİŞKİN SINIRLAR

  • HAKKIN KÖTÜYE KULLANILMAMASI

    • Şartları
      • Bir hakkın varlığı
      • Hakkın karşı tarafa zarar vermek amacıyla kullanılması
    • Sonuçları
      • Hukuki korumadan mahrum kalmak
      • Karşı tarafın zararını tazmin etmek


HAKLARIN KULLANILMASINA İLİŞKİN SINIRLAR

  • KANUNA KARŞI HİLE: kanunun emredici hükmü ile yasaklanan bir sonucun başka bir kanun hükmünden yararlanarak dolanılmasıdır.

    • Meslekten ihraç edilen avukatın alacakları devralarak davayı takip etmesi
    • Siyasi parti değiştirme yasağının dolanılması


HAKLARIN KORUNMASI

  • HAK SAHİBİ TARAFINDAN KORUNMASI

    • Meşru müdafaa
      • Kişinin şahıs veya malvarlığına yönelmiş bir saldırının varlığı
      • Saldırının devam etmesi
      • Saldırının hukuka aykırı olması
      • Saldırı ile savunma arasında bir denge bulunması
    • Zaruret hali (Izdırar)
      • Kişinin kendine veya başkasına yönelmiş bir tehlike bulunması
      • Üçüncü bir kişinin malvarlığına zarar verilmesi
      • Zarar vermenin kaçınılmaz olması
      • Tehlike ile zarar arasında denge bulunmalıdır.
    • Kendi hakkını korumak için kuvvet kullanma (ihkakı hak)
      • Fiil kendi hakkını korumak için yapılmalı
      • Devlet organlarının müdahale olanağı olmamalı
      • Koruma için başka yol kalmamalı
      • Kuvvet kullanma dengeli olmalı


HAKLARIN KORUNMASI

  • HAKLARIN DEVLET ELİYLE KORUNMASI

    • DAVA AÇMAK
    • İCRA TAKİBİ YAPMAK


HAKLARIN KORUNMASI

  • DAVA PROSEDÜRÜ

    • Yargı Yolu
      • Medeni yargı yolu
      • Ceza yargı yolu
      • İdari yargı yolu
      • Askeri yargı yolu
      • Anayasa yargı yolu
    • Davanın Görevli Mahkemede Açılması
      • Genel mahkemeler
        • Sulh < 5.600 YTL
        • Asliye >5.600 YTL malvarlığı hakları ve şahıs varlığı hakları
      • Özel mahkemeler
    • Davanın Yetkili Mahkemede Açılması
      • Genel yetkili- davalının ikametgahı
      • Özel yetki
        • Taşınmazın bulunduğu yer
        • Haksız fiilin ika yeri
        • Sözleşmenin ifa yeri
        • Yetki sözleşmesi


HAKLARIN KORUNMASI

  • DAVA ÇEŞİTLERİ

    • Eda davaları: davacı, davalıdan bir edimin yerine getirilmesini talep eder (vermek, yapmak, kaçınmak)
    • Tespit davaları: Taraflar arasında bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın mevcut olup olmadığının hükme bağlanması talep edilir
      • Müspet tespit davası
      • Menfi tespit davası
    • İnşai davalar: Taraflar arasında yeni bir hukuki durum meydana getirmek, değiştirmek veya sona erdirmek için açılan davalardır.


HAKLARIN KORUNMASI

  • Davada ispat yolları

    • İspat yükü: Herkes kendi iddiasını ispatla yükümlüdür.
    • İstisnalar:
      • Normal durumun aksinin ispatı gerekmez (hayatın olağan akışı)
      • Herkesçe bilinen vakıaların ispatı gerekmez.
      • Karinelerin geçersiz olması için aksinin ispatı gerekir.
      • Resmi senet ve kayıtlar aksi yazılı delille ispat edilene kadar geçerli sayılır.
  • Davada savunma yolları

    • İnkar (iddianın tamamen reddedilmesi)
    • Kabul (davanın aynen kabul edilmesi)
    • İkrar (belirli bir olayın iddia edildiği gibi gerçekleştiğinin kabulü)
    • İtiraz (Karşı tarafın iddia ettiği hususun haklı bir nedenle reddi)
    • Def’i (Borçlunun borcu ödememesini haklı gösterecek yasal savunmaların ileri sürülmesi)


ÖRNEK OLAY ÇALIŞMASI

  • Yusuf Aslan arkadaşı Kerem Kaplan’a ait otomobili ödünç olarak almıştır.

  • Ancak daha sonra bir kahvehanede kumar oynamış ve bu otomobili de kumarda kaybetmiştir.

  • Kumarhane sahibi Kaya Yazarbozar bu otomobili oto pazarında Oğuz Hakan’a satıp teslim etmiştir.



ÖRNEK OLAY SORULARI

  • Olayda iyiniyet kimde aranır? Şartları nelerdir?

  • Olayda Kerem Kaplan’ın sahip olduğu zilyetlik türü nedir?

  • Olayda malı devralanın iyiniyetli sayıldığı takdirde mülkiyet hakkının kazanılması için ne kadar süre geçmesi gerekir?

  • Kerem Kaplan’ın Kaya Yazarbozar’a olan borcu hangi nitelik taşır?




Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə