Ders notlari



Yüklə 1,08 Mb.
səhifə2/8
tarix01.05.2020
ölçüsü1,08 Mb.
#102505
1   2   3   4   5   6   7   8

Eserleri:
Deneme: Bu Ülke, Mağaradakiler
Araştırıma-İnceleme: Umrandan Uygarlığa, Kırk Ambar, Bir Dünyanın Eşiğinde.
5. SABAHATTİN EYÜBOĞLU (1908 – 1973)


  • Deneme ustalarındandır.




  • Araştırma ve incelemeleri de vardır.


Eserleri:

Deneme: Mavi ile Kara, Sanat Üzerine Denemeler
6. ABDÜLHAK ŞİNASİ HİSAR (1883 – 1963)


  • İstanbul’un lüks semtlerini ve Boğaziçi’ni, eski aşklarını, eğlencelerini anlatmıştır.




  • Anlaşılır bir dille, anı, makale, öykü ve romanlar yazmış-tır.




  • Anıları ve CHP roman yarışmasında (1942) üçüncü olan Fehim Bey ve Biz adlı romanı önemli eserleridir.


Eserleri:
Anı: Boğaziçi Mehtapları, Boğaziçi Yalıları, Geçmiş Zaman Köşkleri, İstanbul ve Pierre Loti

Roman: Fehim Bey ve Biz


    1. ÜNİTE: COŞKU VE HEYECANI DİLE GETİREN METİNLER (ŞİİR)




  1. ÖZ ŞİİR ANLAYIŞINI SÜRDÜREN ŞİİR (SAF ŞİİR)

Türk edebiyatında "Saf Şiir" (Öz Şiir) eğilimi Ahmet Haşim'in "Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar" adlı makalesiyle (Türk edebiyatında ilk poetika örneği kabul edilir.) başlar.


Sanatın bir form sorunu olduğuna inanan bu şairler için önemli olan iyi ve güzel şiir yazmaktır. Bu anlayışla kendileri-ne özgü özel bir imge düzeni oluştururlar.
Şiirde her türlü ideolojik sapmanın dışında kalarak sadece okuyucuda estetik haz uyandıran şiir yazma eğilimi, bu şair-leri her türlü mektepleşme eğiliminin dışında kalıp müstakil şahsiyetler olarak şiir yazmaya yöneltmiştir.
Şiiri soylu bir sanat olarak kabul eden bu şairlerde düşsel (hayali) ve bireysel yön ağır basar.
Saf şiir anlayışında estetik tavır ön plandadır. Bu anlayıştaki şairler didaktik bilgiden uzak durup; bir şey öğretmeyi değil, musikiyle ya da musikinin çağrıştırdığı, uyandırdığı imgelerle insanın estetik duyarlılığını doyurmayı amaç edinirler. Kısa-cası bu şairler şiirde anlama fazla önem vermezler. Anlaşıl-mak için değil; duyulmak, hissedilmek için şiir yazarlar.
Şiirde biçim endişesi duyan bu şairlerde dize ve dil baş tacı-dır. Disiplinli çalışarak mükemmele varan halis şiir yazma endişesi kendini hissettirir.
Gizemsellik, simgecilik, bireysellik, ruh, ölüm, masal, rüya, mit temalarının yoğunca işlendiği bu şiirler zekâ ve bilincin disipliniyle bütünleştirilerek yazılmıştır.
Özellikleri:


  • Milli Edebiyat Döneminin şiir hareketleri bu dönemin oluşmasında etkili olmuştur.

  • Şiir dili her şeyin üzerindedir.




  • Şiir bir biçim (form) sorunudur. Ahenk söyleyiş tarzı, ritim, kafiye ile sağlanır.




  • Amaç iyi ve güzel şiir yazabilmektir.




  • Dilde saflaşma, sadeleşme görülür.



  • Şiir, soylu bir sanat olarak kabul edilir.




  • En değerli şey dizedir.




  • Şairlerin kendilerine özgü bir imge düzenleri vardır.




  • İçsel bir yaklaşımla insan anlatılır.




  • Şiirin toplum için değil sanat için olduğunu iddia ederler ve şiirlerini sanat için yazarlar. Şiirler ideolojinin esiri ol-mamalıdır.




  • Güzel şiir ancak çalışarak elde edilir. Şiir emek işidir.


Öz Şiir Anlayışını Sürdüren Şairler ve Edebi Topluluklar
1. NECİP FAZIL KISAKÜREK (1905 – 1983)


  • Şiirleri ve tiyatrolarıyla ün kazanmış usta bir yazardır.




  • “Büyük Doğu” ve “Ağaç” dergilerini çıkarmıştır.




  • Fransız sembolistlerinden ve halk şiirinden yararlanarak heceyle kendine has, başarılı şiirler yazmıştır.




  • İlk dönem şiirlerinden sonra mistik konuları, madde ve ruh ilişkisini, insanın evrendeki yerini konu edinen şiirler yazmıştır.




  • “Kaldırımlar” şiiriyle geniş bir kesim tarafından tanınmış ve sevilmiştir.




  • Şiirlerini “Çile” başlığı altında bir kitapta toplamış ve bu kitapta şiir anlayışını düzyazı olarak anlatmıştır.


Eserleri:
Şiir: Örümcek Ağı, Kaldırımlar, Ben ve Ötesi, Sonsuzluk Kervanı, Çile
Oyun: Tohum, Bir Adam Yaratmak, Künye, Sabırtaşı, Para, Nam-ı Diğer Parmaksız Salih, Reis Bey, Yunus Emre, Ab-dülhamit Han, Ahşap Konak, Siyah Pelerinli Adam Öykü: Hikâyelerim

Roman: Aynadaki Yalan

Anı: Yılanlı Kuyudan
2. AHMET HAMDİ TANPINAR (1901 – 1962)


  • Şiir, öykü, roman, edebiyat tarihi, makale, deneme alanla-rında eserler vermiştir.




  • Eserlerinde Doğu-Batı çatışması, “rüya” ve “zaman” kav-ramları, “geçmişe özlem”, “mimari” ve “musiki” öne çıkar.




  • “Ne içindeyim zamanın! Ne de büsbütün dışında” dizeleri onun zamanı kavrayışının özünü vermektedir.




  • ‘Bursa’da Zaman’ şiiri geniş bir kesim tarafından sevilmiş-tir.




  • Ahmet Haşim’in özellikle de Yahya Kemal’in etkisinde kalmış, Sembolizmden etkilenmiştir.




  • Romanlarında psikolojik tahlillere önemle eğilen yazarın; kendine has bir üslubu vardır.







  • “Beş Şehir” adlı önemli deneme kitabında Ankara, Erzu-rum, Bursa, Konya ve İstanbul’u anlatmıştır.




  • “Huzur” romanı, aşkı, psikolojiyi ve Doğu-Batı karşıtlığını içerir; roman kişilerinin adlarının verildiği dört bölümden oluşur: İhsan, Nuran, Suat ve Mümtaz.


Eserleri:
Şiir: Bütün Şiirleri
Roman: Mahur Beste, Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Huzur, Sahnenin Dışındakiler, Aynadaki Kadın.

Öykü: Abdullah Efendi’nin Rüyaları, Yaz Yağmuru.
Deneme: Beş Şehir, Yaşadığım Gibi. Makale - İnceleme: Yahya Kemal, XIX. Asır Türk Edebiyatı Tarihi, Edebiyat Üzerine Makaleler.
3. AHMET MUHİP DIRANAS (1908 – 1980)


  • Şiirleriyle tanınmakla birlikte tiyatro eserleri de vardır. Fransız sembolizmiyle Türk şiir geleneğini başarıyla kay-naştırmıştır.

Sayfa 2







  • Hece ölçüsüyle biçimsel mükemmelliğe önem verdiği şiirler yazmıştır. Aşk, insanın iç dünyası gibi bireysel duy-guları işlemiştir.




  • Kar, Olvido, Ağrı ve Fahriye Abla şiirleriyle sevilmiştir.


Eserleri:

Şiir: Şiirler

Oyun: Gölgeler, O Böyle İstemezdi.


  1. CAHİT SITKI TARANCI (1910 – 1956)




  • Otuz Beş Yaş, Desem ki ve Gün Eksilmesin Pencerem-den şiirleriyle tanınır.

  • Şiirlerinin çoğunda ölüm konusunu işlemiştir.




  • Romantizm ve sembolizmden etkilenmiştir.




  • Hece ölçüsüyle yazdığı şiirleri de serbest şiirleri de vardır.




  • Şiirde biçime, kafiyeye ve ahenge önem vermiştir.


Eserleri:

Şiir: Otuz Beş Yaş, Düşten Güzel, Ömrümde Sükût, Sonrası

Mektup: Ziya’ya Mektuplar
5. ASAF HALET ÇELEBİ (1907 – 1958)


  • Hiçbir akıma girmeyen kendine has bir şairdir.




  • Gençlik yıllarında divan edebiyatından etkilendi. Gazeller ve rubailer yazdı. 1937'den sonra serbest ölçü kullanma-ya ve Batı şiirinin tekniklerine yönelmeye başladı.




  • Şiirlerinde dinlerden, ideolojilerden, toplumsal olaylardan çok Anadolu-İran-Hindistan çizgisi üzerinde uzanan bir yaşamın görünümlerini sesler aracılığıyla dile getirdi.


Eserleri:

Şiir: He, Lâmelif, Om Mani Padme Hum
YEDİ MEŞALECİLER
1928 yılında ortaya çıkan bu topluluk, şiir ve yazılarını "Yedi Meşale" adlı kitapta toplamışlardır.
Türkiye'de Cumhuriyet döneminde "sanat sanat içindir" deyip öz şiir anlayışını benimseyen ilk grup Yedi Meşaleciler'dir.
Bunlara göre şiir hiçbir fikir ve ideolojinin hizmetinde kullanı-lamazdı. Gerçek şiir, sanat için yazılan, samimi ve yenilik dolu olan şiirdir.
Özellikleri:


  • Sanat, sanat için olmalıdır.




  • Edebiyatta taklitten kaçınılmalı, daima yenilik, içtenlik, canlılık aranmalıdır.




  • Batılı ilkelerle sanat yapılmalı, geleneksel temalar yerine yeni temalar bulunmalıdır.




  • Şiirde konu zenginliği sağlamak için hayalden yararlanıl-malıdır.




  • Şiirde hece ölçüsünü kullanmışlardır.







  • Fransız sembolistlerin etkisinde kalmışlardır.




  • Edebiyatımızda kısa süreli bir yankı uyandıran Yedi Me-şaleciler, hedeflerini gerçekleştiremeden dağılmışlardır.


Topluluğun Sanatçıları:
1. SABRİ ESAD SİYAVUŞGİL (1907 - 1968)
İlgi çeken ev içi eşya ve tasvirlerinden sonra özellikle çevirile-ri ve edebiyatı yakından takip eden denemeleriyle edebiyatla olan bağlantısını sürdürdü. Psikoloji profesörü olarak ilmi çalışmalara kendisini verdi Şiirlerini Odalar ve Sofalar adlı kitapta topladı.



2. YAŞAR NABİ NAYIR (1908 - 1981)
Şiirlerini Kahramanlar ve Onar Mısra adlı kitaplarda topladı ve diğer edebiyat türlerinde eserler verdi. 1933 yılında çı-karmaya başladığı Varlık dergisini ömür boyu devam ettirdi. Bu dergi Türk edebiyatının gelişmesinde, yeni kabiliyetlerin yetişmesinde ve tanıtılmasında önemli rol oynadı. Ayrıca Varlık yayınlarıyla da bir edebiyat kütüphanesi kurdu.
3. MUAMMER LÜTFİ BAHŞİ (1903 - 1947)
Topluluğun dağılmasından sonra bütünüyle edebiyattan koptu.
4. VASFİ MAHİR KOCATÜRK (1907 - 1961)
Şiirlerini Tunç Sesleri, Geçmiş Geceler, Bizim Türküler, Er-genekon adlı kitaplarda topladı. Asıl çalışmasını edebiyat tarihi ve incelemesine ayırdı.
5. CEVDET KUDRET SOLOK (1907 - 1992)
Birinci Perde adlı kitabında şiirlerini topladı. Roman ve tiyatro türlerinde de eser veren Cevdet Kudret, okul kitapları ve edebiyat tarihimizle ilgili ciddi eserler yazdı.


  1. ZİYA OSMAN SABA (1910 - 1957)

Grubun şiire en sadık şahsiyeti oldu. Sebil ve Güvercinler, Geçen Zaman, Nefes Almak adlı kitaplarında şiirlerini topla-yan Ziya Osman Saba hikâyeler de yazmıştır. Özellikle ev içi şiirler yazdı ve kendisinden daha kabiliyetli bir başka şaire, Behçet Necatigil'e örnek oldu. Şair yalnızlık duygusunu ve hatıraları şiirlerinde başarıyla dile getirir. Heceyi, durakların-da değişiklik yapmadan kılınır. Serbest şiir örnekleri de ver-miştir. Ziya Osman, bütün insanların mutlu olduğu ve herke-sin hoşgörü içinde yaşadığı bir dünya özlemiyle yaşar. Bu yönüyle Yunus Emre ve Mevlana geleneğinin modern çağ-daki sesidir.


7. KENAN HULUSİ KORAY (1906 - 1944)
İçlerindeki tek hikâye yazardır. Yaşadığı sürede beş hikâye kitabı yayınlamış, "Osmanoflar" romanı ve kısa hikâyelerinin birçoğu gazete sayfalarında kaybolup gitmiştir.
Gazeteciliğinin de etkisiyle küçük hikâye tarzını benimseyen sanatçı, Cumhuriyet döneminde korku türünde örnekler ve-ren ilk hikâyecidir. Önemli hikâyeleri: Bir Yudum Su, Osmanoflar, Bahar Hikâyeleri, Bir Otelde Yedi Kişi
2. SERBEST NAZIM VE TOPLUMCU ŞİİR (1920 – 1960)
Serbest Nazım: Genellikle ölçü ve kafiyeye bağlı bulunma-yan, dizelerindeki hece sayısı değişik olan şiirlerdir.
Servet-i Fünûn’dan sonra kullanılmaya başlanan bu nazım şekli günümüzde çok yaygınlaşmıştır. Ölçü ve kafiye şiire ahenk verir. Serbest nazımlarda ise bu ahenk aliterasyon ve asonanslarla sağlanır.
Serbest nazmın, şairlerin kullanışlarına göre pek çok çeşitleri vardır. Bunun için de henüz belirginleşmiş bir kuralı yoktur.
Toplumcu Şiir: Halkı ve halkın sorunlarını anlatan şiir türü-dür. Nazım Hikmet ve Rıfat Ilgaz'ın şiirleri buna örnektir.
Yirminci yüzyılın başlarında, neredeyse tüm dünyada eşza-manlı olarak gelişen siyasal ve toplumsal hareketlere bağlı olarak yeni bir edebiyat akımı doğar.

Sayfa 3





Toplumsal gerçekçilik ya da sosyalist gerçekçilik adı verilen bu akım; şiirden, edebiyatın ve sanatın her alanına kadar geniş bir yelpazede etkisini gösterir. Emekçilerin sorunlarını, emek-sermaye çelişkisini ve yaşamsal kaygılarını konu alan bu akım, “toplum için sanat” görüşünü temsil eder.



Yüklə 1,08 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə