AZƏrbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti «İQTİsadi TƏHLİl və audiT»



Yüklə 279.86 Kb.
səhifə2/5
tarix14.01.2017
ölçüsü279.86 Kb.
1   2   3   4   5

Kommersiya təşkilatının maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin təhlilinin növlərinin təsnifatı


Cədvəl 1.1

Təsnifat meyyarları

Təhlilin növləri

Obyekt

Struktur

Funksional



Həyata keçirilmə dövriliyi

Sistemli

Epizodik


Məqsəd

Daxili

Müqayisəli



Xarakter

Dinamik

Statistik



Miqyas

Kompleks (sistemli)

lokal (obyekt)



Məzmunu

Predmet

Əməliyat-prosedur



Nəticələrin qiymətləndirilməsi forması

Kəmiyyət

Keyfiyyət



Subyekt

Təssərüfat subyektinin təhlili (daxili təhlil)

Xarici strukturların təhlili (xarici təhlil)



Metod

Statistik

Amilli


Ekspert

Alınmış nəticələrin ümümləşdirilməsi (sintezi), səbəb – nəticə münasibətləri və qarşılıqlı aslılığın yaradılması, əsas əlaqənin müəyyən edilməsi, strukturlaşmaya əsaslanma kommersiya təşkilatlarının maliyyə - təsərrüfat fəaliyyətinin təhlil və diaqnostikasının aparılmasında maliyyə - təsərrüfat fəaliyyətinin təhlili və diaqnostikası metodikasının bir neçə metodoloji yanaşmaları mövcuddur.


Təşkilatın maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin təhlili və diaqnostikasının əsas metodları

Cədvəl 1.2



Metodun adı

Metodun məzmunu

Formalaşmamış metodlar

Loqistik, subyektiv tədqiqat

- ekspert

Vəzəyətin yüksək ixtisaslı mütəxəsislər tərəfindən qiymətləndirməsi

- morfoloji

Alternativ qərarların qrup şəklində müxtəlif mümkün variantlar üzrə sistemləşdirilməsi, əvvəlcə məqbul sonra isə səmərəli variantların seçilməsi

- reytinq

Göstəricilər sırası üzrə ən yaxşı nəticələrin müəyyənləşdirilməsi və sıralanmasının sistemləştirilməsi

- faktiki

Mediada yazılan faktların, elmi işlərin və s., təhlili

- monitorinq

Dəyişikliklərin ətraflı, sistemli təhlili

- məntiqi modelləşdirmə

Analitik cədvəllərin, göstəricilər sisteminin, ssenarilərin quruluşu

- fundamental

Əsas istiqamətlərin dinamikasının öyrənilməsi və əsas istiqamətlərin müəyyənləşdirilməsi

- texniki

Istənilən və gözlənilən nəticələrin nəzərə alınması

Formalaşmış metodlar

Ciddi formalaşmış analitik asılılıqlar

- amilli

Ayrı ayrı amillərin təsir dərəcəsinin qiymətləndirilməsi və təsnifatının müəyyənləşməsi

- konyunktur

Tələb və təklif baxımından cari vəziyyətin müəyyən edilməsi

- riyazi

Zəncirvari yerdəyişmə, riyazi fərq, nisbi rəqəmlər, differinsial, loqarifmik, inteqral təhlil, mürəkkəb və sadə faizlərın hesablanması

- statistik

Korrelyasiya, reqressiya, dispersionnıy, klaster, ekstropolyasiya, kovariasiya təhlili; əsas komponentlər metodu, orta və nisbi kəmiyyətlər, qruplaşdırma; qrafik və indeks metodu ilə dinamik sıraların işlənməsi

- əməliyyatların tədqiqatı və qərarların qəbul olunması üsulları

qraflar, oyun, kütləvi xidmət; resurs və məqsədlərin ardıcıl düzülüşü, bayesian təhlil, şəbəkə planlaşdırılması nəzəriyyələrindən istifadə

- ekonometrik

matrisa, harmonik, spektral təhlil, istehsal funksiyaları , sahələrarası balans

- iqtisadi – riyazi modelləşdirmə və optimal proqramlaşdırma

deskrptiv (şərhli), predikativ (qabağcadan qiymət vermə, proqnoz) və normativ modellər; sistemli təhlil, maşın simulyasyası; xətti, qeyri-xətti, dinamik, qabarıq proqramlaşdırma metodları

Təhlilin və diaqnostikanın umumi təşkilatı əsaslarını idarəetmə nəzərriyəsi və korporativ nəzarət təşkil edir. Hər təşkilatın istehsal, texniki, və kommersiya fəaliyyətinin təhlili və diaqnostikasına müvafiq şöbə cavabdehdir.



Təhlil və diaqnostikanın subyektlərinə aiddir:

  • Təşkilat və onun təsisçiləri;

  • Mülkiyyətçilər;

  • Dövlət idarəetmə orqanları;

  • Maliyyə - kredit təşkilatları;

  • Vergi orqanları;

  • Sığorta orqanları;

  • Ayrı – ayrı mütəxəssislər;

  • Ekspertlər;

  • Media;

  • Analitik-informasiya və reytinq aqentliyi.

Təhlil və diaqnostikanın obyektlərinə aiddir:

  • Kadr, texniki, istehsal və maliyyə potensialı;

  • Fəaliyyətin müxtəlif növləri;

  • Onların texniki, maliyyə, material vəziyyəti və təminatı.

Təşkilatın əsas fəaliyyət növünə aiddir:

  • Istehsal;

  • Kommersiya;

  • İnvestisiya;

  • Sosial;

  • Maliyyə;

  • İnnovasiya;

  • Ekoloji;

Təşkilatın maliyyə - təsərüfat fəaliyyətinin təhlili və diaqnostikasının obyektləri sahə və ərazi xüsusiyyətlərinə malikdir.

MÖVZU II. ƏSAS FONDLARDAN, MADDİ VƏ QEYRİ-MADDİ EHTİYATLARDAN İSTİFADƏNİN TƏHLİLİ VƏ DIAQNOSTIKASI
Kompleks məqsəd:


Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©muhaz.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə