Embriyonik ve Fetal Dönem Prof. Dr. Alpaslan GÖKÇİmen



Yüklə 445 b.
tarix29.12.2017
ölçüsü445 b.


Embriyonik ve Fetal Dönem

  • Prof. Dr. Alpaslan GÖKÇİMEN

  • Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Anabilim Dalı


Embriyonik Dönem

  • Embriyon, döllenmeyi takiben 8. haftanın sonuna kadar belirgin insan görünümü kazanır.

  • Temel organ ve sistem gelişimi, ilk 8 haftada çok hızlıdır.

  • Teratojenite etkisi daha fazla.



Embiyonik Kıvrımlar

  • Bu dönemde  Endoderm daha ileri seviyede farklılaşır.

  • Üç tabakalı disk  Silindirik şekle girmeye başlar.

  • Kıvrımlar  Hem kraniyokaudal hem de mediyolateral yönlerde ve üç boyutlu düzlemde gerçekleşir.



Embiyonik Kıvrımlar

  • En önemli etken  Çeşitli embriyonik yapıların gelişim farkları.

  • Uzunlamasına (Kraniyokaudal) Kıvrılma:

  • - Embriyonun baş ve kuyruk bölgeleri, ventral yönde hareket eder.



Embiyonik Kıvrımlar

  • Kaudalden kraniyale doğru sırasıyla:

  • - Nöral plak

  • - Bukkofaringeyal zar

  • - Kardiyojenik alan vardır.

  • Septum Transversum:

  • Kardiyojenik alanla embriyonun kraniyal kenarı arasındadır.





Embiyonik Kıvrımlar

  • Kıvrılmanın Sonuçları:

  • - Bukkofaringeyal zar  Gelecekteki ağız bölgesine,

  • - Kardiyojenik alan  Gelecekteki göğüs bölgesine,

  • - Septum transversum  Kardiyojenik bölgenin kaudaliyle vitellüs kesesinin boynu arasına yerleşir.





Embiyonik Kıvrımlar

  • Katlanmaya Yol Açan Faktörler:

  • - Kraniyokaudal Yönde: MSS’nin uzunlamasına hızlı büyümesi

  • - Mediyolateral Yönde:

  • Somitlerin hızlı büyümesi



Kuyruk Kıvrımı

  • Kaudal kıvrım, kraniyalden daha sonra olur (22. ve 23. günler).

  • Nöral tüp ve somitler, vitellüs kesesinin kaudal ucu üzerinde hızla uzar  Kaudal kıvrılma başlar.

  • Kıvrılma esnasında  Vitellüs kesesinin bir kısmı son bağırsağın yapısına katılmak üzere embiyonun içine katılır.

  • Allantoyis ise  Kısmen embriyona katılır.





Mediyolateral Yönde Kıvrılma

  • Sağ ve sol lateral vücut duvarları  Mediyan düzleme doğru ilerler.

  • Embriyonik diskin kenarları, ventral olarak birleşir.

  • Sonuçta, embriyon silindirik şekle girer.







Mediyolateral Yönde Kıvrılma

  • Vitellüs kesesi  Ventral ve lateral karın duvarları oluşurken, orta bağırsağı meydana getirmek üzere embriyona katılır.

  • Orta bağırsak  6. haftanın sonuna kadar tüp halini alır  Vitellüs kesesinin boynunda, vitellüs kesesi sapını oluşturur.

  • Lateral kıvrımlar ventralde birleşir  Umblikal kordon meydana gelir.



Mediyolateral Yönde Kıvrılma

  • Embriyonik kıvrımlar tamamlanırken:

  • - Amniyon boşluğu genişler.

  • - Amniyotik membran tüpü oluşur.

  • - Bu tüp  Vitellin kanalın ve bağlantı sapının etrafındadır.  Buna, umblikal kordon denir.



Mediyolateral Yönde Kıvrılma

  • Umblikal kordon uzadıkça:

  • - Vitellin kanal darlaşır.

  • - Vitellüs kesesi cismi, umblikal kılıfın içinde kalır.

  • Vitellüs kesesi ve vitellin kanal, normalde doğuma kadar kaybolur.

  • Amniyonun genişlemesi  Embriyonun serbestçe büyüyüp gelişebileceği bir ortam.



Endodermin İleri Derecede Farklılaşması

  • 4. Haftada  Endodermal bağırsak tüpü ortaya çıkar.

  • Bağırsak tüpünün sınırları:

  • - Kraniyalde  Bukkofaringeyal Membran

  • - Kaudalde  Kloaka Membranı

  • - Ortada  Vitellin kanala açılır.



İlkel Bağırsağın Bölümleri

  • Faringeyal

  • Ön (Foregut) baş kıvrılması

  • Orta (Midgut) enine kıvrılma

  • Son (Hindgut) kuyruk kıvrılması



İlkel Bağırsaktan Meydana Gelen Yapılar

  • Mide – Bağırsak ve solunum yolları epiteli

  • Tonsil, tiroid, paratiroid, timus, karaciğer ve pankreasın parankimleri

  • Mesane ve üretra epitelinin büyük kısmı

  • Timpanik boşluk ve östaki borusu epiteli



4. Hafta

  • Embriyon düzdür.

  • Nöral tüp oluşur.

  • 26. güne kadar  Üç çift faringeyal yay görülebilir.

  • Ön nöropor kapanır.

  • Ön beyinde belirgin büyüme gözlenir.

  • Üst ekstremite tomurcukları.



4. Hafta

  • Lens plakları gözlenir.

  • Sonlarına doğru  4. faringeyal yay çifti de gözlenir.

  • 4. Hafta sonundaki en belirgin yapılar:

  • - Somitler

  • - Yutak yayları





5. Hafta

  • Baş gelişimi daha hızlıdır.

  • İkinci faringeyal yay  3. ve 4. yayların üzerinde gelişir  Servikal Sinüs denilen yapı meydana gelir.

  • Kol ve bacak tomurcukları, belirgin olarak seçlebilir.









6. Hafta

  • Üst ekstremitede  Dirsek ve bilek bölgeleri seçilebilir.

  • İlk iki faringeyal arkus arasındaki oluktan dış kulak yolu, buradaki kabartıdan dış kulak avrikulası meydana gelir.

  • Retina pigmentleri görülmeye başlanır.



7. Hafta

  • İlkel bağırsakla vitellüs kesesi arasında vitellin kanal meydana gelir.

  • Bağırsaklar  Umblikal kordonun proksimal kısmından embriyon dışı sölom boşluğuna geçer  Fizyolojik Umblikal Herniasyon.

  • El plaklarında çentikler belirir.





8. Hafta

  • El parmakları, kısa ve perdelidir.

  • Ayak plaklarında çentikler belirir.

  • Kafa derisinde damar pleksusu gözlenir.

  • Belirgin insan şekli görülür.

  • Baş / Vücut Oranı = 1 / 2

  • Boyun bölgesi meydana gelir.

  • Göz kapakları daha belirgindir.

  • Bağırsaklar umblikal kordondadır.



8. Hafta

  • Gözler genellikle açıktır.

  • Dış kulak avrikulası, son şeklini almaya başlar.

  • Dış genital ayrımı zordur.





Fetal Dönem

  • 9. haftadan doğuma kadar olan süreyi kapsar.

  • Esas olarak, organ sistemlerinin olgun laşması ve büyümesi görülür.

  • Baş gelişimi daha yavaştır.

  • 4.-6. aylarda  Vücut gelişimi çok hızlıdır.

  • 7.-9. aylarda  Ağırlık artışı ön plandadır.









Fetal Dönem

  • Fetal yaşın belirlenmesi  Baş-kalça (CRL) uzunluğu

  • Bu dönemdeki en belirgin değişiklik  Baş gelişiminin vücuda göre daha yavaş olmasıdır.



9.-12. Haftalar

  • 9. Hafta:

  • - Yüz geniş

  • - Gözler birbirine uzak

  • - Göz kapakları birleşik

  • - Bacaklar kısa

  • - Karaciğer  Hematopoez merkezi



9.-12. Haftalar

  • 12. Haftanın sonuna doğru:

  • - Üst ekstremitelerin uzaması tamamlanır.

  • - Birincil kemikleşme merkezleri ortaya çıkar.

  • - Cinsiyet ayrımı yapılmaya başlanabilir.

  • - Kan yapımı (hematopoez) işlevi  Karaciğerden dalağa geçer.



9.-12. Haftalar

  • İdrar oluşumu başlar.

  • Umblikal herniasyon  Bağırsaklar, 11. haftaya kadar karın boşluğuna geri döner.



13. – 16. Haftalar

  • Başın orantısal büyüklüğü azalmıştır.

  • Alt ekstremitelerde uzama meydana gelir.

  • Ekstremite hareketleri  8. haftada başlar, 14. haftada koordine olur.

  • Etkin iskelet kemikleşmesi görülür.

  • Kafa derisinde saç belirir.



13. – 16. Haftalar

  • Overler  16. haftaya kadar farklılaşır  Primordiyal folliküller içerir

  • Dış kulaklar  Asıl konumlarına yakın yere gelir.



17. – 20. Haftalar

  • Büyüme yavaşlar.

  • Alt ekstremitelerin uzaması tamamlanır.

  • Fetal hareketler hissedilmeye başlanır.

  • Deri  Kazeöz verniksle (peynirimsi maddeyle) kaplıdır.



17. – 20. Haftalar

  • Kazeöz Verniks Nedir ?

  • - Fetus derisindeki yağ bezlerinin salgısın dan ve ölü epitel hücrelerinden meydana gelir.

  • - Fetusun ince derisinin dış etkilerden korunmasında görev alır.

  • Lanugo görülür:

  • - Fetusu kaplayan ince tüylerdir.

  • - Kazeöz vernikse desteklik sağlar.



17. – 20. Haftalar

  • Kaşlar ve saç  20. haftada görülür.

  • Kahverengi yağ dokusu  17. haftada meydana gelir.

  • Uterus  18. haftaya kadar oluşur.

  • Testisler  20. haftaya kadar inmeye başlar.





21. – 25. Haftalar

  • Ağırlık artışı belirgindir.

  • Deri: Buruşuk ve saydam. Kan damarları dolayısıyla kırmızı görünümlü.

  • Hızlı göz hareketleri  21 .haftada başlar.

  • Akciğerler kanaliküler aşamadadır.

  • 24. haftada:

  • - Sürfaktan salgısı

  • - Tırnak oluşumu





26. – 29. Haftalar

  • Bu haftalar arasında doğan prematür bebeklerin yaşama ihtimali, sürfaktan salgısı dolayısıyla biraz daha fazladır.

  • Akciğerin parankim ve damar yapısı gelişmiştir.

  • MSS  Solunum hareketlerini ve vücut ısısını kontrol etmeye başlar.

  • Lanugo ve saçlar belirgindir.



26. – 29. Haftalar

  • Ayak başparmağı belirgindir.

  • Derialtı yağ dokusu gelişir  Kırışıklıklar gider.

  • Dalak  28. haftaya kadar hematopoeze devam eder. Daha sonra, kan yapım işlevini Kemik İliği üstlenir.





30. – 34. Haftalar

  • Deri pembe görünümlü ve düzgündür.

  • Üst ve alt ekstremiteler tombuldur.



35. – 38. Haftalar

  • Fetus bu dönemde şişmandır.

  • 36. haftaya kadar  Baş ve karın çevresi eşittir.  Daha sonra, karın çevresi daha geniş hale gelmeye başlar.

  • Testisler:

  • - 28.-32. haftalar arasında skrotuma inmeye başlar.

  • - Miyadındaki bebeklerde, genellikle skrotumdadır.

  • - Prematürlük durumunda  İnmemiş testis görülebilir.



35. – 38. Haftalar

  • Sürfaktan  Doğumdan önceki son iki haftada artış gösterir.






Yüklə 445 b.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə